Przedmiotem wynalazku jest dzwigniowy zespól sterujacy o dwóch rodzajach pracy.Znane sa ze stanu techniki recznie sterowane dzwignie sluzace do sterowania ukladami hydra¬ ulicznymi np. w silnikach lub w cylindrach. Tego typu dzwignie sa uzywane przy sterowaniu w po¬ jazdach rolniczych. Dzwignia moze sluzyc takze do kontrolowania predkosci obrotowej silnika, przy czym predkosc ta utrzymuje sie ustawiajac dzwignie w odpowiednim polozeniu. Znana jest z opisu patentowego St.Zjedn.Ameryki nr 3 721 160 dzwignia sterujaca hydraulicznymi zespolami przy pomocy zaworu sterujacego. W zaleznosci od jej polozenia plyn wplywa do cylindra lub z niego wy¬ plywa. Gdy tlok jest podniesiony zapadka automatycznie zwalnia sie, na przyklad pod wplywem wzrostu cisnienia i dzwignia wraca do polozenia zerowego pod dzialaniem sprezyny. Dotychczas, jesli operacja wymagala zastosowania zespolu ciernego i zespolu sprezystego, nalezalo stosowac dwie dzwignie: zespól dzwigni pracujacy ciernie i zespól dzwigni pracujacy w ukladzie sprezyno¬ wym. Jest to kosztowne i zajmuje cenne miejsce na desce rozdzielczej.Celem niniejszego wynalazku jest opracowanie jednej dzwigni, która bedzie posiadala zarówno zespoly cierne jak i sprezyste stanowiace jeden uklad dzwigniowy z dwoma zespolami* Dzwigniowy zespól sterujacy, zawiera segmenty obudowy polaczone sworzniem obrotowym oraz przekladke, z która polaczone sa segmenty obudowy, przy czym czlon przegubowy ma osadzony obro¬ towo w obudowie na sworzniu obrotowym, a po przeciwleglych stronach segmentu obudowy, na sworz¬ niu posiada zamontowane taroze cierne. Dzwigniowy zespól sterujacy wedlug wynalazku posiada pierwszy^czlon krzywkowy pomiedzy czlonem przegubowym i tarczami ciernymi, a drugi krzywkowy, pomiedzy czlonem przegubowym i sprezyna centrujaca, przy czym zawiera pret laczacy selektywnie czlon przegubowy z pierwszym czlonem krzywkowym i drugim czlonem krzywkowym. Czlon przegubowy jest polaczony z obrotowym potencjometrem, a pret jest polaczony z elektromagnesem uruchamianym urzadzeniem wzbudzajacym. Pret i elektromagnes uruchamiany urzadzeniem wzbudzajacym sa osadzone na czlonie przegubowym.2 139 281 Dzwigniowy zespól sterujaoy wedlug wynalazku pierwszy ozlon krzywkowy ma osadzony obrotowo po jednej stronie ozlonu przegubowego, a drugi czlon krzywkowy ma osadzony obrotowo po przeciw¬ leglej stronie ozlonu przegubowego* Czlon przegubowy podtrzymywany jest obrotowa rolka w pozy¬ cji przesunietej w stosunku do sprezyny centrujacej, przy czym obrotowa rolka polaczona jest z elektromagnesem zapadki* Czlon przegubowy usytuowany prostopadle do wyciec posiada otwór, w któ¬ rym osadzony jest pret z para rolek utrzymywanych w wycieciach oraz wspóldzialajacych z nacie¬ ciami czlonów krzywkowych* zapewniajac ich zalaczanie i rozlaczanie* Pierwszy czlon krzywkowy posiada wyciecie i naciecie selektywnie przyjmujace pierwsza rolke* Drugi czlon krzywkowy posia¬ da wyoiecie i naciecie selektywnie przyjmujace, druga rolke* Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony na rysunku w przykladzie wykonania, na którym na fig* 1 przedstawiony dzwigniowy zespól sterujacy w widoku z boku. fig* 2 - dzwigniowy zespól sterujacy w przekroju wzdluz linii 2-2 z fig* 1, fig* 3 - element cierny w widoku* fig* 4 - ele¬ ment sprezysty w widoku, fig* 5 - dzwigniowy zespól sterujacy w przekroju wzdluz linii 5-5 z fig. 