Snowanie gladkiego przedziwa, jak np. jedwabiu naturalnego, jedwabiu sztuczne¬ go, przedzy merceryzowanej lub tez silnie skreconego przedziwa albo nitek, z cewek nieruchomych, lecz umieszczonych pozio¬ mo, ukosnie lub pionowo nie moglo wogó- le byc dotychczas stosowane, poniewaz .nitka skutkiem swej gladkosci i powstaja¬ cej stad nieznacznej przyczepnosci nie trzyma sie nastepnych, wewnetrznych zwo¬ jów cewki, a wskutek tego przy sciaganiu jej z cewki zeslizguja sie zaraz nastepne zwoje, lub, w razie silnie skreconego prze¬ dziwa, tworza sie petle. Zwoje, które sie zeslizgnely, sciagaja sie tak, ze dostaja sie— pod dolne powierzchnie cewek krzyzo¬ wych, gdy cewki te sa stojace, placza sie tam, skutkiem czego nitka rwie sie, co wy¬ woluje niepozadane przerwy oraz strate czasu. Gdy cewka jest ukosna lub pozioma, wzglednie lezaca, wada ta ujawnia sie je¬ szcze czesciej, poniewaz np. przy jedwa¬ biu sztucznym zwoje nitki, dzieki jej spre¬ zystosci i gladkosci wyskakuja poza kry¬ ze czy boczna powierzchnie cewki. Wszyst¬ kie dotychczasowe próby usuniecia tej wa¬ dy i umozliwienia snowania wzglednie przewijania z duzych nieruchomych cewek nie udawaly sie. W odniesieniu do cewia- rek oraz krosien oczkowych próbowano u- sunac wspomniana wade w ten sposób, ze cewki krzyzowe z przedza jedwabiu sztucz¬ nego umieszczano na pionowych wrzecio¬ nach i ustawiano na plaskiej, poziomej podkladce futrzanej, aby wlosy futra nie pozwalaly zewnetrznym warstwom nici przedostawac sie pod dolna powierzchnie cewki.Cewki krzyzowe posiadaja na swym koncu, którym cewka jest nasadzona na wrzeciono, nieco wypukla powierzchnie czolowa, a poza teim tuleja cewki, na któ¬ rej umieszczony jest zwój nici, wystaje nieco poza powierzchnie czolowa. Jesli za¬ stosowac do snowarek srodki, dopiero co proponowane do cewiarek lub krosien ocz¬ kowych, to nie usunie sie jednak wspomnia¬ nych powyzej wad, gdyz, aby móc wade te usunac, trzeba stosowac iutro o dlugim wlosie, które do tego celu byloby za dro¬ gie i wywolaloby nowe wady. Nie mozna- by np. uniknac, aby nitka z cewki nc za¬ platala sie w dlugich wlosach futra i nie zahaczala, a nastepnie, aby dlugie wlosy po niedlugim juz czasie nie oslabily sie i nie ulozyly sie plasko tak, ze ponownie wystapilaby stara wada. Wszystko to na¬ stapiloby przy pionowem osadzeniu wrze¬ cion natykowych wzglednie cewek krzyzo¬ wych, lecz nastapiloby to jeszcze w wiek¬ szym stopniu, gdyby te ostatnie byly usta¬ wione ukosnie lub poziomo, jak bywa w wiekszosci wypadków w grzadce do sno- wania.Obrotowe cewki przy snuciu propono¬ wano hamowac zapomoca preta lub dzwi¬ gni, stycznie ukladajacej sie na zwoju ni¬ ci i obciazonej sprezyna tak, ze cewki sa¬ moczynnie przestaja sie krecic, gdy ma¬ szyna zatrzymuje sie. Zapomoca takiego twardego narzadu hamujacego nie mozna jednak usunac wspomnianych powyzej wad w nieruchomych cewkach.Wynalazek niniejszy ma na celu usu¬ niecie wad przy snowaniu gladkich lub sil¬ nie skreconych nici z nieruchomych cewek w ten sposób, ze zewnetrzne warstwy zwo¬ ju na czesci swego obwodu, badzto na ca¬ lej dlugosci cewki, badz tez tylko na przed¬ nim jej koncu, hamowane sa zapomoca na¬ rzadu hamujacego, latwo