Wynalazek niniejszy ma na celu w pierwszym rzedzie uskutecznienie przy maszynie do obszywania dziurek do guzików takiego rodzaju skoordyno¬ wania co do czasu ruchów urzadzenia do wytwarzania sciegów i 'materjalu pod¬ czas przebiegu wytwarzania dziurki do gu¬ zika, ze szereg sciegów zaciagajacych o zawczasu okreslonej ilosci i umieszczeniu zostaje wytwarzany przy jednym koncu dziurki do guzika w dokladnie ustalonem polozeniu wzgledem przyleglych sciegów krawedziowych; nie powstaja zatem scie¬ gi niezupelne, laczace sciegi krawedziowe ze sciegami zaciagajacemi.Wynalazek jest szczególnie przeznaczo¬ ny dla maszyny do obszywania dziurek do guzików, przy której urzadzenie do wy¬ twarzania sciegów otrzymuje pól obrotu przy wytwarzaniu sciegów oczkowych i pól obrotu w przeciwleglym kierunku przy wytwarzaniu sciegów zaciagajacych i przy której dzwigarek materjalu otrzymu¬ je ruchy w podluznym kierunku szpary dziurki do guzika i poprzecznie do niej w zaleznosci od ruchomej bocznie igly, przy- czem ruchy obrotowe urzadzenia do wy¬ twarzania sciegów i ruchy dzwigarka materjalu sa wyprowadzane z kola po- suwnego.Dla osiagniecia matematycznie doklad¬ nego ukladania sciegów kolo posuwne jest spetanie napedzane przy pomocy po¬ srednich ogniw przez wal glówny, od któ¬ rego równiez otrzymuja swoje ruchy czlo¬ ny, wytwarzajace sciegi. Przytem urza¬ dzenie, napedzajace kolo posuwne, jest zbudowane tak, ze kolo to wykonywa w zupelnie jednakowych odstepach czasu stopniowe ruchy scisle jednakowej wielko-sci, przyczem pomiedzy kazdemi dwoma takiemi ruchami nastepuje pauza, odpo¬ wiadajaca przeciagowi czasu, w którym igla znajduje sie w materiale.Kolo posuwne wykonywa zupelny obrót w kazdym okresie przebiegu wytwarza¬ nia dziurki do guzika, zlozony z równo¬ miernych, stopniowych ruchów, podczas kiedy -robocze -., polozenia flego krzywych zlobków w odpowiednich stopniach kolej¬ nych przebiegów okresu wytwarzania dziurek do guzików sa w zupelnosci usta¬ lone tak, ze jest dokladnie okreslone polo¬ zenie materjalu w stosunku do igly.Kolo posuwne bylo dotad uruchamiane urzadzeniem wlaczajacem, które bylo wa¬ dliwe pod wzgledem dokladnosci wpraw¬ dzie w stopniu niedostrzegalnym dla od¬ stepu sciegów wzdluz krawedzi i wokolo oczka dziurki do guzika, lecz który powo¬ dowal mniej lub wiecej wadliwe zaciaganie przy waskim koncu szpary do dziurki do guzika w sposób taki, ze przy przechodze¬ niu od wytwarzania sciegów krawedzio¬ wych do wytwarzania sciegów zaciagaja¬ cych powstawaly zmiany w ustawieniu czasu ruchów- igly w stosunku do ruchów dzwigarka materjalu, poprzecznie do szpa¬ ry dziurki do guzika. Niniejszy wynala¬ zek 'zapobiega tej niedogodnosci i zabez¬ piecza scislosc bez zarzutu w ustalaniu czasu wspomnianych ruchów.Przy maszynie podlug wynalazku jest do napedu kola posuwnego celowo prze¬ widziane kolo zebate, z którem wspólpra¬ cuje ogniwo, zaopatrzone w trzpienie, dzia¬ lajace kolejno jako ogniwo napedne, a— lacznie ze soba jako ogniwa zaporowe.Os obrotowa obracajacego ogniwa naped- nego lezy wewnatrz drogi ruchu zebów wspomnianego kola zebatego i boki glowic kazdego zeba sa uksztaltowane w diame¬ tralnie