1, fig. 6 - dzwigniowy zespól sterujacy w przekroju wzdluz linii 6-6 z fig. 1, fig* 7 - sprezyno w widoku, fig* 8 - sohematyozny hydrauliczny uklad z zastosowaniem zespolu ciernego, fig* 9 - schematyczny hydrauliczny uklad z zastosowaniem zespolu sprezystego* Zespól 10 dzwigni sterowania zawiera segmenty 12 i 14 obudowy polaczone sworzniem obrotowym 16 oraz przekladke 18, do której segmenty obudowy 12 i 14 sa przynitowane lub polaczone w inny sposób* Segmenty obudowy 12 i 14 sa zamontowane w kabinie pojazdu w miejscu dostepnym dla opera¬ tora* Uksztaltowany segmentowo, trzyozesoiowy czlon przegubowy 20 osadzony jest obrotowo w obu¬ dowie na sworzniu obrotowym 16* Czesc pierwsza 21 czlonu przegubowego 20 /przedstawiona na fig* 112/ zawiera otwór 22, który przebiega promieniowo przez czlon przegubowy 20 od konca mocuja¬ cego cewke 24 do przeciwleglego konce., w którym jest wcisniety lub w inny sposób ma przymocowa¬ ny koniec dzwigni lub raczki sterujacej 26 przedstawionej przez operatora* Wyciecia 28 i 30 przebiegaja na bokach czlonu przegubowego 20 i przecinaja otwór 22* Druga czesc 23 elementu przegubowego 20 zawiera zakrzywiona zewnetrzna obwodowa powierzchnie, na której uksztaltowana jest para wnek zapadkowych 32 i 34* Trzecia czesc 25 czlonu przegubowego 20 ma zebatke 36 na swojej zewnetrznej powierzchni* Czlony krzywkowe 38 i 40 osadzone sa obrotowo na sworzniu 16 na przeciwleglych scianach bocznych czesci pierwszej 21 czlonu przegubowego 20* Czlon krzywkowy lub Inaczej czlon cierny 38 ma zakrzywione wyciecia 42, naoieoie 44 i otwór 46 do przetknieoia sworznia* Sworzen 48 jest wpasowany wciskowo w otworze 46 i wychodzi osiowo na zewnatrz z czlonu krzywkowego 38 oraz przechodzi przez wyciecie 50 w segmencie obudowy 12* Tarcze cierne 52 zamontowane sa na sworzniu 48 po przeciwleglych stronach segmentu obudowy 12 i dociskane sa do polozenia oierno- slizgowego zapewniajac wspólprace z segmentem obudowy 12 za pomoca podkladek sprezystych 54, które dzialaja na podkladke stalowa 53* Element krzywkowy lub inaczej element centrujacy 40 zawiera wyciecie 56 i naciecie krzyw¬ kowe 58 oraz otwór 60 na kolek, przy czym wyciecie 56 i naciecie 58 maja polozenia odwrócone w stosunku do wyciecia 42 i naciecia 44 czlonu krzywkowego 38* Sworzen 62 jest pasowany wcis¬ kowo w otworze 60 i przechodzi przez wyciecie 63 w segmencie 14 obudowy* Sprezyna centrujaca 64 ma zwój otaczajacy tuleje 65 osadzona na czesci sworznia przegubowego 16 pare ramion 66 i 68 wspóldzialajacych ze sworzniem 62 oraz z zaczepem 70 utworzonym na obudowie 14* Pret 72 osadzony jest slizgowo w otworze 22* Na precie 72 osadzone sa dwie rolki 74 i 75, które zaglebione sa w wycieciach 42 i 56 wspóldzialajacymi z nacieciami 44 i 58 czlonów krzyw¬ kowych 38 i 40* Sprezyna 76 odpycha pret w kierunku promieniowym od sworznia przegubowego 16* Elektromagnes 24 wkrecony jest w zewnetrzna powierzchnie pierwszej czesci czlonu przegubowego 21 a jego wzbudzenie powoduje przesuniecie preta 72 w dól, uwidocznione na fig* 2 o kierunku przeciwnym do kierunku napieoia sprezyny.Rolka obrotowa 80 osadzona jest na popychaczu 84 umieszczonym slizgowo w otworze 86 prze¬ chodzacym przez przekladke 18, Rolka 80 jest lekko dociskana do polozenia wspóldzialania z ob¬ wodowa powierzchnia drugiej czesci 23 czlonu przegubowego za pomoca sprezyny /nie pokazanej/ w polozenie wewnetrzne w