Maszyna wedlug wynalazku posiada urzadzenie optyczne, polaczone z urzadze¬ niem mechanicznem w taki sposób, ze pod¬ czas pracy poruszaja sie tylko male masy, skladanie zas odbywa sie szybko i doklad¬ nie. Oprócz tego maszyna ta umozliwia wytwarzanie szablonów na jej bebnie.Wedlug wynalazku jedyna osia obrotu, który ustawia szablony czcionkowe, jest droga promieni swietlnych, padajacych na powierzchnie skladania. Obrót odbywa sie dokola osi, przechodzacej przez przedmiot, odbijajacy promienie swietlne, np. lustro, pryzmat, oraz przez soczewke, znajduja¬ ca sie w rurze teleskopowej. Budowa apa¬ ratu zostaje dzieki temu znacznie upro¬ szczona, wszelkie szablony czcionkowe o- trzymuja jednakowe warunki rzutowania, skladanie zas zostaje znacznie ulatwione.Jezeli os obrotu przedmiotu, zalamuja¬ cego promienie swietlne, schodzi sie z dro¬ ga tych promieni, to ilosc obracajacych sie czesci maszyny jest niewielka i posiadaja one maly ciezar.Szablony czcionkowe kazdego rodzaju zostaja umieszczone w linji prostej na ob¬ wodzie bebna. Warunki odbijania sa jed¬ nakowe dla wszystkich czcionek, gdyz os obrotu przedmiotu, odbijajacego promie¬ nie swietlne, znajduje sie w srodku bebna, na obwodzie którego czcionki sa umie¬ szczone. W celu zapobiezenia niedoklad-nosciom odbicia, os optyczna drogi pro¬ mieni swietlnych . zalamana jest pod ka- Rzutowanie szablonów na powierzchnie swiatloczula osiaga sie zapomoca rury te¬ leskopowej. Przedmiot, zalamujacy pro¬ mienie, otrzymuje staly obrót np. zapomo¬ ca napedu ciernego. Celem zatrzymywania urzadzenia w oznaczonych miejscach sluzy przyrzad hamujacy, najkorzystniej elek¬ tromagnetyczny.Na rysunku uwidoczniony jest schema¬ tycznie przyklad wykonania wynalazku.Fig. 1 przedstawia maszyne w przekroju pionowym; fig. 2 — jej tarcze sprzeglowa; fig. 3 — czesc wienca styków hamujacych w widoku zdolu, a fig. 4 — sprzeglo w wi¬ doku zboku.Soczewka 2, umieszczona w rurze tele¬ skopowej 1, kieruje promienie swietlne na powierzchnie skladania 3, która jest po¬ kryta plyta swiatloczula, przyczem miej¬ sce padania promieni jest stale, powierzch¬ nia skladania zas przesuwa sie na san¬ kach o odpowiedni odstep po kazdem zdje¬ ciu fotograficznem jednej czcionki lub wiersza. Wykonanie sanek jest dowolne.Szablony czcionkowe umieszczone sa na obwodzie bebna szklanego 4 w pasach 5 i sa przeswietlane lampa pierscieniowa 6. Wiazka swiatla, przechodzaca przez przezroczyste szablony, dostaje sie przez rurke peryskopowa 7 na lustro 8, które rzuca ja przez soczewke 2 na powierzch¬ nie skladania 3. Szablony moga byc rów¬ niez przeswietlane oddzielnie zapomoca malej lampy, obracajacej sie razem z rur¬ ka 7. Lustro 8 odbija wiazke promieni swietlnych osiowo w stosunku do bebna 4 tak, ze wystarczy obrót oslony 9 wraz z lustrem 8 i rurka 7 celem odbicia odpo¬ wiedniej czcionki. Obrót ten dokola osi pionowej i zatrzymywanie przy odpowied¬ nich czcionkach odbywa sie w sposób ni¬ zej opisany.Silnik elektryczny 10 napedza zapomo¬ ca kólka 11 krazek cierny 12, w którym tuleja 13 jest umocowana przesuwnie w kierunku pionowym. Dolna czesc tulei wy¬ konana jest jako tarcza 14, wspóldziala¬ jaca z krazkiem ciernym 15 oslony 9, obra¬ cajacej sie razem z lustrem 8 i rurka 7 na lozyskach kulkowych 16, 17. Do zatrzy¬ mywania obracajacych sie czesci sluzy krazek hamujacy 18, umieszczony na draz¬ ku 19, znajdujacym sie pod dzialaniem elektromagnesu 20 i sprezyny 21. Na fig. 1 krazek 18 jest uniesiony, wobec czego o- slona 9 moze sie obracac. Wzbudzony ma¬ gnes 20 przyciaga drazek 19, powoduje przesuniecie tegoz wdól i hamowanie kraz¬ ka 15 obracajacej sie oslony 9. Oprócz te¬ go magnes przyciaga tuleje 13, unoszaca tarcze 14; naped zostaje wiec wylaczony.Na krazku 15 umieszczona jest szczot¬ ka 22, suwajaca sie po stykach 23, znajdu¬ jacych sie na pierscieniu izolujacym 42, fig. 3. Kazda z czcionek pasów 5 bebna 4 posiada oddzielny styk. Prad wzbudzaja¬ cy plynie z baterji 24 przewodem 25 bez¬ posrednio do magnesu 20, a stad do szczot¬ ki 22, z drugiej zas strony — do kazdego styku 23 przez wylaczniki 27, wlaczane za pocisnieciem klawiszów 26. Po nacisnieciu odpowiedniego klawisza, gdy obiegajaca szczotka 22 natrafia na odpowiedni styk 23, obwód