Przedmiot niniejszego wynalazku sta¬ nowi sposób i walcarke do wyrobu rur bez szwu. Celem wynalazku jest ulepszenie sposobu wyrobu takich rur, polegajacego na zgniataniu okraglego bloku metalowe¬ go, walcowaniu go w kierunku poprzecz¬ nym i przesuwaniu przez trzpien, oraz u- lepszenie walcarki, sluzacej do wyrobu ta¬ kich rur.Celem wynalazku jest powiekszenie sprawinosci walcarki i polepszenie jakosci rur, oraz skonstruowanie walcarki latwiej¬ szej do obslugi, niz walcarki obecnie sto¬ sowane.Dotychczas napedzano dwa lub wiecej stozkowych walców, tarcz lub podobnych czesci walcarki z jednakowa szybkoscia, przyczem walce sa polaczone ze soba za- pomoca np, kól zebatych. Okazalo sie jednak, ze czesto jednakowa szybkosc wal¬ ców jest niepotrzebna, a nawet niepoza¬ dana i ze naped walców z róznemi szybko¬ sciami powieksza sprawnosc walcarki oraz moze wplynac korzystnie na jakosc rur.Teoretycznie osiaga sie najwieksza sprawnosc takiej walcarki gdy szybkosc obwodowa walców jest równa i gdy walce wykonuja jednakowa prace, warunki te jednak w praktyce nie zawsze moga byc zachowane. Zwykle praca zuzywana i od¬ dawana przez poszczególne walce rózni sie mniej lub wiecej, a gdy róznice te, wynika¬ jace nie z róznicy srednic walców, lecz z niejednakowej gladkosci ich powierzchni— sa znaczne, wtedy sprawnosc walcarki zmniejsza sie, a jakosc rur staje sie gor-sza. Okazalo sie, ze taka nierównosc glad¬ kosci walców mozna zrównowazyc w znacz¬ nym stopniu przez nadanie wiekszej szyb¬ kosci obrotowej tym walcom, które sa gladsze. Jezeli jeden z obu walców obra¬ cajacych sie z równa szybkoscia jest glad¬ szy, to slizga sie on wiecej po obrabianym materjale, zuzywa mniej energji od dru¬ giego walca i bierze mniejszy udzial w wy¬ konywanej pracy. Jezeli w tych warunkach nada sie temu walcowi wieksza szybkosc, to wtedy powieksza sie równiez praca, któ¬ ra on odbiera i oddaje, powieksza sie szyb¬ kosc obrabianego przedmiotu, lecz ogólne zuzycie energji przez walcarke nie wzrasta w tym samym stopniu, to znaczy spraw¬ nosc walcarki staje sie wieksza. Poza tern polepsza sie jakosc produktu.Równiez róznica sprawnosci poszcze¬ gólnych walców, wynikajaca z róznicy ich srednic, odbija sie równiez niekorzystnie na sprawnosci walcarki i jakosci produktu.Wade te mozna usunac przez regulacje szybkosci obrotowej walców.Jezeli jeden z walców walcarki dwu- walkowej, zaopatrzonej w zwykle prowad¬ nice do obrabianego bloku, jest gladszy od drugiego, albo z innego powodu wykonuje mniiej pracy, to obrabiany przedmiot jest przyciskany do jednej z prowadnic silniej, niz do drugiej. Przypadek taki powoduje nietylko silniejsze zuzywanie sie jednej z prowadnic, lecz wplywa równiez bezwat- pienia na zmniejszenie sie sprawnosci wal¬ carki i powoduje mimosrodowosc obrabia¬ nego przedmiotu. Nierównomierny nacisk obrabianego przedmiotu na prowadnice wyrównuje sie przynajmniej czesciowo przez regulacje szybkosci walców.W mysl niniejszego wynalazku nie na¬ pedza sie zatem walców z jednakowa szybkoscia, lecz reguluje sie ich szybkosci w ten sposób, zeby wyrównac wykonywana przez nie prace. Mierzac pirace wykonywa¬ na przez poszczególne walce momentem oporu lub obciazeniem maszyny napedo¬ wej, reguluje sie ich szybkosc, odpowied¬ nio do odczytywanych obciazen.Jakkolwiek powiekszenie szybkosci wal¬ ca gladszego, to znaczy slizgajacego sie wiecej po obrabianym materjale, nie moze wplynac na calkowite wyrównanie jego pracy z praca wykonywana