stosunku do elektromagnesu 82 zapadkowego wkreconego w przekladke 18* Elektromagnes 82 po wzbudzeniu dociska rolke 80 do czesci drugiej ozlonu 23 przegubowego*139 281 3 Potencjometr obrotowy 90 zawiera obudowe 91» która jest nieobrotowo przymocowana do czesci 12 obudowy, /na fig* 5/'• Kolo zebate 92 obraea sie wraz z walem 94 potencjometru. Kolo zebate 92 jest osadzone obrotowo w otworach na wywinietej ozesei 96 obudowy 14* Kolo zebate 92 zaze¬ bione jest z kolem 36 ezesoi 25 czlonu przegubowego, stad wal 94 potencjometru obraca sie w czasie gdy czlon przegubowy 20 oraz raozka 26 dzwigni sterujacej sa obracane wokól sworznia 16* Potencjometr 90 wytwarza sygnal elektryczny reprezentujacy polozenia dzwigni sterowania 26.Alternatywnie informacja o polozeniu dzwigni 26 moze byc przekazywana przez lancuch kinematycz¬ ny /nie pokazany/, który moze byc przylaczony do tarczy sterujacej silnika o zmiennych obro¬ tach /nie pokazanych/ lub do cewki zaworu sterujacego /nie pokazanej/* Dzwigniowy zespól sterujacy dziala w oparciu o uklad cierny ustalajacy polozenia dzwigni przedstawione na figo 8. Uklad przedstawiony na fig. 8 stanowi tylko przyklad wykonania, nato¬ miast nie stanowi istoty wynalazku. Zgodnie z dzialaniem tego urzadzenia zadaniem wylacznika 96 jest odlaczenie elektromagnesu 24 i elektromagnesu 82 zapadki. Pomiedzy wylacznikiem 96 i elektromagnesem 82 wlaczone sa: normalnie zamkniety wylacznik cisnieniowy 97 i normalnie otwarty wylacznik napieciowy 99, które jednak nie biora udzialu w modzie tarciowym pracy zespolu.Przy wylaczonym elektromagnesie 24 selekcji modów /fig. 2/, sprezyna 76 dociska pret 72 i po¬ przeczke lk w dól /fig. 2/, tak, ze jeden koniec poprzeczki 74 wchodzi w wyciecie 44 czlonu krzywkowego, podczas gdy drugi koniec poprzeczki 74 wchodzi w wyciecie 56 czlonu krzywkowego 40.Tak wiec element przegubowy 20 jest odlaczony od elementu krzywkowego 40 i sprezyny centrujacej 64, a czlon krzywkowy 38 zostaje polaczony z czlonem przegubowym 20 w jego ruchu obrotowym. Gdy operator przesunia raczke 26 do nowego polozenia, to element przegubowy 20 i raczka 26 utrzymywa¬ ne beda w tym nowym polozeniu przez sprzezenie tarcz ciernych 52 z segmentem obudowy 12.Elektromagnes 82 zapadki jest odlaczony, stad mechanizm zapadki nie bierze udzialu w opi¬ sanym przebiegu. Potencjometr 90 wytwarza sygnal sterujacy, który zostaje przekazany przez wylacznik 91 na wejscie detektora bledu lub generatora róznicowego 100. Pozostale wejscie de¬ tektora bledu 100 odbiera sygnal sprzezenia zwrotnego z silownika hydraulicznego 102 zaopatrzo¬ nego w przetwornik polozenia 104* Przykladem takiego silownika jest przedstawione rozwiazanie w opisie patentowym USA nr 3 726 191* Sygnal bledu z detektora bledu 100 wchodzi na wejscie komparatorów 120 i 122. Zaleznie od kierunku przestawienia dzwigni 26 wygenerowany z detektora bledu 100 sygnal ma znak dodatni lub ujemny i powoduje z kolei zmiane sygnalu wyjsciowego kom¬ paratora 120 i 122 z normalnej wartosci niskiej do wartosci wysokiej* Na wejscie /-/ i /+/ komparatorów 120 i 122 podawana sa lekko dodatnie 1 lekko ujemne napiecie odniesienia Vr1 i Vr2, które ustalaja progi czulosci. To powoduje wzbudzenie albo cewki 124 albo 126 zaworu 128 sterowanego elektromagnesami i wsuniecie lub wysuniecie tloczyska silownika 102 poprzez ustalenia przeplywu miedzy pompa 108 i zbiornikiem 