Wynalazek dotyczy sposobu stwierdza¬ nia obecnosci ropy, gazów lub jalowych warstw porowatych oraz wodonosnych podczas wykonywania otworu wiertnicze¬ go zapomoca wiercenia obrotowego lub u- darowego z krazacym plynem mulistym.Przy wierceniu otworu, niezbednego do wydobywania ropy lub gazów, po wykry¬ ciu sladów zapomoca jednego z podanych sposobów z krazacym plynem mulistym w praktyce sadzi sie o obecnosci miejsc z ro¬ pa lub gazem na mocy plam lub baniek ga¬ zowych, wyplywajacych na powierzchnie powracajacego plynu mulistego, osadzane¬ go w skrzyniach lub stawach, lub zapomo¬ ca przyczepionych czasteczek skal do swidra.Jezeli otwór wiertniczy wykonywa sie w tym samym celu zapomoca wiercenia su¬ chego, to w praktyce o obecnosci ropy i ga¬ zu lub ich sladów mozna sadzic na mocy prób, branych ze spodu otworu.Podczas wiercenia z plynem mulistym mul pokrywa scianki otworu, przyczem cza¬ steczki mulu dostaja sie na pewna glebo¬ kosc do porowatego pokladu i przyczepia¬ ja sie do powierzchni scianek otworu, two¬ rzac przez to mniej lub wiecej nieprzeni- kliwa powloke na sciance otworu wiertni¬ czego.Podczas wiercenia przez poklady poro¬ wate, zawierajace rope, gaz lub slady tych¬ ze, woda przesiaka powoli z plynu muli¬ stego w scianki otworu przez mniej lubwiecej nteprzemkiiwa powloke mulu, znaj¬ dujaca sie? na powierzchni scianek otworu, przez córwoda oddycha rope i gaz od o- tworu. Gdy woda wsiaknela Juz dostatecz¬ nie gleboko wokolo otworu, wówczas prze¬ saczanie wody do otworu w kierunku pro¬ mieniowym staje sie tak male, ze róznica ciezarów wlasciwych wody i ropy bedzie wieksza, przez co ciezsza woda przesiaka wdól przez porowaty poklad wzdluz otworu i zajmuje waski odstep tuz wokolo otwo¬ ru, wobec czego ropa i gaz pozostaja nie¬ naruszone w pewnej odleglosci od otworu.Podczas wykonywania otworu zapomo- ca wiercenia suchego najwiecej plynu mu- listego znajduje sie w dolnej czesci otwo¬ ru, czesciowo z tego powodu, ze zbiorowi¬ ska ropy lub gazu znajduja sie zawsze mie¬ dzy dwoma pokladami wodotrwalemi, za¬ mykaj acemi przeplyw ropy i gazu do góry i nadól. W czasie wiercenia przez groby poklad nie dosc twardego piaskowca cze¬ sto wrzuca sie kawalki gliny lub marglu do otworu, które zostaja rozmacone narze¬ dziem wiertniczem. W ten sposób wytwa¬ rza sie plyn mulisty, pozostajacy w otwo¬ rze do pewnego poziomu. Kolumna plynu w otworze wywoluje nacisk hydrostatycz¬ ny na scianki otworu, przez co zapobiega opadaniu do otworu rozdrobionych skal.Plyn mulisty moze skladac sie z innych mineralów niz glina lub margieL Zamiast wykrywac rope, gaz lub slady tychze któ¬ rymkolwiek z podanych srodków w pola¬ czeniu z odpowiednim sposobem wierce¬ nia, proponuje sie w mysl wynalazku brac próby w otworze wiertniczym z poza war¬ stwy wody, pozostajacej na niewielkiej odleglosci od scianek wokolo otworu, gdzie znajduje sie ropa, gaz lub tez jalowy poklad porowaty, w ten sposób, ze usku¬ tecznia sie promieniowe wydrazenia w sciance otworu dostatecznie glebokie, aze¬ by dosiegnac ropy lub gazu, a nastepnie wyciaga sie na powierzchnie te próby ze sladami ropy lub gazu wraz ze skala.Sposób brania tych prób z miejsc poza wlasciwem otoczeniem otworu .podczas wiercenia rózni sie zasadniczo od samego brania