przeciwleglych miejscach na wzór okraglego cylindra i moga zajmowac po¬ lozenie równoosiowe wzgledem osi obro¬ towej ogniwa napednego.Na rysunkach jest przedstawiona ma¬ szyna do obszywania dziurek do guzików, a mianowicie: fig. 1 jest bocznym widokiem maszyny do obszywania dziurek do guzików podlug wynalazku, fig. 2—rzutem poziomym urzadzenia do posuwu materjalu i jego urzadzenia na¬ pednego, fig. 3—poprzecznym przekrojem przez dolna czesc ramy maszyny z urzadzeniem "do posuwu w rzucie pionowym, fig. 4—rzutem pionowym urzadzenia do napedu igly, fig. 5—podobnym widokiem urzadzenia chwytacza, fig. 6—widokiem zdolu na kolo posuw¬ ne, fig. 7—powiekszonym w porównaniu z fig. 2 rzutem poziomym urzadzenia naped¬ nego posuwnego kola, fig. 8 przedstawia schematycznie wy¬ twarzanie zaciagu, fig. 9 jest schematem, przedstawiajacym gotowy waski koniec dziurki do guzika i fig. 10 przedstawia szczegól.Na pustej dolnej czesci 1 ramy maszy¬ ny jest umocowany pusty stojak 2 z ruro- watem ramieniem 3, zakanczajacem sic* glowica 4. W dolnej czesci /.jest ulozysko- wany, zaopatrzony w korby 6, wal glów¬ ny 5, którego korby sa polaczone pretami 7 z korbami 8 walu górnego 9.Na wale glównym 5 znajduje sie piasta 10 kola stozkowego //, zazebiajacego sie z podobnem kolem stozkowem 12 o jedna¬ kowej ilosci zebów. Kolo stozkowe 12 jest umocowane w krótkim wale 13, ulozysko- wanym w poprzecznicy 14 dolnej czesci / ramy i niosacym przy swoim górnym kon¬ cu tarcze 15, na której sa diametralnie nawprost siebie umieszczone dwa trzpie¬ nie cylindryczne 16. Kazdy sztyft 16 jest swoja,odsadzona czescia osadzony w o- tworze tarczy 15 i umocowany poprzecz¬ na sruba 17.Na ulozyskowanym równiez w po- przecznicy 14 i w zwisajacej z dolnej cze¬ sci / ramy lozyskowej czesci 18 wale 19 jest osadzona piasta 20 napedzanej tarczy 21, zaopatrzonej na obwodzie w zeby 22, z któremi sie sczepiaja trzpienie 16.Kazdy pelny zab 22 posiada glowice w zarysie przewaznie ksztaltu okraglego cy¬ lindra i zwezona czesc wewnetrzna. Osie powierzchni cylindrów glowic wszystkich zebów 22 leza na cylindrze, przechodza¬ cym przez os obrotowa tarczy 15, które¬ go os jest osia obrotowa tarczy 21. Kazdy odstep zebów posiada dwie prostolinijne, równolegle powierzchnie b, pochylone wzgledem przelozonej przez wspomniany odstep zebów powierzchni promieniowej.Jedna z tych prostolinijnych powierzchni zebów jest styczna do przyleglej pla¬ szczyzny a okraglego cylindra glowicy ze¬ ba, podczas kiedy druga prostolinijna po¬ wierzchnia zeba przy pomocy powierzch¬ ni c tego cylindra, równoosiowej wzgledem powierzchni a okraglego cylindra, prze¬ chodzi w takaz powierzchnie a cylindra sasiedniej glowicy zeba. Odstep równo- osiowych, jak równiez prostolinijnych, równoleglych powierzchni kazdego odste¬ pu zebów odpowiada srednicy trzpieni 16.Jak to jest widoczne z fig. 7, tarcza na- pediia 15 ma dazenie do nadania lewym trzpieniem 16 napedzanej tarczy 21 nowe¬ go impulsu obrotowego odwrotnie do kie¬ runku wskazówki zegara. Przy wchodze¬ niu tego trzpienia 16 do zewnetrznej, rów¬ noosiowej z zarysem zeba, polozonej na prawo od obu zebów czesci odstepu 22 pomiedzy zeby, drugi