Przedmiotem wynalazku jest sposób i uklad zamiany sygnalów lacza selsynowego dwutoro¬ wego w informacje cyfrowa odzwierciedlajaca kat polozenia walu selsyna zgrubnego lacza. Wyna¬ lazek nadaje sie do bezposredniego wykorzystania w urzadzeniach odbierajacych informacje o kacie polozenia, np, anteny stacji radiolokacyjnej obserwacji okreznej zawierajacej lacze selsynowe dwutorowe.Znane i stosowane uklady zamieniajace sygnal lacza selsynowego dwutorowego w informacje cyfrowa odzwierciedlajaca kat polozenia walu selsyna zgrubnego lacza dzialaja wedlug trzech zasadniczych sposobów: —do lacza selsynowego dolaczany jest uklad nadazny z serwowzmacniaczem do wyjscia dolaczony jest mechanicznie przetwornik optyczny kat-cyfra zmieniajacy kat polozenia walka przetwornika o informacje cyfrowa o wymaganej postaci; — wedlug sposobu znanego z opisu patentowego St. Zjedn. Am. nr 3 612977, trójfazowy sygnal z selsyna przeksztalcany jest w dwa sygnaly o amplitudach odpowiadajacych sinusowi i cosinusowi kata walu selsyna. Sygnaly te lacznie z dwoma sygnalami o wyzszej czestotliwosci n, przesunietymi w fazie wzgledem siebie o 90°, sa zamieniane w ukladach próbkujaco-pamietajacych w dwa ciagi impulsów, które sa modulowane impulsowo w ukladach przerywaczy sterowanych z generatorów impulsowych i skladanych w celu uzyskania sygnalu bedacego funkcje (cont+4).Sygnal tenjest porównywany z sygnalem odniesienia n, dla uzyskania wartosci kata <£ walu selsyna. — wedlug sposbu znanego z opisu patentowego Polski nr 120 824, na biezaco bada sie w ukladach odejmujaco sumujacych relacje zachodace miedzy modulami par napiec uzyskiwanych z faz R, S i T selsynów glównego (zgrubnego) i pomiarowego (dokladnego). W momentach zrówna¬ nia modulów tych napiec wytwarza sie impulsy zgrubne w ukladach logicznych, sterowanych sygnalem odpowiadajacym napieciu zasilania sieci. Ponadto mierzy sie biezaco w ukladzie licznika czasu, odstep czasu miedzy dwoma kolejnymi impulsami zgrubnymi i w nastepnym okresie2 132 850 wytwarza sie w ukladzie generatora impulsów stala ilosc impulsów dokladnych, rozlozonych prawie równomiernie w wymienionym okresie.Wszystkie wymienione sposoby i urzadzenia maja zasadnicze wady, a w szczególnosci: — pierwszy sposób duze bledy konwersji wynikajace z bledów pracy ukladu nadaznego i bledów sprzezenia uklad nadazny — przetwornik optyczny.Duza masa i skomplikowanyuklad, — w dwóch nastepnych sposobach elektronicznej konwersji sygnalów selsynow w cyfre, zapewnienie bledów pomiarów rzedu kilu minut katowych wymaga rozbudowy urzadzen o uklady kompensacji zmian czestotliwosci i amplitudy napiecia odniesienia (sposób drugi) lub uklady zabezpieczajace poprawnosc wyników przy chwilowych zanikach napiec na liniach lacza (drganie szczotek selsy¬ now) — sposób trzeci. Równoczesnie w urzadzeniu dzialajacym wedlug sposobu trzeciego bledy pomiaru sa funkcja zmian szybkosci obrotów np. anteny stacji radiolokacyjnej, które sa trudne do skompensowania.W celu wyeliminowania wyzej wymienionych wad opracowano sposób i uklad do zmiany sygnalów lacza selsynowego dwutorowego w informacje cyfrowa odzwierciedlajaca kat polozenia walu selsynowego zgrubnego, zwlaszcza dla lacz pracujacych z zastosowaniem dwóch selsynow trójfazowych glównego (zgrubnego), obracajacego sie z predkoscia katowa równa predkosci katowej walu, np. anteny, oraz pomiarowego (dokladnego) obracajacego sie z predkoscia katowa, która jest wielokrotnoscia pradkosci walu.Istota sposobu wedlug wynalazku polega na tym, ze na biezaco zamienia sie polozenie walów dwóch selsynow lacza dwutorowego w trzy ciagi impulsów, z