110* Gdy silownik 102 wykona przemieszczenie odpowiadajace polozeniu dzwigni sterujacej 26, wówczas sygnal bledu z detektora 100 przechodzi na zero, a sygnaly wyjsciowe z komparatorów 120 i 122 maleja i zawór 128 powraca w polozenie srodkowe zapobiegajac dalszemu przesunieciu silownika 102, az do czasu ponownego przesuniecia dzwigni sterowania 26* Sposób dzialania zespolu oparty na centrowaniu sprezyna jest przedstawiony w oparoiu o uklad przedstawiony na fig* 3. Jest to równiez tylko przykladowy uklad nie stanowiacy ozesei istoty wynalazku. W tym modzie pracy urzadzenia wylacznik 96 sluzy do doprowadzenia napiecia do wylacznika 97 i do wzbudzenia cewki 24 selekcji modów, a wylaoznik 91 zostaje przestawiony w polozenie, w którym laczy potencjometr 90 z komparatorami 220, 222, 229 i 231* Po wzbudzeniu elektromagnesu 24 selekcji modów pret 72 i poprzeczka 74 zostaja przesuniete w góre przy poko¬ naniu oporu sprezyny 76, a jeden koniec poprzeczki wchodzi w wyciecie A2 czlonu krzywkowego, podczas gdy drugi koniec poprzeczki 74 wchodzi w wyciecie 58 czlonu krzywkowego 40• W tym przypadku czlon przegubowy 20 zostaje odlaczony od ozlonu krzywkowego 38 i tarcz ciernych 52* Natomiast czlon krzywkowy 40 zostaje sprzezony w ruchu obrotowym z czlonem przegubowym 20.Obecnie, po przesunieciu raczki 26 z polozenia neutralnego czlon krzywkowy 40 obróci sie wraz z nia i spowoduje, ze sworzen krzywkowy 62 przesunie sie wzgledem zaczepu 70, czego wynikiem bedzie rozlaczenie r&aicn sprezyny centrujacej 64* Po zwolnieniu raczki 26 przez operatora po¬ wraca ona do swej pozycji neutralnej pod dzialaniem sprezyny centrujacej 64.4 139 281 Zaleznie od kierunku, w którym przeminie sie dzwignie 26, albo sygnal wyjsciowy z kompara¬ tora 220 albo sygnal z komparatora 222 przeskakuje z wartosci niskiej do wysokiej, oo zalezy równiez ed stosunku miedzy sygnalem potencjometr* 90 i sygnalem referencyjnym Vr3 i Vr4« W za¬ leznosci od tego, który z komparatorów 220 ozy 222 przerzuca swój sygnal w polozenie górne, nastepuje wzbudzenie albo elektromagnesu 224, albo 226t jednego z elektromagnesów sterujaoyoh zaworem 228, powodujao wysuniecie lub wsuniecie tloozysk cylindra 202.Jezeli raczka 26 lub czlon przegubowy zostana obrócone dostatecznie daleko w jednym z kie¬ runków, na przyklad o 85% wartosci pelnego przesuniecia, wówczas napiecie z potencjometru 90 wlaczy jeden z komparatorów 229 lub 231, w zaleznosci od tego jaki jest stosunek napiecia poten¬ cjometru do napiec referenoyjnyoh Vr5 i Vr6 reprezentujacy +85% lub -85* pelnego obrotu dzwigni• To spowoduje otwarcie bramki OR 233 i zamkniecie normalnie otwartego wylacznika elektrycznego 99* W tym przypadku rolka 80 zapadkowa bedzie utrzymywala ozlon przegubowy 20 oraz raczke ste¬ rujaca 26 w polozeniu przestawienia mimo srodkujacego dzialania sprezyny 64* Gdy silownik 202 osiagnie polozenie krancowe w swoim ruchu, wówczas wzrost cisnienia po jednej ze stron tloka spowoduje przez zawór zwrotny 130 otwarcie normalnie zamknietego wylacz¬ nika cisnieniowego 97• Otwaroie wylacznika 97 moze byc powodowane przez inne parametry niz cisnienie, takie jak na przyklad czas lub predkosc przeplywu* Otwarcie wylacznika 97 powoduje odlaczenie i zwolnienie elektromagnesu 82, oo umozliwia powrót dzwigni 26 do pozycji neutralnej pod dzialaniem sprezyny centrujacej 64, po czym nastepuje spadek wartosci sygnalów