Przy zdejmowaniu filmów dzwieko¬ wych lu/b mówiacych przyjeto utrwalac na jednym pasku w postaci pojedynczej ta¬ smy mowe lub muzyke, zarejestrowana badz to jako zmienne czernienie, badz tez jako zmienne dlugosci kresek. Zarówno przy zdejmowaniu, jak i odtwarzaniu szyb¬ kosc przenoszenia filmu i górna granica czestotliwosci okresla wielkosc szczeliny oswietleniowej, która nie moze byc prze¬ kroczona. Ustalenie wielkosci szczeliny o- kresla jednak jednoczesnie calkowita in¬ tensywnosc swiatla, a wiec i przy odtwa¬ rzaniu stosunek uzytkowej amplitudy, któ¬ ra moze byc fotoelektrycznie osiagnieta, do amplitud nieuniknionych przeszkadza¬ jacych dzwieków urzadzenia (szmer, po¬ chodzacy od filmu, szum wzmacniacza i L Zwiekszenie fotoelelktrycznie otrzyma¬ nego napiecia sterujacego mozna osiagnac przy danej jasnosci powierzchniowej uzy¬ wanego do wyswietlania zródla swiatla tylko zapomoca powiekszenia szczeliny.Skutkiem tego jednak powstaje ogranicze¬ nie górne czestotliwosci.Potrzeby kompromisu miedzy szeroko¬ scia szczeliny, intensywnoscia swiatla i wy¬ swietlanym, zakresem czestotliwosci imozna wedlug wynalazku uniknac w ten sposób, ze zarejestrowany zakres czestotliwosci rozdziela sie na kilka tasm czesciowych, które jako pasma przestrzennie obok isiebde umieszczone, jednoczesnie zostaja zdjetena filmie! a PT^y wyswietlaniu zostaja jed¬ noczesnie odtwarzajie zapomoca prze¬ strzennie cózdziekmych szczelin. Szeroko¬ sci (szczelin dla poszczególnych czescio¬ wych tasim czestotliwosci moga byc dopasowane do zakresu tychze, to znaczy dopuszczalna szerokosc szcze¬ liny dla nizszych czestotliwosci mo¬ ze byc znacznie wieksza miz dla wyz¬ szych. Do utrwalania (zdejmowania) mo¬ wy i muzyki wystarczy naogól umieszcze¬ nie calkowitej strefy czestotliwosci od 25 do 10000 okresów w lepiej rejestrowac na fednem pasmie cze¬ stotliwosci od 25 do 1000, na drugiem zas— czestotliwosci od 2500 da 10000- W tym przypadku szczelina dla tasmy nizszych czestotliwosci moze byc przy takiej samej dokladnosci odtwarzania 10 razy szersza, niz szczelina, sluzaca do rejestrowania i odtwarzania wysokich czestotliwosci. Przy jednakowej jasnosci oswietlenia powierzch¬ ni obydwóch zródel swiatla, uzywanych do odtwarzania dwódh czesciowych tasm cze¬ stotliwosci, uzytkowy strumien swiatla dla tasmy nizszych czestotliwosci jest 10 razy wiekszy, niz otrzymywany przy stosowa¬ niu sposobu, uzywanego dotychczas. Aby jednak przy tym sposobie nie uposledzac wyzszych czestotliwosci w stosunku do nizszych pod wzgladem ich amplitudy, dobrze jest zaraz przy zdejmowaniu zwiekszyc amplitude wyzszych czestotli¬ wosci w stosunku do amplitudy nizszych czestotliwosci zapomoca odpowiedniego wzmocnienia tasmy wyzszych czestotliwo¬ sci. Przy odtwarzaniu pierwotny amplitud wszystkich rozdzielonych stref czestotliwosci musi byc, oczywiscie^ przy¬ wrócony do sitanu pierwotnego, co mozna osiagnac zapomoca doboru szerokosci szczelin przy odtwarzaniu, zmiany ilosci swiatla lub selektywnego wzmocnienia.Rozdzielanie poszczególnych tasm cze¬ stotliwosci moze sie odbywac przed zareje- slrowaniem, zaraz przy mikrofonie do zdjec lub przy wspólnym mikrofonie do zdjec i wzmacniaczu wstepnym zapomoca filtrów. W ostatnim przypadku potrzebny jest filtr, który nie dopuszcza niskich cze¬ stotliwosci do waskiej szczeliny swietlnej, przeznaczonej do «djec wyzszych czestotli¬ wosci, podczas gdy odwrotnie, wyzsze cze¬ stotliwosci zostaja optycznie stlumione przez szeroka szczeline, która rejestruje nizsze czestotliwosci. Polaczenie tasm cze¬ stotliwosci przy odtwarzaniu mozna usku¬ tecznic albo przez uzycie wspólnej fotóko* móitki dla wszystkich pasm rejestrowanych, albo tez przez trzycie oddzielnych fotoko¬ mórek i wspólnych wzmacniaczy lub na¬ rzadów odtwarzajacych. Rozdzial moze byc takze calkowicie utrzymany az do glosnika tak, ze laczenie odbywa sie dopiero w uchu.Wynalazek niniejszy mozna stosowac do filmów dzwiekowych wszelkiego rodzaju, a wiec zarówno do takich, w których na fil¬ mie zostaje odtwarzana szczelina zmiennej jasnosci lub linja swietlna o zmiennej dlu¬ gosci (film amplitudowy), jak i do takioh, w których obydwa systemy sa zespolone.Fig. 1 i 2 rysunku przedstawiaja przy¬ klad wykonania wynalazku. 