przystosowuja¬ cego sie do obwodu cewki, lub, ze do ha¬ mowania tej czolowej powierzchni cewki krzyzowej, która lezy naprzeciw konca odbiorczego cewki i za która zazwyczaj ze¬ slizguje sie gladka i zwijajaca sie nic, sto¬ suje sie wprawdzie równiez futra lub ma- terjaly tkane dlugowlose lub dlugowlosy filc, jednakowoz w kawalkach, odpowia¬ dajacych najwiekszej srednicy cewek lub wystajacych nieco poza te srednice, przy- czem wlosy albo wlókna tak sa przystrzy¬ zone, ze ich wolno odstajace konce tworza wkleslosc, odpowiadajaca czolowej po¬ wierzchni cewki, lub tez kawalkom tym nadaje sie trwale odpowiedni ksztalt; wreszcie kawalki te posiadaja posrod¬ ku tak duzy otwór, ze koniec tulejki, wystajacy poza czolowa powierzchnie cew¬ ki, moze przejsc przez ten otwór, wobec czego cala powierzchnia czolowa cewki krzyzowej zostaje przytrzymywana wzglednie hamowana, a nitka nie moze sie z niej zeslizgiwac. Jezeli wiec usuniecie tej trudnosci ma byc zastosowane do grzadki maszyny snujacej w dotychczaso- wem wykonaniu, to znaczy, listwy lub rury z wrzecionami dla cewek maja byc tak wa¬ skie, jak tego wymagaja tylko wzgledy na wytrzymalosc, to wedlug wynalazku kra¬ zek uszczelniajacy, wykonany z futra, tka¬ niny lub filcu i umieszczany na kazdem wrzecionie natykowem, nalezy umocowy¬ wac na sztywnej, majacej ksztalt krazka podkladce, w której jednoczesnie nalezy wykonac odpowiednie zaglebienie dla kon¬ ca tulejki cewkowej, lub tez krazek futrza¬ ny, tkaninowy lub filcowy nalezy z tylnej strony sztucznie tak usztywnic, np. zapo¬ moca apretury, aby ten krazek uszczelnia¬ jacy przylegal na calej powierzchni czolo¬ wej. Jezeli chce sie zastosowac sztywna podkladke, to moze ona byc wykonana z dowolnego materjalu i byc pelnoscienna lub tez moze byc wykonana jako talerzyk druciany.Wklesle wglebienie, utworzone z odsta¬ jacych na krazku uszczelniajacym wlosów lub wlókien, wzglednie wklesly ksztalt te¬ go krazka jest konieczny dlatego, aby przez — 2 —caly czas sciagania nitki z cewki krzyzo¬ wej, a wiec od najwiekszej do najmniej¬ szej srednicy, móc cewke te uchronic od wyzej wspomnianych wad dotychczaso¬ wych.Jezeli krazki uszczelniajace nie maja byc zaopatrzone w specjalne wsporniki, ani tez nie maja byc usztywnione, to listwy grzadki musza byc tak szerokie, aby odpo¬ wiadaly przynajmniej najwiekszej sredni¬ cy cewki krzyzowej. Jezeli w tym wypad¬ ku nie chce sie strzyc wlosów lub wlókien krazków uszczelniajacych tak, aby tworzy¬ ly one wklesle zaglebienie, to nalezy w li¬ stwach wykonac wklesle zaglebienia.Rysunek przedstawia rózne postacie wykonania narzadów hamujacych i spe¬ cjalne ich umieszczenie w grzadkach sno- warskich.We wszystkich przykladach wykonania a oznacza osadzone w grzadce cewki krzy¬ zowe, cylindryczne, stozkowe lub w ksztal¬ cie butelki. Ksztalt cewki nie ma wplywu na tresc wynalazku.Fig. 1 i 2 przedstawiaja .grzadke sno- warska w widoku zboku oraz w widoku zgóry. Na obydwóch pierwszych listwach 1 i 2 (w danym wypadku pionowych), na których osadzone sa cewki, umocowane sa jeszcze pod temi wrzecionami lub w innem polozeniu wzgledem wrzecion korytkowe nieruchome narzady hamujace b, których wewnetrzna powierzchnia moze