Wynalazek dotyczy maszyny obroto¬ wej, która moze byc stosowana jako pom¬ pa, sprezarka, silnik lub tez jako licznik; maszyna ta sklada sie z dwóch lub wiecej srub, zazebiajacych sie i obracanych w zamknietym kadlubie, zaopatrzonym w do¬ plyw i odplyw. Kazda ze srub posiada le¬ wy wzglednie prawy gwint i obraca sie w kierunku przeciwnym. Sruby musza byc szczelnie dopasowane do siebie, jak rów¬ niez do kadluba. Na skutek obracania srub zawarty miedzy niemi czynnik jest tloczo¬ ny, lub tez odwrotnie, jezeli ten czynnik bedzie przepuszczony przez urzadzenie, to sruby otrzymaja ruch obrotowy. Urza¬ dzenie zatem moze byc stosowane jako pompa, sprezarka, silnik albo jako licznik.Kazda z dwóch wspólnie dzialajacych srub posiada takie ksztalty uszczelnienia, ze jedna wykonana jest jako powierzchnia srubowa wypukla, druga zas jako po¬ wierzchnia srubowa wklesla w ten sposób, ze przy obracaniu srub krawedz zewnetrz¬ na wkleslej sruby toczy sie po odpowied¬ niej czesci podstawy drugiej srtlby wypu¬ klej, przyczem zewnetrzna krawedz musi byc uksztaltowana jako powierzchnia to¬ czenia.Wynalazek uwidoczniony jest na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia uklad zasadniczy, fig. 2 — 4 przedstawiaja prze¬ kroje srub zazebionych ze soba.Na fig. 1 jednozwojowa sruba 1 posia¬ da wypukla powierzchnie srubowa, a dwu- zwojowa sruba 2 — wklesla powierzchnie srubowa. Te sruby zamkniete sa w kadlu-bie 144 który ^ap*trzony jest w pokrywy 10 i 11 oraz doplyyr 12 i odplyw /3.Fig. 2 przedstawia w przekroju sruby 1 i 2 w polozeniu symetryczia^m, przyczem krawedzie 3 jednozwojowej wypuklej sru¬ by / przylegaja do boków 4 wkleslej dwu- zwojowej sruby 2, krawedzie zas 5 dwu- zwojowej sruby 2 przylegaja scisle do bo¬ ków 6 sruby jednozwojowej. Ksztalty bo¬ ków 4 i 6 okreslone sa matematycznie, gdyz przy obracaniu srub odpowiednie krawedzie 3 i 5 wspólpracujacych srub musza zawsze scisle przylegac do tych bo¬ ków. Wymiary w pewnych granicach mo¬ ga byc obierane dowolnie, M^zna fednak srednice D przy krawedzi 5 sruby 2 wy¬ brac zgóry, przyczem ta srednica moze byc przeszlo dwukrotnie wieksza od sred¬ nicy d przy podstawie gwintu sruby i. W tym przypadku krancowym, kiedy D = 2d, widac, iz szybkosci obwodbwe obu po¬ wierzchni srubowych w punkcie styczno¬ sci 7 sa równe (fig. 3). Wobec tego Biliby moga byc wykonane tak, aby stykaly sie one w tym punkcie, to znaczy, ze podobnie, jak zebate kola srubowe, beda one toczyly sie jedna po drugiej bez poslizgu. Sruby wiec musza stykac sie glównie tam, gdzie krawedz 7 sruby 2 w plaszczyznie osiowej naklada sie na podstawe gwintu sruby 1.Fig. 4 przedstawia uklad nieco zmienio¬ ny. Ksztalt przedstawiony na fig. 2 i 3, aczkolwiek jest matematycznie scisle do¬ kladny, to jednak przy malem zuzyciu krawedzi 5 styk tej krawedzi nie odbywaj sie przewaznie w punkcie 7, lecz ma miej-HI sce równiez przez nakladanie krawedzi 3 na powierzchni boku 4 oraz krawedzi 5 na powierzchni boku 6 {fig. 2). Przenosze¬ nie sily ocfeywa sie w zupelnie nieko¬ rzystnych warunkach. Ksztalt srub wedlug fig. 4 rózni sie od ksztaltu wedlug fig. 2 i 3 tern, ze ostre krawedzie 5 (fig. 2) lub krawedzie 7 (fig. 3) zmienione sa na wa¬ skie srubowe powierzchnie 8 (fig. 4). Sty¬ kanie sie wiec ma miejsce jedynie wpo- blizu okreslonego polozenia odpowiednio do krawedzi 7 (fig. 3) i uskutecznia sie przez toczenie jednej powierzchni po dru¬ giej, jak w kolach zebatych. Na fig. 4 kola toczenia o srednicach d oraz D = 2d po¬ kazane sa linjami przerywanemi. Ponie¬ waz sruby moga byc tak obliczone, ze przenoszone sily mechaniczne beda nie¬ wielkie, szerokosc wiec powierzchni to¬ czenia moze byc nieznaczna i odchylenie od matematycznie prawidlowego ksztaltu (fig. 2 i 3) na szczelnosc nie ma zadnego wplywu.Powierzchnie srubowe moga byc tak uksztaltowane, ze toczenie bedzie odbywa¬ lo sie bez tarcia, jednak dobra szczelnosc przy tern pozostanie. Czesci srub, które to¬ cza sie jedna po drugiej, dzialaja jak prze¬ kladnia zebata, osadzona na tych srubach, wcdbec tego staje sie zbyteczne laczenie srub np. zapomoca kól zebatych.Uklad moze byc wykonany tak samo i wówczas, kiedy wspólpracuja ze soba wiecej niz dwie sruby. PL