zostaje zamkniety, magnes 20— wzbudzony, tarcza 14 — podniesiona, a krazek 18, przesuniety wdól, dociska i ha¬ muje krazek 15.Ilosc zebów tarcz, 28, 29 sprzegla odpo¬ wiada ilosci czcionek pasów 5 oraz styków 23. Górna tarcza 28 sprzegla stanowi prze¬ dluzenie tulei 30, do której u góry przy¬ mocowany jest krazek 31, bedacy pod dzialaniem elektromagnesu 32 i sprezyny 33. Magnes 32 jest szeregowo polaczony z magnesem 20 tak, ze przy zatrzymaniu krazka 15 krazek 31, przyciagany do ma¬ gnesu 32, wlacza sprzeglo 28, 29, którego dolna tarcza 29 polaczona jest z krazkiem 15 srubami 34 i sprezynami 35 tak, ze po- - 2 —laczenie fest elastyczne l przy wlaczaniu sprzegla drgania nie powstaja.Aby zapobiec zuzyciu urzadzenia ma¬ gnesy dzialaja jeden po drugim, a miano¬ wicie po wlaczeniu napedu krazka 15 na¬ stepuje hamowanie, a nastepnie wlaczenie sprzegla 28, 29. Wylaczenie i hamowanie powstaja przymusowo pod dzialaniem dwóch przeciwleglych biegunów magnesu 20 na drazek 19 i tuleje 13. Pierscien po¬ wietrzny pomiedzy drazkiem 19 a górnym biegunem magnesu 20 jest jednak nieco grubszy, niz pomiedzy tuleja 13 a dolnym biegunem tak, ze obydwa ruchy nastepuja nie równoczesnie, lecz jeden po drugim.Ruch tulei 30 zostaje opózniony wskutek odpowiedniego oddalenia tarczy 31 od ma¬ gnesu 32, wzgledinie wskutek powstajacej samoindukcji w zwojach magnesu 32.Pozbawiony napedu krazek 15 zastaje zahamowany, poczem umiejscowiony zapo- moca sprzegla. W celu dokladnego usta¬ wienia tarcz 28, 29 naprzeciw siebie przy zatrzymaniu krazka 15 styki 23 wykonane sa w dwóch lub kilku wspólsrodkowych wiencach, fig. 3, i umocowane na wiencu 42 z materjalu izolujacego. Kat i odleglosc pomiedzy stykami 23, których ilosc zarów¬ no jak ilosc zebów sprzegla 28, 29 odpo¬ wiada ilosci czcionek, sa odpowiednio wiel¬ kie tak, ze nawet przy szybkim obrocie krazka 15 osiaga sie okres czasu, koniecz¬ ny do oddzialywania magnesów 20, 32 na odpowiednie tuleje. Oprócz tego wieniec styków moze byc tak dokladnie ustawiony wzgledem sprzegla, ze przy wlaczaniu sprzegla 28, 29 nie powstaja zadne drga¬ nia, dzialanie zas sprzegla polega na bar¬ dzo dokfeidnem ustalaniu rurki 7 wzgle¬ dem bebna 4. Nastawianie wienca 42 ze stykami osiaga isie zapomoca srub 43, wkreconych do oslony maszyny i przecho¬ dzacych przez szczeliny 44 wienca (fig. 3).Czcionki umieszczone sa w kilku pa¬ sach np. 51,. 52, 53 na bebnie 4, który prze¬ suwa sie w kierunku osiowym zapomoca kólka zebatego 36, zazebiajacego sie z zeb- nica rury 38. Przytrzymuje sie go w danem polozeniu czopem 37, bedacym pod dzia¬ laniem sprezyny i zaskakuj acytti w otwo¬ ry 39 rury 38. Kazdy pas posiada inne czcionki, które ustawia *ie przed lampa w zaleznosci od zadanego rodzaju druku.Rury 38, 46 i 41 oraz oslona 9 ustawio¬ ne sa teleskopowo.Mozna zastosowac mniejsza ilosc kla¬ wiszów 26, dzialajacych na odpowiednie czcionki za posrednictwem przelaczajacej dzwigni. W ten sposób wystarcza jeden klawisz na dwie czcionki. Dzwignie te uru¬ chamia sie (klawiszami lub elektrycznemi wylacznikami pokretnemi.Beben 4 przesuwa sie zapomoca kólka zebatego 36 i zebnicy na rurze 38 wzgle¬ dem rur 40, 41 w kierunku osiowym. Gdy pas 5 ustawi sie odpowiednio naprzeciw wylotu rurki 7, przytrzymuje sie go w tem polozeniu czopem 37, wprowadzonym do otworu 39. Skladanie odbywa sie w ten sposób, ze peryskopowa rurka 7, obraca¬ jaca sie bez przerwy, zostaje unierucho¬ miona dokladnie przed czcionka, odpo¬ wiadajaca nacisnietemu klawiszowi 26, gdyz wtedy do odpowiedniego styku 23 doprowadza sie prad i wzbudza magnesy 20, 32.Tuleja 13 i drazek 19 powracaja dzieki dzialaniu sprezyn do polozenia pierwotoes- go, jak tylko prad zostaje wylaczony.Lustro 8 otrzymuje przez rurk^ 7 w kazdem polozeniu obraz tylko jednej czcionki lub innej jednostki skladu i od~ bija tylko ten obraz na powierzchnie skla¬ dania 3. Umozliwia to dokladne skladanie, W celu wytwonzenia szablonów czcion¬ kowych ustawia sie czcionki kolejno na powierzchni skladania 3 i fotografuje je na wewnetrzna, swiatloczula powierzchnie bebna 4 zapomoca objektywu 2, lttstra 8 i rurki 7. Po wywolaniu i utrwaleniu otrzy¬ muje sie szablony czcionek dokladnie w pozadanem miejscu na bebnie 4. # — 3 — PL