byc wylo¬ zona dlugowlosem futrem lub podobnym materjalem, sluzacym do hamowania od- wijajacych sie warstw przedzy.Przy cewkach, osadzonych na listwach 3 i 4, ktpre to cewki przedstawione sa jako stozkowe i cylindryczne cewki krzyzowe, zastosowany jest narzad hamujacy w po¬ staci ruchomej dzwigienki c, której jeden koniec osadzony jest obrotowo na czopie, umocowanym w garnie, drugi zas koniec posiada powierzchnie hamujaca, która przylega stale do zwojów przedzy.Na listwach 5 i & tta których w tym przykladzie wykonania osadzone sa cylin¬ dryczne cewki krzyzowe, umocowane sa powyzej tych cewek czopy d, na których zawieszona jest tasma hamujaca e z dowol¬ nego materjalu, np. tkaniny, gumy i t. d., przyczem tasma taka jest podatna, zawsze przylega do górnej warstwy zwojów i w ten sposób je hamuje.Na pionowej listwie 7 w miejscu d, równiez na czopie, umocowanym w ramie, zawieszona jest tasma hamujaca /, wspól¬ na dla wiekszej ilosci cewek, przyczem ta¬ sma ta, przechodzac zygzakiem pomiedzy cewkami, przylega do nich i odpowiednio hamuje górne warstwy zwojów tych cewek.Na fig. 3 i 4 przedstawiony jest inny rodzaj wykonania grzadki snowarskiej, w której dla kazdej odwijanej nitki urzadzo¬ ne sa polaczone ze soba, pokolei odwijaja- ce sie stozkowe lub cylindryczne cewki krzyzowe, osadzone na specjalnych wspor¬ nikach g, mogacych sie odchylac. Na tych wspornikach g zastosowane sa dwa sa¬ moistne hamulce h1 oraz h2 tak, ze kazda z tych polaczonych ze soba i pokolei odwi- jajacych sie cewek moze byc hamowana.Przy odchyleniu cewki do polozenia, przedstawionego na fig. 4 linjami punkto- wanemi, celem ponownego osadzenia cew¬ ki, zostaje równiez odchylony wraz z nia hamulec, jesli jest on przymocowany bez¬ posrednio do odchylanego wspornika g.W przykladzie wykonania wedlug fig. 5 narzad hamujacy c osadzony jest na li¬ stwie 1, dzwigajacej cewki a, w lozysku d tak, ze moze byc podnoszony i opuszczany, a na przedzie zaopatrzony jest w miekka lub podatna nakladke 6. Ten narzad ha¬ mujacy moze byc Jednak równiez wyko¬ nany jako sprezynujacy wzglednie ela¬ styczny element i umocowany na stale w listwie 1. Odpowiednio do zmniejszenia sie srednicy cewki, opuszcza sie przedni koniec narzadu hamujacego i przyciska zlekka zwoje, znajdujace sie na przednim koncu. — 3 ^W wykonaniu wedlug fig. 6 i 7 narzad hamujacy c umieszczony jest nie w kie¬ runku osi cewki, jak to wskazuje fig. 5f lecz pod katem do tej osi i umocowany jest na innej listwie 1a grzadki, badzto jako ru¬ chomy na czopie d, badz tez na stale umo¬ cowany, przyczem w tym ostatnim wypad¬ ku narzad ten musi byc sprezynujacy wzglednie podatny. I w tym przypadku równiez narzad hamujacy dotyka swa na¬ kladke b przedniej krawedzi wzglednie przedniego konca cewki a i odpowiednio do zmniejszania sie srednicy opuszcza sie stopniowo.W przykladzie wykonania wedlug fig. 8 narzad hamujacy c, tkóry na przednim koncu posiada miekka nakladke b lub tez wykonany jest naksztalt pedzla, przesuwa sie w listwie nosnej 1a grzadki promienio¬ wo ku cewce a. Narzad ten celowo jest przyciskany sprezyna ku cewce.W przykladzie wykonania wedlug fig. 9 wrzeciono cewki a osadzone jest w listwie 1 nie na stale, lecz