przez walec mniiej gladki, to jednak róznica wielkosci tych prac zmniejsza sie, a tern samem na¬ stepuje przynajmniej ich czesciowe wy¬ równanie.Regulacja szybkosci walców, w mysl wynalazku, ma jeszcze te zalete, ze przez zmniejszenie szkodliwego wplywu jaki wy¬ wiera róznica srednic walców, albo rózni- * ca jakosci, wzglednie obrobienie powierzch¬ ni walców, na sprawnosc walcarki i jakosc produktu, unika sie koniecznosci czestej , obróbki walców, w celu usuniecia nierów- nomiernosci ich rozmiarów i powierzchni.Walcarka, wykonana w mysl niniej¬ szego wynalazku, jest zaopatrzona w osob¬ ny silnik napedowy dla kazdego walca.Wszystkie silniki sa zaopatrzone we wskaz¬ niki obciazenia i regulatory szybkosci tak, ze szybkosci poszczególnych walców moga byc dostosowywane dowolnie do obciazen poszczególnych silników i moga byc regu- i lowane w ten sposób, ze obciazenia silni¬ ków staja sie sobie równe. Obciazenie kaz¬ dego z silników moze byc obserwowane, a tern samem mozna w pozadany sposóbre- ) gulowac w czasie pracy ich szybkosc iilosc j energji dostarczanej poszczególnym wal¬ com. Regulacja szybkosci walców moze byc reczna lub mechaniczna, albo jednoczesnie reczna i mechaniczna.Najlepiej stosowac silniki elektryczne, przyczem do pomiaru ich obciazenia moga sluzyc amperomierze. Jezeli szybkosc wal¬ ców ma byc regulowana tylko recznie, to najlepiej uzywac bocznikowych silników dla pradu stalego, które przy kazdem na¬ stawieniu regulatora szybkosci zachowuja w przyblizeniu stala szybkosc. Najlepsze jednak jest stosowanie samoczynnej regu- — 2 —lacji przy uzyciu sprzezonych silników dla stalego pradu, wykazujacych znaczny spa¬ dek ilosci obrotów.Przy zmniejszajacem sie obciazeniu ta¬ kiego silnika wzrasta jego ilosc obrotów tak, ze energja dostarczana przez taki sil¬ nik jest bardziej stala niz w silnikach bocz¬ nikowych, przyczem podtrzymana wielkosc energji zalezy od chwilowego spadku zmniejszenia sie szybkosci. Jezeli silniki takie sluza do napedu walców, to energja dostarczana poszczególnym walcom regu¬ luje sie samoczynnie, aby przynajmniej czesciowo wyrównac róznice slizgania sie walców na obrabianym materjale, wynika¬ jace z niejednakowej gladkosci, lub z nie¬ równosci srednic walców. Chcac osiagnac wyniki mozliwie dobre trzeba zastosowac jeszcze srodki umozliwiajace reczna regu¬ lacje obok samoczynnej, która wynika z u- zycia silników sprezonych.W mysl niniejszego wynalazku laczy sie poszczególne silniki napedowe bezpo¬ srednio z walami walców, a to ze wzgledu na zmniejszenie tarcia. Przy uzyciu wal¬ ców o malej srednicy, napedzanych z szyb¬ koscia stosunkowo wielka, nie zachodzi ko¬ niecznosc uzycia silników o wielkich roz¬ miarach i o wielkim ciezanze.Na rysunku przedstawiono przyklad wykonania walcarki do walcowania rur bez szwu wedlug niniejszego wynalazku, gdzie fig. 1 przedstawia nowa walcarke w widoku zgóry; fig. 2 — w widoku zfooku; fig. 3 — w przekroju, wzdluz linji 3—3 na fig. 1-szej, i fig. 4 — schemat polaczen.Walcarka jest zaopatrzona w dwa stoz¬ kowe walce 10 i 11, których osie zawiera¬ ja z osia walcarki kat okolo 30°. Kat ten moze byc oczywiscie wiekszy lub mniejszy.Walce sa ustawione skosnie, aby przesu¬ waly obrabiany materjal i sa jak zwykle nachylone pod róznemi katami do pla¬ szczyzny przechodzacej przez srodkowa linje przesuwu obrabianego przedmiotu.Jak widac na rysunku os kazdego z wal¬ ców zawiera z ta plaszczyzna kat okolo 6°, przyczem jeden walec lezy