1 oznacza mi¬ krofon do zdejmowania, 2 — wstepny Wzmacniacz dla wszystkich czestotliwosci, 3 — filtr, który nie dopuszcza niskich cze¬ stotliwosci do wezszej szczeliny swietlnej, 4 i 5 — wzmacniacze dodatkowe, z których 5 wzmacnia tylko wysokie czestotliwosci.Te ostatnie dzialaja na przekaznik swietl¬ ny, np. komórke Kerra 6, podczas gdy ni¬ skie czestotliwosci steruja drugi, najlepiej tego samego rodzaju przekaznik swietlny 7.Przynalezne polaryzatory i analizatory, w przypadku stosowania komórki Kerra, oznaczone sa liczbami 8, 9, 10, 11. Swiatlo dwóch zródel swietlnych 12 i 13 rzucone jest poprzez soczewki 14 i 15 na szczeliny komórek Kerra 6 i 7 tak, ze te szczeliny na¬ lezy uwazac za zródla swiatla do rejestro¬ wania tasm dzwiekowych na filmie 24. Do skupienia swiatla na szczelinach 20, 21 slu- — 2 — •za uklady optyczne z kuiistemi soczewka- mi /ó i /7 i cylindrycznemi soczewkami J8 i 19. Szczeliny sa celowo dokladnie nasta¬ wiane i, jak widac z rysunku, szczelina 26 jest waska w porównaniu ze szczelina 2i.Obrazy równomiernie oswietlonych szcze¬ lin rzucone sa przez objektywy odtwarza¬ jace 22 i 23 na iikn 24 i wytwarzaja tutaj przestrzennie oddzielone od siebie zdjecia tasm dzwiekowych, z których tasma, przy¬ nalezna do szczeliny 20, zawiera wysokie czestotliwosci, celowo silnie wzmocnione, podczas gdy tasma, przynalezna do szcze¬ liny 21; odtwarza tylko czestotliwosci ni¬ skie.Przy stosowaniu swietlnej szczeliny ko¬ mórki Kerra powstaje na filmie tasma dzwiekowa o stalej szerokosci, w której ja¬ snosc uszeregowanych jeden obok drugiego obrazów szczelin zmienia sie odpowiednio do chwilowych amplitud swiatla. Wynala¬ zek nie ogranicza sie jednak, jak powie¬ dziano, do tych, tak zwanych, „filmów czer¬ nionych", lecz moze byc (równiez istosowa- ny do filmów, w których zostaje wytworzo¬ na tasma czerniona o zmiennej szerokosci (film amplitudowy). Do teigo sluza, oczy¬ wiscie, przekazniki swietlne innego rodza¬ ju (oscylograficzne przekazniki swietlne).Fig. 2 przedstawia urzadzenie do odtwa¬ rzania dzwieków z tasm dzwiekowych. Film 24 zostaje tutaj przeswietlany, np., przy zastosowaniu waskiej szczeliny 31 dla pasma z wysokiemi czestotliwosciami i dru¬ giej szczeliny 32 dla pasma z niiskie- mi czestotliwosciami, do czego islu- za zródla swiatla 25 i 26, kuliste so- czewlki 27 i 28 oraz cylindryczne soczew¬ ki 29 i 30. Czesc optyczna moze byc, oczy¬ wiscie, wykonana równiez w inny sposób; czesc ta nie stanowi istoty wynalazku.Swiatlo, które pada na fotokomórki 33 i 34 oddzielnie skutkiem rozdzielania tasm dzwiekowych, i którego jasnosc zmienia sie pod wplywem notowan tasmy dzwiekowej, wytwarza odpowiednie wahania pradu, któ¬ re ^wzmacniane sa wzmacniaczami 35 i & Do regulowania stosunku intensywnosci moze byc zastosowane urzadzenie regulu¬ jace 37, znanego rodzaju, zanim rozdzielo¬ ne czestotliwosci zostana zlaczone we wspólnym Wzmacniaczu 38 i dalej wzmóc* nione. Z wylotem 38 jest polaczony glosnik 39, który odtwarza wszystkie czestotliwo¬ sci Mozna takze wyjsc, jak powiedziano, ze wspólnej fotokomórki dla obydwóch stref tasm dzwiekowych i wytworzyc nale¬ zyty stosunek intensywnosci jedynie zapo- moca ilosci swiatla, przechodzacych przez film. Nastepnie, do czesci 35 i 37 moga byc przylaczone oddzielne urzadzenia wzmac¬ niajace, z któremi polaczone sa rózne glo¬ sniki, jeden — nadajacy sie do wysokich czestotliwosci, drugi — do niskich.Chociaz w powyzszem omawiano zdej¬ mowanie i odtwarzanie dwódh oddzielnych pasm rejestrowan, wynalazek jednak nie ogranicza sie tylko do tego; mozna równiez stosowac wiecej, niz dwa takie pasma, we¬ dlug róznych stref czestotliwosci. PL