ruchomo na czopie tak, ze cewka ta wlasnym ciezarem opiera sie o narzad hamujacy c, nieruchomo umocowa¬ ny w tej samej listwie grzadki, i odpowied¬ nio do zmniejszania sie jej srednicy, stop¬ niowo opuszcza sie samoczynnie tak, ze na¬ kladka b narzadu hamujacego zapobiega samoczynnemu zeslizgiwaniu sie zwojów.Na fig. 10 i 11 przedstawiona jest w dwóch widokach grzadka snowarska o sto¬ jacych wrzecionach natykowych i cewkach krzyzowych, przyczem w grzadce tej za¬ stosowano czesc cylindrycznych i czesc stozkowych cewek krzyzowych.Jak widac z rysunku, u spodu kazdego wrzeciona natykowego k umieszczony jest krazek (hamujacy m, który hamuje dolna powierzchnie czolowa kazdej cewki i unie¬ mozliwia skutkiem tego przedostawanie sie pod nia odwijanej nitki.Fig; 12 przedstawia w wiekszej skali cewke krzyzowa z jej wrzecionem natyko- wem k, tulejka n, krazkiem hamujacym m oraz listwa óf w której umocowani sa wrze¬ ciona. W przedstawionym na tej figurze wypadku krazek hamujacy m umieszczony jest na wkleslej plytce nosnej q, posiada¬ jacej posrodku odpowiednio duzy otwór lub zaglebienie r, aby dolny koniec tulejki mógl don wchodzic. Takiz otwór musi, o- czywiscie, posiadac równiez krazek u- szczelniajacy.Fig. 13 — 16 przedstawiaja w dwóch widokach odmiane, gdy listwy o sa szersze niz najwieksza srednica cewki.W przykladzie wykonania wedlug fig. 13 i 14 wlosy futra, z którego zrobiony jest krazek hamujacy m, tak sa przystrzyzone, ze konce ich tworza wklesla powierzchnie, podczas gdy w przykladzie wykonania we¬ dlug fig. 15 i 16 w listwie o utworzone sa miseczkowate, wzglednie wklesle zaglebie¬ nia, w których ulozone sa krazki uszczel¬ niajace m, i skutkiem tego same przybie¬ raja wklesly ksztalt. W obydwóch tych wy¬ padkach krazek uszczelniajacy m posiada otwór, a listwa posiada zaglebienie r dla kazdej tulejki n cewki.Fig. 17 i 18 przedstawiaja grzadke o u- kosnie rozmieszczonych cewkach krzyzo¬ wych, a fig. 19 — takaz grzadke o poziomo lezacych cewkach krzyzowych.Wlasnie przy takiem rozmieszczeniu ce¬ wek krzyzowych ramie grzadki, ze wzgle¬ dów celowosci, wykonywa sie w zwykly sposób, a krazek uszczelniajacy m zaopa¬ truje sie w stala podkladke q, wskutek cze¬ go brzeg czolowej powierzchni cewki, sty¬ kajacej sie z krazkiem uszczelniajacym, jest zawsze otoczony wlosami futra; w ten sposób unika sie zesuwania sie nitki poza krazek uszczelniajacy.Dla calkowitego wyjasnienia zaznacza sie, ze we wszystkich przykladach wyko¬ nania h oznacza wodzik nici.Pomimo tego, ze grzadka snowarska z szietrokich listw, jak wskazuja fig. 13—16, posiada pewne zalety, jednak nalezy zau¬ wazyc, ze szerokie listwy tworza stosunko- — 4 —wo duze powierzchnie do osadzania sie nieuniknionego pylu "wlókienniczego, czego, jak wiadomo, w maszynach snowarskich nalezy mozliwie unikac. Dlatego tez w kaz¬ dym poszczególnym wypadku stosuje sie ten sposób wykonania, który w danym ra¬ zie jest najkorzystniejszy.Nic oczywiscie nie przeszkadza, aby na obwodowa powierzchnie cewki ewentual¬ nie oddzialywal jeszcze w mysl fig. 1 — 9 hamulec, któryby przeszkadzal zewnetrz¬ nym warstwom sliskich i silnie skreconych nici samoczynnie zeskakiwac wzglednie rozluzniac sie. PL