których: pierwszy ciag impulsów przedstawiajacy ruch walu selsyna zgrubnego zawiera jeden impuls na obrót o 360° walu, natomiast dwa ciagi przedstawijace ruch walu selsyna dokladnego zawieraja: drugi ciag impulsów — jeden impuls na obrót o 360° walu selsyna dokladnego, a trzeci ciag „impulsów gestych" zawiera dowolna liczbe impulsów na obrót o 360° walu selsyna dokladnego, przy czym ciag impulsów gestych zlicza sie w liczniku, który raz na obrót walu selsyna zgrubnego o kat 360° zeruje sie jednym impulsem wyselekcjonowanym z drugiego ciagu impulsów, impulsem pierwszego ciagu.Urzadzenie wedlug wynalazku, zawierajace dwa selsyny odbiorniki (dwóch lacz selsynowych wskaznikowych) z ruchomymi walkami, do których dolaczone sa mechaniczne walki przetworni¬ ków optycznych kat-cyfra takich, ze przetwornik wspólpracujacy z selsynem odbiornikiem nape¬ dzanym przez selsyn glówny (zgrubny — spoza urzadzenia) wytwarza jeden impuls (wyrózniony) na pelny obrót tarczy przetwornika, a przetwornik wspólpracujacy z selsynem odbiornikiem, napedzanym przez selsyn pomiarowy (dokladny — spoza urzadzenia), wytwarza impuls wyró¬ zniony dokladny (jeden na pelen obrót tarczy przetwornika) oraz dwa ciagi po N impulsów na pelen obrót tarczy przetwornika przesuniete wzgledem siebie o 1/4 okresu powtarzania i czasie trwania równym 1/2 okresu powtarzania, przy czym przetwornik optyczny toru glównego przez uklad ksztaltowania elektrycznie polaczony jest z ukladem justowania torów, a przetwornik toru pomia¬ rowego przez uklad ksztaltowania impulsów wyróznionych dokladnych polaczony jest z ukladem justowania torów i wejsciem zliczajacym licznika impulsów wyróznionych dokladnych, równoczes¬ nie wejscia przetwornika toru pomiarowego, na których wystepuja ciagi N impulsów przez uklad ksztaltowania impulsów „dodawanych lub odejmowanych w licznikach" (w zaleznosci od kierunku obrotu tarczy przetwornika), który dziala wedlug znanych zasad, polaczone sa z ukladem justowa¬ nia torów oraz przez dzielnik 1: n (gdzie njest przelozeniem miedzy obrotami selsyna pomiarowego i selsyna glównego dajnika kata — wystepujacych poza urzadzeniem) polaczony jest z licznikiem kata polozenia walu dajnika, który dodatkowo sprzegnietyjest wejsciem zerujacym lub ustawiaja¬ cym na wyjsciu tego licznika wymagana liczbe z wyjsciem — przepelnienie licznika impulsów wyróznionych dokladnych, który dodatkowo, wejsciem zerujacym lub ustawiajacym na wyjsciu tego licznika wymagana liczbe, sprzegniety jest z ukladem justowania torów.Wynalazek pozwala na uzyskanie duzych dokladnosci przetwarzania, a wynik przetwarzania nie zalezy od czestotliwosci oraz amplitudy napiecia zasilajacego lacze selsynowe oraz zmian szybkosci obrotów dajnika np. anteny, drgan szczotek i jakosci lacza selsynowego przy malym skomplikowaniu ukladu.132850 3 Wynalazek w przykladzie wykonania jest przedstawiony na rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia schemat blokowy urzadzenia, fig. 2 przedstawia przykladowe polozenie czasowe impulsów wyróznionych toru zgrubnego (glównego) 14 i dokladnego (pomiarowego) 15 przed ukladem justowania torów a fig. 3 po ukladzie justowania, 16 i 15.Jak to wynika z fig. 1 rysunku, urzadzenie wedlug wynalazku zawiera dwa selsyny odbiorniki toru zgrubnego (glównego) 1 i dokladnego (pomiarowego) 2 sprzegniete elektrycznie z selsynami nadajnikami toru zgrubnego 17, który napedzany jest przez dajnik 12, i toru dokladnego 18, który sprzegniety jest z 17 przez przekladnie 13 (n : 1) (nie wchodzacymi w sklad urzadzenia) do walków, do których dolaczone sa mechanicznie walki przetwornikówoptycznych