wyjsoiowych obu komparatorów 220 i 222* Oba komparatory wylaczaja sie powodujac otwaroie sie wylacznika 99, a zawór 228 powraca do pozycji srodkowej uniemozliwiajac dalszy ruch tloka silownika 203 do czasu powtórnego przestawienia dzwigni sterujacej* Powyzszy szczególowy opis konstrukcji i dzialania urzadzenia przedstawia zespól dzwigni sterowania majacy jedna dzwignie charakteryzujaca sie dwoma modami pracy, ciernym i srodkowany sprezyna* Ponadto, mimo, ze powyzszy opis ogranicza sie tylko do przedstawienia jednego korzyst¬ nego przykladu wykonania to nalezy rozumiec, ze mozna w nim dokonac wielu znilan i modyfikacji mieszczacych sie w zakresie istoty wynalazku okreslonej ponizszymi zastrzezeniami patentowymi.Zastrzezenia patentowe 1* Dzwigniowy zespól sterujacy, zawierajaoy segmenty obudowy polaczone sworzniem obrotowym oraz przekladke, z która polaczone sa segmenty obudowy, przy czym ozlon przegubowy ma osadzony obrotowo w obudowie na sworzniu obrotowym, a po przeciwleglych stronach segmentu obudowy, na sworzniu posiada zamontowane tarcze cierne, znamienny tym, ze posiada pierwszy ozlon krzywkowy /38/ pomiedzy ozlonem przegubowym /20/ i tarczami ciernymi /52/, a drugi czlon krzywkowy /40/, pomiedzy czlonem przegubowym /20/ i sprezyna oentrujaca /64/, przy ozym zawie¬ ra ponadto pret /72/ laczacy selektywnie ozlon przegubowy /20/ z pierwszym ozlonem krzywkowym /38/ i drugim czlonem krzywkowym /40/* 2* Dzwigniowy zespól wedlug zastrz* 1, znamienny tym, ze czlon przegubowy /20/ jest polaczony z obrotowym potencjometrem /90/* 3* Dzwigniowy zespól wedlug zastrz* 1, znamienny tym, ze pret /72/ jest pola¬ czony z elektromagnesem /24/ uruchamianym urzadzeniem wzbudzajacym* 4* Dzwigniowy zespól wedlug zastrz* 3, znamienny tym, ze pret /72/ i elektro¬ magnes /24/ uruchamiany urzadzeniem wzbudzajacym sa osadzone na czlonie przegubowym /20/* 5* Dzwigniowy zespól wedlug zastrz* 1, znamienny tym, ze pierwszy czlon krzyw¬ kowy /38/ osadzony jest obrotowo po jednej stronie czlonu przegubowego /20/, a drugi czlon krzywkowy /40/ osadzony jest obrotowo po przeciwleglej stronie ozlonu przegubowego /20/* 6* Dzwigniowy zespól wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze ozlon przegubowy /20/ podtrzymywany jest obrotowa rolka /80/ w pozyoji przesunietej w stosunku do sprezyny centruja¬ cej /64/.139 281 5 1. Dzwigniowy zespól wedlug zastrz. 6, znamienny tym9ze posiada obrotowa rolke /60/ polaozona z elektromagneaea /82/ zapadki* 8* Dzwigniowy zespól wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze o zlon przegubowy /20/ usytuowany prostopadle do wyciec /28f 30/ ma otwór /22/t w którym osadzony Jest pret /72/ z para rolek /74 i 75/ utrzymywanych w wycieciach /42f 56/ oraz wspóldzialajacych z nacieoiami /44 i 58/ czlonów krzywkowych /38 i 40/, zapewniajac ich zalaczanie i rozlaczanie. 9* Dzwigniowy zespól wedlug zastrz. 8, znamienny t y m, ze pierwszy czlon krzyw¬ kowy /38/ posiada wyciecie /42/ i naciecie /44/ selektywnie przyjmujace pierwsza rolke /74A 10* Dzwigniowy zespól wedlug zastrz.. 8, znamienny t y mf ze drugi czlon krzywkowy /40/posiada wyciecie /56/i naciecie /58/ selektywnie przyjmujace druga rolke /75A FIG 5 FIG. 4 FIG. 2139 281 I6~\ H-A 82A Y-12 FIG.6 FIG. 9 FIG. 6 220, 222\ 229 S 231 *^rl22 (3-z -128 tA-102 126- W f Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz Cena 130 zl PL PL PL PL PL PL