Celem zmniejszenia kosztów zakupu i utrzymywania samoczynnych urzadzen te¬ lefonicznych z wybieraczami, proponowano juz wyposazyc wybieracze z wolnym wy¬ borem, a szczególnie wybieracze wstepne, w jeden przekaznik ze stopniowem dziala¬ niem, spelniajacy funkcje przekaznika wy¬ wolujacego i przekaznika próbnego. W znanych ukladach, nie wykorzystuje sie calkowicie zalet, które mozna osiagnac dzieki wyposazeniu wybieraczy w jeden tylko przekaznik, gdy ten przekaznik wy¬ wolujacy i próbny bedzie zbudowany w odpowiedni sposób, to jest np. bedzie posia¬ dal specjalnie uksztaltowane kotwice albo kilka kotwic o róznych czulosciach.Wynalazek ma na celu dalsze obnize¬ nie ceny urzadzen w ten sposób, ze jako przekaznik wywolujacy i próbny stosuje sie znany przekaznik o stopniowem dzia¬ laniu z kontaktem, samoprzerywajacym sie w obwodzie pradu wywolujacego.Przekaznik z tym kontaktem nie po¬ siada zadnych nowych szczególów kon¬ strukcyjnych. Koszty jego wyrobu nie sa wiec wieksze od kosztów wyrobu innego, stosowanego przekaznika, tak ze calkowi¬ cie zagwarantowana jest korzysc gospo¬ darcza, wynikajaca z zaoszczedzenia jed¬ nego przekaznika.Dalsze szczególne zalety posiada uklad w mysl wynalazku w takich urzadzeniach,w których przez przewód póbny i pola¬ czenie, 4Z^ykajace/Vf^bieracze z wolnym wyborem, :wmnó"dziala*: jeszcze specjalne urzadzenie przylaczajace, przekaznik albo elektromagnes roboczy, np. licznik. W te¬ go rodzaju urzadzeniach stosowaniu do¬ tychczasowych ukladów wybieraczy z wol¬ nym wyborem oraz przekazników ostop- niowem dzialaniu staly na przeszkodzie znaczne trudnosci, które polegaly na tern, ze w pewnych chwilach przez przewód próbny i zamykajacy, albo przez miejsca polaczenia specjalnych przekazników lub elektromagnesów plynely prady o tak znacznem natezeniu, ze mogly spowodo¬ wac uruchomienie specjalnych urzadzen przylaczajacych, np. urzadzen przylacza¬ jacych licznik. Proponowano przeciwdzia¬ lac w tych ukladach niepozadanym od¬ dzialywaniom na urzadzenia przylaczaja¬ ce przez szczególne uksztaltowanie np. uzwojen róznicowych lub podobnych, albo ¦ przez zastosowanie specjalnego rodzaju^ polaczenia. Dzieki tym srodkoni pomocni¬ czym, zastosowanym celem unikniecia nie¬ pozadanego oddzialywania na urzadzenia przylaczajace, korzysc gospodarcza, któ¬ ra wskutek budowy nowego przekaznika jest juz znacznie mniejsza od kosztów za¬ oszczedzonego przekaznika, staje sie je¬ szcze mniejsza. Poza tern w pewnych o- kolicznosciach nastepuje pewna niepew¬ nosc ruchu, spowodowana skomplikowa¬ nym ukladem.Wszystkie powyzsze trudnosci usuwa uklad w mysl wynalazku w ten sposób, ze po pierwszem, czesciowem wzbudzeniu zapomoca pradu sygnalizacyjnego prze¬ kaznika wywolujacego i próbnego naste¬ puje calkowite wzbudzenie zapomoca pra¬ du próbnego, nieoddzialywajacego na o- sobne urzadzenie przylaczajace.Na rysunkach przedstawiono dwa przy¬ klady wykonania wynalazku. Fig. 1 wska¬ zuje uklad, w którym poprzez przewód próbny i zamykajacy oddzialywa sie na licznik, podczas gdy na fig. 2 przedstawio¬ no polaczenie, nadajace sie mianowicie do urzadzen w podcentralach, w którem po¬ przez przewód próbny i zamykajacy wy- bieracza z wolnym wyborem uruchomia¬ ny jest przekaznik, wlaczajacy w obwód telefonistki lampe sygnalowa lub brzeczyk.Najpierw zostanie objasniona fig. 1.Wybieracz wstepny VW zaopatrzony jest w jeden przekaznik Tl, uksztaltowany ja¬ ko przekaznik o stopniowem dzialaniu, który sluzy jako! przekaznik Wywolujacy