trzpien 16 wycho¬ dzi akurat z odpowiedniej czesci sasiednie¬ go odstepu, pozostaje jednak w zetknie¬ ciu z zewnetrzna czescia zeba, znajdujace¬ go sie pomiedzy trzpieniem 16. Podczas poruszania sie jednego z trzpieni 16 w ze¬ wnetrznej czesci odstepu, tarcza 21 jest zamknieta i pozostaje przeto nieruchoma.Przy obracaniu tarczy 15 lewy trzpien 16 wstepuje glebiej w odpowiedni odstep tarczy 21 i zachodzi na prostolinijna czesc tego odstepu. W tej chwili drugi trzpien 16 osiaga splaszczona czolowa powierzch¬ nie d posredniego zeba. Ta czolowa po¬ wierzchnia zeba umozliwia posuw dotad nieruchomej tarczy napedzanej 21. Przy dalszym ruchu lewego trzpienia 16 w jego torze kolowym oddzialywa on na prosto¬ linijna czesc zeba, która napedza w tym samym kierunku, poruszajac sie nawe- wnatrz wzdluz prostolinijnej powierzchni zeba i nazewnatrz do miejsca, w którem czesc prostolinijna przechodzi w zewnetrz¬ na czesc a ksztaltu okraglego cylindra.W tern obrotowem polozeniu tarczy 21 drugi trzpien 16 wstepuje w nastepny sa¬ siedni odstep.Kiedy drugi trzpien 16 porusza sie wzdluz równoosiowych powierzchni odpo¬ wiedniego odstepu, pierwszy trzpien 16 po¬ zostaje w zetknieciu z posrednim zebem 22 i zabezpiecza go od krazacego ruchu pomiedzy obydwoma trzpieniami az do o- siagniecia przez drugi trzpien prostolinij¬ nej, czyli czynnej czesci odstepu, w któ¬ rym to momencie pierwszy trzpien 16 zwalnia odpowiedni zab, jak bylo wylu- szczone powyzej.Przebieg ten powtarza sie przy kazdej polowie obrotu tarczy 15, stosownie do kazdego prostego ruchu igly, która to tar¬ cza 15 udziela tak jednobieznie napedza¬ nej tarczy 21 na kazdy obrót tarczy 15 dwa oddzielone pauza impulsy wlaczania, przyczem przeciag czasu pauz napedza¬ nej tarczy 21 jest okreslony przez dlugosc luku zewnetrznej czesci odstepu zebów.Na wale 19 jest osadzona nad napedza- nem ogniwem 21 piasta 23 tloka zebatego 24, zachodzacego w zebaty wieniec 25 u- lozyskowanego w dolnej czesci / ramy maszyny kola posuwnego 26. Kolo posuw- ne posiada na swoim górnym boku krzy¬ wy zlobek 27 dla ruchu dzwigarka mate- rjahrw kierunku podluznym szpary dziur-ki do guzika i krzywy zlobek 28 dla ruchu dzwigarka materjalu poprzecznie do szpa¬ ry do dziurki do guzika, a na dolnym boku swoim krzywy zlobek 29 dla ruchu obroto¬ wego czlonów do wytwarzania sciegów. W krzywy zlobek 27 wstepuje trzpien 30, wy¬ stepujacy ku dolowi z dzwigni 31, której piasta 32 jest obracalnie ulozyskowana na zwisajacym z dolnej czesci / czopie 33.Dzwignia 31 posiada szpare, w której jest nastawialnie umocowane przedluzenie 34 trzpienia 30, przechodzacego przez otwór w dolnej czesci 1 ramy. W krzywy zlobek 28 zachodzi trzpien 35, umieszczony przy ramieniu wahadlowej dzwigni 36, ulozy- skowanej pomiedzy swojemi koncami przy 37 przy ramia i niosacej czop 38, po¬ laczony w znany sposób wahadlowo i przesuwalnie ze slizgowa plyta 39. Plyta ta moze byc przesuwana w poprzecznych prowadnicach glównej plyty slizgowej 40, zaopatrzonej przy swoim tylnym koncu w poprzeczna szpare 41, przez która zacho¬ dzi przedluzenie 34 trzpienia 30, od które¬ go slizgowa plyta otrzymuje ruchy po- suwne w podluznym