kat-cyfra toru zgrubnego 3 i toru dokladnego 4. Z przetwornikiem toru zgrubnego 3 jest polaczony elektrcznie uklad ksztaltowania 5 impulsu wyróznionego toru zgrubnego 14 (jednego na pelny obrót tarczy przetwor¬ nika 3 i wystepujacego zawsze w tym samym polozeniu katowym tarczy) z przetwornikiem toru dokladnego 4 polaczony jest elektrycznie uklad ksztaltowania 6 impulsów przyrostów katowych (N impulsów na pelen obrót tarczy przetwornika toru dokladnego) „dodawanych lub odejmowanych w licznikach) w zaleznosci od kierunku obrotu tarczy przetwornika, wytwarzanych w ukladzie ksztaltowania wedlug znanych metod na podstawie dwóch ciagów po N impulsów, przesunietych wzgledem siebie o 1/4 okresu powtarzania i czasie trwania 1/2 okresu powtarzania, wytwarzanych w przetworniku 4 oraz uklad ksztaltowania 11 impulsu wyróznionego toru dokladnego 15 (jednego na pelny obrót tarczy przetwornika 4 i wystepujacego zawsze w tym samym polozeniu katowym tarczy).Impulsy wyróznione toru zgrubnego (wytwarzane w5) i toru dokladnego (wytwarzane w 11) oraz impulsy przyrostów katowych (wytwarzane w 6) podawane sa na uklad justowania torów 7, w którym nastepuje wytwarzanie przesunietego impulsy wyróznionego toru zgubnego 16, przy czym przesuniecie impulsu wyróznionego toru zgrubnego jest takie (16 i 14), aby bledy ruchu tarczy przetwornika 3< U/n nie powodowaly bledów pomiarów równych 2n n Wyjscie ukladu justowania torów 7 polaczone jest z wejsciem ustawiajacym stan poczatkowy licznika 8 impulsów wyróznionych 15 toru dokladnego, dostarczanych z ukladu ksztaltowania 11, który swym wyjsciem — przepelnienie (po zliczeniu n minus stan poczatkowy, impulsów wyróznio¬ nych toru dokladnego 15) ustawia stan poczatkowy licznika kata polozenia walu9dajnika 12, przy czym licznik kata polozenia walu 9 zlicza impulsy przyrostów katowych wytwarzanych w ukladzie ksztaltowania 6 po ich podzieleniu przez n w dzielniku 10.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób zamiany sygnalów lacza selsynowego dwutorowego w informacje cyfrowa odzwier¬ ciedlajaca kat polozenia walu selsyna zgrubnego lacza, w którym sygnaly z dwóch selsynów trójfazowych zamieniane sa w informacje cyfrowa, znamienny tym, ze na biezaco zamienia sie polozenie walów dwóch selsynów lacza dwutorowego w trzy ciagi impulsów, z których ciag impulsów (14) zawiera informacje o ruchu walu selsyna zgrubnego, natomiast ciag impulsów (15) oraz drugi ciag dowolnie gestych impulsów zawieraja informacje o ruchu walu selsyna dokladnego, przy czym ciag impulsów gestych zlicza sie w liczniku (9), który raz na obrót walu selsyna zgrubnego o kat 360° zeruje sie jednym impulsem wyselekcjonowanym z ciagu impulsów (15) impulsem ciagu (14). 2. Urzadzenie do zamiany sygnalów lacza selsynowego dwutorowego w informacje cyfrowa odzwierciedlaja kat polozenia walu selsyna zgrubnego lacza, w którym sygnaly z dwóch selsynów trójfazowych zamieniane sa w informacje cyfrowa, znamienny tym, ze wirniki selsynów odbiorni¬ ków (1 i 2) sa sprzegniete mechanicznie z przetwornikami kat-cyfra (3 i 4) a wspólprace lacz selsynowych toru zgrubnego i dokladnego zapewnia uklad elektronicznego justowania torów (7), który jest wlaczony pomiedzy ukladami ksztaltowania impulsów wyróznionych zgrubnych (5), ksztaltowania impulsów wyróznionych dokladnych (11), ksztaltowania impulsów przyrostów katowych (6) a licznikiem impulsów wyróznionych toru dokladnego (8).I $ Sir- # ~2X 2W/n 15 /7-* /7-X*/ ^7-X./ i7-X fig.2. -2T 16 -fh 2W/n 271/n \27f/n 15 -th n-x n-x+1 " 2n-x-1 2n-x 2/?-x+1 fig. 3.Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 ega.Cena 100 zl PL