i jako przekaznik próbny. Po podniesieniu sluchawki przez abonenta Tn 1 zamyka sie przez jego mikrofon i przewody linjowe a,b obwód pradu, przeplywajacego przez uzwojenie I przekaznika Ti. Ten obwód zamyka sie na kontaktach spoczynkowych ltlll i 2 tlil. Przekaznik Tl dziala i zwiera kontakty 3tll, nie przyciaga jed¬ nak calkowicie swej kotwicy, poniewaz nastepuje przerwanie kontaktów samo- przerywajacych sie 11111 i 2 tlil i na- chrnia&t przerywar, sie obwód pradu, wzbudzajacego uzwojenie wywolujace /.Kotwica opada i wymienione kontakty 111II i 2 11II znów zwieraja sie, poczem nastepuje nowe przyciagniecie kotwicy.Kontakt 3 tli zostaje zwarty przed kon¬ taktami ltlll i 2t 1II, pozoistaje wiec zwarty tez przy czesciowem, powrotnem zwolnieniu kotwicy.Na kontakcie 3tli zamkniety jest ob¬ wód pradu elektromagnesu napedowego D wybieracza wstepnego VW, jak nastepu¬ je: ziemia, baterja, kontakt 4, kontakty 3 111, 5 11II, elektromagnes obracajacy DA przerywacz U, ziemia. Wybieracz wstepny szuka wolnej linji Przy pierwszym ruchu przerywa sie kontakt 4 i zwiera sie kon¬ takt 6. Gdy wybieracz wstepny znajdzie wolna linje, wzbudza sie przekaznik Tl poprzez uzwojenie II, to jest wedlug ob¬ wodu: ziemia, baterja, kontakt 6, kontakt 3111, przynalezne do T1 uzwojenie sprawdzajace II, przynalezne do T 1 uzwo- — 2 —jenie maloomowe ///, manetka 7, kontakt 8, kontakt 9 m, uzwojenie / przekaznika C, kontakt 10 c, ziemia. W tym obwodzie pra¬ du przekaznik T 1 dziala calkowicie. Prze¬ rywa on swe kontakty 111II, 2(1 II, 5 tlil i zwiera 11 tlil, 12 tl 11 oraz 141111. Dzieki temu unieruchomia sie wybieracz wstepny, gdyz przerywa sie obwód pradu elektromagnesu napedowego D. Poza tern odlacza sie uzwojenie wywo¬ lujace / i dzieki zwarciu wieloomowego uzwojenia sprawdzajacego //, przynalez¬ nego do T 1, zapobiega sie zajeciu przez inne wybieracze znalezionej wolnej linji.Przekaznik Tl, wzbudzajac sie poprzez uzwojenie wywolujace i dolaczone do te¬ go obwodu kontakty samoprzerywajace sie, zamknal jedynie kontakt 3 111, dzieki czemu zapoczatkowuje sie przelaczenie ruchomych manetek wybieracza wstepnego i dolacza sie baterje próbna do uzwojenia próbnego //. Poniewaz przekaznik nie jest wyposazony ani w specjalnie czula kotwi¬ ce, ani w sprezyny silnie napiete, to do je¬ go calkowitego wzbudzenia zbedny jest prad próbny o wiekszem natezeniu niz przy lacznicy z wybieraczem z wolnym wyborem i dwoma przekaznikami. Ten prad próbny jest wiec za slaby do uru¬ chomienia specjalnego urzadzenia przyla¬ czajacego, wlaczonego równolegle do u- zwojenia zamykajacego, na które ma sie oddzialywac w pewnej okreslonej chwili albo w calkowicie okreslonych przypad¬ kach. Szczególne uksztaltowanie tego u- rzadzenia przylaczajacego jest wiec zbedne.W linji sznurowej, zajetej przez wy¬ bieracz wstepny, wzbudza sie poprzez przewód próbny przekaznik C i przerywa swój kontakt 10 c, wlaczajac przez to swe uzwojenie //. Do przewodów rozmowy za¬ jetej linji sznurowej dolaczone sa prze¬ kazniki A i B, -przez które abonent wywo¬ lujacy otrzymuje prad, zasilajacy jego mikrofon.W jaki sposób uskutecznia sie dalsze polaczenie, czy zapomoca nadawania im¬ pulsów przez tarcze numerowa abonenta wywolujacego, czy przez telefonistke na- wpól samoczynnej centrali, czy tez recz¬ nie przez wtyczki i zapadki, jest bez zna¬ czenia dla niniejszego wynalazku.Równolegle do uzwojenia zamykajace¬ go /// przekaznika Tl wlaczony jest licz¬ nik Z. Gdy w jakikolwiek sposób, ma na¬ stapic