kierunku szpary dziurki do guzika.Plyta slizgowa 39 niesie zwykle plyty zaciskowe 42, na które materjal zostaje przyciskany przez nózki 43 niesionych przez umocowane na zaciskowych ply¬ tach 42 lozyska 45 zaciskowych ra¬ mion 44.Pret igielny 46 jest urzadzony w nieru¬ chomej pochwie 47, umieszczonej w górnej czesci glowicy 4 ramienia obracalnie i przesuwalnie, a w obracalnej pochwie 48 w dolnej czesci glowicy 4—przesuwalnie, lecz nieruchomo w kierunku obrotu.Pret igielny niesie przy dolnym koncu palak 49 z poprzecznym trzpieniem 50, na którym jest przesuwalnie ulozyskowany, niosacy igle 52, blok slizgowy 57.Umocowany na precie igielnym pier¬ scien 53 niesie boczny trzpien 54, polaczo¬ ny pretem 55 z czopem korbowym 56 nie¬ sionej przez wal napedny 58 tarczy 57. U- mocowana na wale 58 tarcza 59 z trzpie¬ niem jest napedzana w rodzaju napedu e- liptycznego przez umocowana na wale 9 tarcze 60 i na jeden obrót walu 9 wykony¬ wa dwa obroty.Blok slizgowy 51 posiada boczny trzpien 61, zachodzacy w swojem zagle- bionem polozeniu w jeden z dwóch równo¬ leglych torów prowadniczego ramienia 62.To ramie 62 zwisa z niesionego przez po¬ chwe 48 bloku 63. W uniesionem poloze¬ niu trzpien 61 zostaje uchwytywany przez rozszczepione, zwisajace ramie 64 dzwigni katowej, obracalnej okolo przymocowane¬ go do bloku 63 trzpienia 65 i zaopatrzonej w boczne ramie 66 z trzpieniem 67.Trzpien 67 zachodzi w pierscieniowy zlobek 68 pierscienia 69, którego piasta 70 jest umocowana na ruchomym wgóre i wdól, ulozyskowanym -w glowicy 4 lozy¬ skowego ramienia precie 71. Pierscien pro- wadniczy 69 jest wspólsrodkowy wzgle¬ dem preta igielnego 46. Do preta 71 jest przytwierdzone poprzeczne ramie 72, na¬ stawialnie polaczone przy pomocy preta 73 z bocznem, umocowanem na wale wa¬ hadlowym 75 ramieniem korbowem 74.Wal 75 jest ulozyskowany przy lozysko- wem ramieniu 3 i niesie boczne rozszcze¬ pione ramie 76, otaczajace trójkatna, umo¬ cowana na wale 9 tarcze 77 z ksiukiem.Przez opisane polaczenie blok nosny igly otrzymuje na swoim trzpieniu 50 boczne ruchy w obu kierunkach czestotliwosci dwa razy wiekszej od czestotliwosci ru¬ chów wgóre i wdól preta igielnego.Na czesci 78 dolnej czesci / podstawy jest ulozyskowana tarcza 79. Tarcza ta posiada zwisajaca piaste 80 i niesie osiowy czop 81, na którym jest osadzony waha¬ dlowy dzwigarek 82 chwytaczów, niosacy chwytacz 83, prowadzacy nitke i rozszcze¬ piony chwytacz 84 bez nitki wraz z roz¬ pierajacym przyrzadem 85. Tarcza 79 nie¬ sie dalej czlon 86 do trzymania petlicy. Te — 4 —dolne czlony do wytwarzania sciegów o- trzymuja swoje ruchy robocze od walu glównego 5 przez czlony do przenoszenia, obejmujace urzadzone teleskopowo prety rurowe 87 i 88.W krzywy zlobek 29 zachodzi czop krazkowy 89, niesiony przez pret slizgo¬ wy 91, ulozyskowany ze swojej strony w lozyskach dolnej czesci / ramy i przy po¬ mocy skierowanego wgóre ramienia 92 rozszczepionej plyty 93 i wyzlobkowane- go wiazara 94, polaczony z pretem sliz¬ gowym 95, ulozyskowanym w lozyskach ramienia 3.Pret slizgowy 91 niesie przy swoim przednim koncu drazek zebaty 96, scze- piajacy sie z umocowanym na piascie 80 tlokiem zebatym 