prób przewiercanych skal i niema z tern nic wspólnego. Jezeli np. wierci sie dowolnym sposobem zapomoca wody czy¬ stej lub tez zapomoca wody z górnych warstw przebitych, a scianki otworu nie sa pokryte nieprzepuszczajaca warstwa mu¬ lu, to stosunkowo czysta woda przesacza sie swobodnie do porowatych pokladów, zawierajacych rope lub gaz, wymywa i od¬ pycha ostatnie na kilka metrów dalej od otworu wiertniczego, wobec czego wierce¬ nie przez te poklady uskutecznia sie bez spostrzezenia obecnosci tych wartosciowych mineralów.Z powyzszych powodów uznano stoso¬ wanie wiercenia z woda w niezbadanych pod wzgledem ropy i gazu obszarach, jako nieodpowiednie. W wielu miejscowosciach praktykuje sie wiercenie zapomoca kraza¬ cego plynu muliistego tylko wpoblizu zna¬ nych obszarów lub przypuszczalnie zawie¬ rajacych rope i gazy, a nastepnie wierci sie sposobem suchym reszte otworu az do po¬ kladu ropowego lub wglab niego. Sposób niniejszy przeznaczony jest do poszukiwa¬ nia i wykrycia obecnosci ropy, gazów lub sladów tychze w danym obszarze. Scian¬ ki otworu wiertniczego pokryte zostaja wzglednie nieprzepuszczajaca warstwa mu¬ lu nastepnie zas wykonywa sie w tych sciankach oraz w glebszych miejscach, o- taczajacych otwórr promieniowe i dosta¬ tecznie glebokie wy(kazenia, siegajace do ropy ldb gazu, i wyciaga z nich próbki. Ja¬ lowe, porowate jak i wodonosne poklady wykrywa sie ta sama droga.Sposób wykrywania obecnosci ropy, gazu lub sladów tychze w obszarach, prze¬ znaczonych do prowadzenia wydobywania ropy i gazów, w polaczeniu ze sposobami wiercenia i warunkami wyzej podanemi mozna wobec tego uskutecznic przez wy¬ drazanie lub rozszerzanie otworu wiertni- — 2 —czego z odcinków, otaczajacych otwór pro¬ mieniowo i polozonych dostatecznie glebo¬ ko, a wiec pozwalajacych dojsc do obecnej w danem miejscu ropy i gazu, oraz przez zebranie i zbadanie tych prób.Jedna z dodatnich stron sposobu pole¬ ga na tern, ze mozna przewiercac kilka po¬ kladów i nie opuszczac odpowiednich rur, które zamykaja doplyw naplywajacej wo¬ dy, mozna równiez stwierdzic obecnosc ro¬ py lub gazu w dowolnym pokladzie.Dokladne polozenie pokladu wodono¬ snego, jalowego oraz porowatego mozna tak samo scisle stwierdzic, jak i polozenie pokladu wodotrwalego, nadajacego sie do odgrodzenia doplywu wody, a stwierdziw¬ szy to, zapobiec wtargnieciu wody do po¬ kladu ropy lub gazu. Woda bowiem odpy¬ cha rope i gaz od otworu wiertniczego. Za- pomoca sposobu niniejszego mozna osa¬ dzic, które poklady nalezy uchwycic i od¬ grodzic od siebie zapomoca rur, aby mozna bylo wydobywac z otworu takie mineraly jak ropa lub gaz, których polozenie jest zmienne. Tak samo daje sie stwierdzic po¬ lozenie wodotrwalego pokladu, którym na¬ lezy odgrodzic szkodliwe wyplywy miedzy pokladem iropy lub gazu i porowatym po¬ kladem nazewnatrz od niego. Po stwier¬ dzeniu zawartosci ropy lub gazu oraz po¬ lozenia tych pokladów przewierconych o- sadza sie odpowiednie rury w polaczeniu z nasadami i wkladkami lub bez nich w od¬ powiednich miejscach, celem odgrodzenia wody z poza rur od pokladu ropowego lub gazowego albo zapobiezenia niepozadane¬ go zetkniecia sie wody z ropa lub gazem na drodze od pokladu ropowego luib gazowego i warstwy porowatej ku powierzchni. Itony