uruchomienie licznika Z, np. zapo¬ moca nieprzedstawionego przekaznika ZR, na który dziala wybieracz linjowy, wtedy zamyka sie kontakt 13 zr i dzieki temu przez maloómowy opornik 16 dolacza sie ziemie do przewodu próbnego. Prad, ply¬ nacy przez przewód prcfony i przez ma¬ netke próbna 7, zostaje o tyle wzmocnio¬ ny, zeby licznik Z mógl dzialac i liczyc po¬ laczenie.Wyzwolenie wybieracza wstepnego u- skutecznia sie zapomoca przekaznika albo elektromagnesu wyzwalajacego, który prze¬ rywa kontakt 9 m. Dzieki temu przerywa sie obwód pradu magnesujacego, prowa¬ dzonego przez manetke 7 i uzwojenie za¬ mykajace /// przekaznika T 1. Przekaznik T 1 rozmagnesowuje sie i zamyka na kon¬ takcie 5t 1II obwód pradu elektromagne¬ su obracajacego D. Obwód ten przerywa sie, gdy wybieracz osiagnie polozenie wyj¬ sciowe i dzieki temu otworzy kontakt 6.Fig. 2 przedstawia polaczenie, które nadaje sie szczególnie do podcentral. La¬ czenie wybieracza wstepnego z linja sznu¬ rowa jest takie samo, jak w przypadku poprzednio opisanym. Dlatego zastosowa¬ no na fig. 2 te same oznaczenia. Objasnie¬ nie przebiegów polaczen przy nastawianiu wybieracza wstepnego jest wiec zbedne.Równolegle do uzwojenia zamykajace¬ go /// przekaznika T 1 wlaczony jest za¬ miast licznika Z przekaznik wywolujacy.Przekaznik ten zapala lampe sygnaliza¬ cyjna AL abonenta wywolujacego, umie¬ szczona w miejscu pracy telefonistki. Linja — 3 —abonenta w przedstawionym przykladzie wykonania nie jest bezposrednio polaczo¬ na z wybieraczem wstepnym, lecz przez kontakty 105 i 106 prowadzona jest do gniazdka AK, znajdujacego sie na tablicy, obslugiwanej przez telefonistke. Po zdje¬ ciu sluchawki przez abonenta przekaznik Tl jest wzbudzony przez swe uzwojenie wywolujace w sposób, uwidoczniony na fig. 1. Tylko w tym przypadku to jest mozliwe, o ile w gniazdku AK niema wtyczki.Celem wlaczenia lampy w miejscu pra¬ cy telefonistki, abonent wywolujacy nada¬ je tarcza numerowa pewien okreslony nu¬ mer. Numerowi temu odpowiada takie u- stawienie wybieracza linjowego, ze zo¬ staje zwarty kontakt 130 mk bezposrednio zapomoca walu przelaczajacego tegoz wy¬ bieracza albo posrednio zapomoca prze¬ kaznika, wzbudzonego w skreslonem polo¬ zeniu wybieracza. Dzieki temu, wskutek dolaczenia ziemi do przewodu próbnego przez maloomowy opornik 160, prad1, ply¬ nacy przez przekaznik wywolujacy AR wzmacnia sie o tyle, ze przekaznik ten moze dzialac i zamknac kontakt 101 ar.Lampa sygnalizacyjna AL wlacza sie i daje znac telefonistce, ze abonent Tn 1 za¬ da specjalnego polaczenia, np. polaczenia urzedowego. Telefonistka wklada wtyczke A Sl do gniazdka AK. Dzieki temu przez kontakt wtyczkowy 103, wzbudza sie prze¬ kaznik IR przylaczony do gilzy 102 gniazd¬ ka, a wiec przerywa kontakt 104 i gasi lampe sygnalizacyjna AL. Przytem prze¬ rywaja sie kontakty 105 i 106 i odlacza sie przewód rozmowy a, b, prowadzacy do wrybieraczy i znajdujacy sie poza miej¬ scem pracy telefonistki. Abonent jest te¬ raz bezposrednio polaczony przez gniazd¬ ko telefonistki. Dzieki odlaczeniu abonenta od .przekazników A, B te ostatnie rozma- gnesowuja sie i w znany sposób powoduja wyzwolenie nastawionych uprzednio wy- bieraczy. Wyzwolenie wybieracza wstep¬ nego uskutecznia sie w sposób uwidocz¬ niony na fig. 1.Uklad w mysl wynalazku moze byc za¬ stosowany nietylko z wybieraczami wstep- nemi, lecz równiez ze wszystkiemi wybie¬ raczami z wolnym wyborem, np. z wybie¬ raczami mieszanemi, w polaczeniach u- rzedowych i t. d. PL