97. Pret slizgowy 95 jest polaczony przy swoim przednim koncu z ulozyskowanym slizgowo w glowicy 4 ramienia zebatym drazkiem 98, sczepiaja- cym sie z umocowanym na obrotowej pochwie 48 tlokiem zebatym 99. Zatem ruch pretów slizgowych 91 i 95 wywoluje przez oddzialywanie krzywego zlobka 29 obracanie wspólpracujacych w znany spo¬ sób górnych i dolnych czlonów do wy¬ twarzania sciegów.Przy bezruchu maszyny dzwigarek ma¬ terialu i urzadzenie do wytwarzania scie¬ gów znajduja sie w swojem polozeniu po- czatkowem w celu wytwarzania sciegów krawedziowych. Przy rozpoczeciu pracy maszyny zacisk do materjalu zostaje za¬ mykany i w zwykly sposób wycinana szpara dla dziurki do guzika. Potem zo¬ staje rozpoczety przebieg szycia. Pierwszy scieg igly ma miejsce bezwarunkowo we¬ wnatrz waskiego konca szpary dziurki do guzika, a nastepujace potem sciegi pod¬ czas calego przebiegu wytwarzania scie¬ gów krawedziowych maja miejsce naprze- mian w materjale i w szparze dziurki do guzika w celu wytwarzania sciegów kra¬ wedziowych s. Podczas obszywania pierwszej krawedzi dziurki do guzika dzwigarek materjalu otrzymuje stopniowy ruch prostolinijny az do zajscia pod igle polozonej poprzecznie do szpary dziurki do guzika srednicy oczka dziurki do guzika.W tern miejscu ustaje ruch dzwigarka ma¬ terjalu i urzadzenie do wytwarzania scie¬ gów wykonywa pól obrotu w celu umie¬ szczenia sciegów w odstepach naokolo pólkolistej czesci oczka dziurki do guzika.Potem rozpoczyna sie wsteczny ruch po- suwny dzwigarka materjalu w kierunku podluznym szpary dziurki do guzika dla drugiego obszywania krawedzi.Po uniesieniu sie igly po koncowem wej¬ sciu t" do materjalu przy koncu drugiego obszywania krawedzi, wykonywa ona swój zwykly ruch boczny, podczas kiedy dzwigarek materjalu otrzymuje równo¬ czesnie przez krzywy zlobek 28 jednako¬ wej wielkosci ruch boczny w przeciwle¬ glym kierunku, a dzwigarkowi materjalu zostaje nadany dlugi ruch posuwny, przez co zostaje wytwarzany pierwszy scieg za¬ ciagajacy t, rozciagajacy sie od zewnetrz¬ nej linji dziurkowan igielnych na drugiej stronie dziurki do guzika do zewnetrznej linji dziurkowan igielnych na stronie pierwszej. Podczas nastepujacych ruchów igly wgóre, wdól iwbok przy przebiegu zaciagania urzadzenie do wytwarzania sciegów wykonywa stopniowo pól obrotu odwrotnie do wykonywanego przy obszy- waniu oczka, a dzwigarek materjalu — stopniowy ruch poprzeczny w kierunku od¬ wrotnym do kierunku jego ruchu poprzecz¬ nego przy wytwarzaniu pierwszego sciegu zaciagajacego t. Urzadzenie to otrzymuje równiez stopniowy ruch w kierunku po¬ dluznym szpary dziurki do guzika, przy- czem igla przy kazdem drugiem wchodze¬ niu w punktach, polozonych na przecina¬ jacej szpare linji, zaglebia sie w materjal, zas sciegi posrednie igly maja miejsce we¬ wnatrz szpary, przez co zostaja wytwa¬ rzane sciegi zaciagajace t.Wchodzenie igly, które nastepuje powchodzeniu igly przy f2 (fig. 8) ma miej¬ sce w szparze dziurki do guzika, a naste¬ pujace po niem przy t1* w bezposredniej bliskosci od koncowego wchodzenia przy f1 drugiego obszycia krawedziowego. Po wchodzeniu przy t™ nastepuje wchodzenie w szpare i po tern