srodek polega na opuszczeniu rur do otwo¬ ru i osadzeniu nastepnie cementu luib inne¬ go odgradzajacego tworzywa miedzy rura i otaczajaca skala w odpowiednich miej¬ scach, przez co ochroni sie poklad z ropa lub gazem od wody lub innych czynników szkodliwych z poza rur. Poklady z ropa lub gazem sa bowiem zawsze wpoblizu, nad lub ponizej warstw wodonosnych.Nastepnie mozna rozpoczac wydobywa¬ nie ropy lub gazów z otworu wiertniczego, co nie bedzie mozliwe, dopóki woda nie zo¬ stanie odgrodzona. Z rysunków wynika, ze zastosowanie wynalazku w praktyce umoz¬ liwia wydobywanie ropy lub gazu zapomo¬ ca mniejszej ilosci rur niz dotychczas, przyczem mozna uskuteczniac wydobywa¬ nie z dwóch lub wiecej pokladów jedno¬ czesnie.Plyn w otworze wiertniczym nie jest pokazany na rysunkach. Te same odnosni¬ ki oznaczaja na rysunkach te same czesci.Na fig. 1 odgradzanie plynów poza ru¬ ra 3 do pokladu 14 zdolano przeprowadzic pomyslnie, lecz; na fig. 6 nie zdolano tego wykonac i dlatego nalezalo uskutecznic od¬ grodzenie 16 od pokladu 14. Jest to zwy¬ kly sposób osadzania rur lecz w polacze¬ niu ze sposobem wykrywania obecnosci ro¬ py lub gazu przy wierceniu z krazacym plynem mulistym lub wierceniem suchem z plynem mulistym w otworze wiertniczym.Na fig. 2, 3, 4 i 5 podano w zarysie prze¬ kroje podluzne tego samego otworu wiert¬ niczego z podaniem róznych sposobów osa¬ dzania wkladek 1 lub nasad 2, opartych na wystepie rury 3 i sluzacych do odgrodze¬ nia pokladów z ropa i gazem 4, 5 od po¬ kladów wodonosnych i pokladu porowate¬ go 7. Rope lub gaz wydobywa sie przez o- tworki 8, wywiercone w rurze 3 w odpo¬ wiednich miejscach. W miejscach 9, 10, 11 jest szereg nieokreslonych pokladów; 12, 13, 14, 15 sa to poklady wodotrwale, od¬ dzielajace poklady z ropa lub gazem 4, 5.Do pokladów wodotrwalych musi przyle¬ gac wkladka 1 lub nasada 2, azeby pokla¬ dy 4, 5 uchronic od szkodliwych czynników lub odgrodzic od innych pokladów.Na fig. 6, 7 pokazano miejsca zacemen¬ towane 16, które moga byc wykonane rów¬ niez z innego twardniejacego tworzywa, sluzacego takze do odgrodzenia niepozada- - 3 —nych przeplywów miedzy pokladami ropy i gazów 4, 5 i innemi lub od powierzchni.Wydrazenia poziome 17 znajduja sie w róznych odstepach w otworze i przezna¬ czone sa do celów podanych wyzej. Rura 18 sluzy do wydobywania ropy (fig. 1 i 6).Przez wydrazenia 17 otrzymuje sie szereg prób z róznych poziomów otworu jedno¬ czesnie lub kolejno podczas opuszczania odpowiedniego narzedzia.Dotychczas nie brano prób, zwlaszcza prób twardych skal ze scianek otworów wiertniczych w czasie wiercenia obrotowe¬ go lub udarowego z krazacym plynem mu- listym oraz przy wierceniu suchem, gdy plyn mulisty puszcza sie do otworu. Nie brano równiez prób ze scianek otworu wiertniczego w celu wykrywania zmienia¬ jacych miejsce mineralów, jak ropa, gaz lub slady tychze, ani tez z otworów wiert¬ niczych, z których wydobywano te mine¬ raly.Jezeli w otworach osadzano rury, zapo¬ biegajace obrywaniu sie skaly otaczajacej i brano próby z otworków tych rur, rury nie osadzano nigdy w otworach taka dro¬ ga, azeby odgrodzic naplywajaca wode z innych pokladów, co wlasnie jest jednem z najwazniejszych zagadnien przy wydo¬ bywaniu z obszarów ropo- lub gazonosnych. PL