wchodzeniu igly w prze¬ biegu ciaglym obszywania dziurki do gu¬ zika nastepuje poprzeczny ruch dzwigarka materjalu tej samej dlugosci i w tym sa¬ mym kierunku, jak przy wytwarzaniu pierwszego sciegu zaciagajacego t, t. j. w kierunku ostatniego ruchu bocznego igly.Maszyna zostaje unieruchomiona zanim nastapi ponowne uniesienie sie igly t. j. w chwili, gdy maszyna jest gotowa do na¬ stepnego przebiegu ciaglego obszywania dziurki do guzika. W podluznym kierunku dziurki, patrzac od konca jego zaciagania do konca oczka, trzpien 61 znajduje sie za¬ równo przy poczatku, jak przy koncu przebiegu obszywania dziurki do guzika w prawym torze prowadniczego ramie¬ nia 62.Dzwigarek materjalu zajmuje poczatko¬ we wzgledem ruchu poprzecznego do szpa¬ ry polozenie, w którem materjal otrzymuje szpare i obie linje sciegów krawedziowych z wyjatkiem sciegów oczkowych. Po wy¬ tworzeniu sciegów krawedziowych dzwi¬ garek materjalu otrzymuje, jak wynika z wyluszczonego powyzej, ruch poczatkowy i koncowy od kola posuwnego w tym sa¬ mym kierunku i tej samej wielkosci po¬ przecznie do szpary do dziurki do guzika i posredni szereg stopniowych ruchów7 w odwrotnym kierunku, przyczem calkowi¬ tosc tych stopniowych ruchów równa sie sumie pierwszego i ostatniego ruchu po¬ przecznego. Z powyzszego jest widoczne, ze dzwigarek materjalu przy wytwarzaniu sciegów zaciagajacych zostaje zpowrotem doprowadzany do polozenia poczatko¬ wego.Przy wytwarzaniu zaciagania miejsca przekluc igly w materjale moga byc wy¬ konywane w prostej linji poprzecznie do podluznego kierunku szpary dziurki do gu¬ zika w dostatecznym odstepie od waskie¬ go konca szpary w celu zapobiezenia moz¬ liwosci przerywania srodkowych sciegów zaciagajacych. Krzywy zlobek 27 powo¬ duje taki ruch dzwigarka materjalu w po¬ dluznym kierunku szpary, ze wspomniane miejsca przekluc igly sa umieszczone w zakrzywionej linji, przyczem jednakze, na skutek podatnosci materjalu, przyciagnie¬ te sciegi leza glównie w zewnetrznej pro¬ stej linji.Na fig. 2 i 6 czynne czesci krzywych zlobków 27, 28, 29 sa oznaczone przef 27e, 28e, 29e dla obszywania pierwszej krawe¬ dzi, przez 27U 28f, 29f dla wytwarzania sciegów oczkowych, przez 27g, 28g, 29g dla obszywania drugiej krawedzi i przez 27h, 28h, 29h dla wytwarzania sciegów zaciagajacych.Jak to jest widoczne, urzadzenie naped- ne kola posuwnego 26 tworzy wazna czesc do okreslania ruchów dzwigarka materja¬ lu i ruchów obrotowych czlonów do wy¬ twarzania sciegów dla dokladnej pracy maszyny i wlasciwosci obszycia, zwla¬ szcza, ze wazne jest, azeby pierwszy scieg zaciagajacy byl przekladany z dokladno¬ scia po zakanczaniu obszywania drugiej krawedzi i zeby pierwsze naklucie do szwu krawedziowego przy rozpoczeciu obszycia pierwszej krawedzi mialo nie¬ chybnie miejsce w szparze.Opisana maszyna wykonywa wytwa¬ rzanie sciegów po przecieciu szpary do dziurki do guzika, podczas kiedy sciegi zaciagajace sa wykonywane po obszyciu drugiej krawedzi. Jednakze jest oczywiste, ze kolejnosc szeregów przecinania szpary i wytwarzania sciegów zaciagajacych mo¬ ze byc zmieniana odpowiednio do rodzaju roboty, dla której jest przeznaczona ma¬ szyna. — 6 — PL