powyzej, a dru¬ gi ponizej tej plaszczyzny. Ten kat moze byc równiez wiekszy albo mniejszy. Pro¬ wadnice 12 (fig. 3) i trzpien 13 (fig. 1) (zaznaczony linjairi kreskowanemi) sa wy¬ konane jak zwykle. Walce chwytaja obra¬ biany przedmiot, posuwajacy sie w kie¬ runku dlugosci, zgniataja go, obracaja i przeciagaja pomiedzy prowadnicami 12, aby go przeciagnac przez trzpicn 13 i w ten sposób wykonac w pelnym bloku wy¬ drazenie. Walce 10, 11 sa. osadzone na wa¬ lach 15, spoczywajacych w lozyskach 16 dzwigara 17. Przedni koniec dzwigarów 17 spoczywa na lozu 18, rozciagajacem sie w kierunku poprzecznym walcarki. Tylny ko¬ niec dzwigarów 17 jest pochylony ku do¬ lowi i rozszerzony tak, ze tworzy podsta¬ we opierajaca sie na lozu 20, przyczem na podstawie tej miesci sie silnik. Loza 18 i 20 sa przymocowane do dzwigarów 21, 22, które sa polaczone z soba w ten sposób, ze stanowia wraz z lozami 18, 20 podstawe dla calej walcarki.Silniki napedowe 25, 26 dla obu wal¬ ców sa umieszczone na czesciach 19 dzwi¬ garów 17, a ich waly 15 sa polaczone za- pomoca sprzegiel 27 bezposrednio z wala¬ mi 15 odpowiednich walców. W ten sposób staja sie zbedne wszelkie przekladnie po¬ miedzy silnikiem i walcem, a tern samem zmniejsza sie tarcie. W celu umozliwienia takiego bezposredniego polaczenia silni¬ ków, przy uniknieciu niedopuszczalnych wymiarów i ciezaru tychze, zastosowano walce o stosunkowo malej srednicy, lecz o stosunkowo wielkiej szybkosci obroto¬ wej.Srednice walców mozna zmieniac w szerokich granicach, lecz okazalo sie, ze najlepiej, gdy opisane walce stozkowe po¬ siadaja srednice okolo 30 cm przy 170 dó 300 obrotów na minute, o ile wydrazenie obrabianego bloka ma wynosic co najmniej 8 do 10 cm. Walce takie moga byc uzywa- — 3 —ne bez straty na sprawnosci, lub jakosci produktu, zamiast walców o wiekszej sred¬ nicy i mniejszej szybkosci. Przy zwieksze¬ niu szybkosci obrotowej walców mozna je napedzac przez bezposrednie sprezanie z silnikiem dla pradu stalego.Dzwigary 17 sa polaczone obrotowo z odpowiedniemi lozami 20 zapomoca sworz¬ ni 28, przyczem ich przednia czesc spoczy¬ wa na powierzchni loza 18, na którem mo¬ ze sie przesuwac, gdy dzwigar obraca sie w celu przesuniecia, wzglednie odsuniecia walców od siebie. Po odpowiedniem usta¬ wieniu przedniego konca dzwigara 17, przymocowuje sie go do loza 18 zapomoca srub 30, które przechodza przez zakrzy¬ wione szczeliny 31 na powierzchni loza 18.Srodek luku krzywizny szczelin 31 lezy w srodku obrotu czopa 28. Do umocowania dzwigarów 17 na lozu 20 sluza sruby 32, przechodzace przez zakrzywione szczeliny 33 loza 20 tak, ze dzwigar 17 moze sie ob¬ racac na swoich czopach o ile nakretki srub 32 sa zluznione.Do regulowania wzajemnej odleglosci walców sluza srubowe wrzecibna 35 dzwi¬ garów 17, przechodzace przez gwintowane otwory wspornika, przymocowanego zapo¬ moca srub na koncu loza 18. Na wewnetrz¬ nym koncu wrzeciona znajduje sie glowi¬ ca 37 uchwycona przez kablak 38, przymo¬ cowany zboku do dzwigara 17. Kablak 38 znajduje sie naprzeciwko osi walu walca i wpoblizu tego konca walu, na którym jest osadzony walec. Wrzeciono 35 mozna za¬ ryglowac w kazdem polozeniu, zapomoca nakretki 39. Gdy nakretki srub 30 i 32 dzwigara 17 zostaly zluznione, to mozna czesc dzwigajaca wal silnika i walca obró¬ cic okolo czopów 28, obracajac wrzeciono 35 i w ten sposób zmieniac dowolnie odle¬ glosc walca 10 albo 11 od drugiego walca, W ten sposób mozna walce szybko odsu¬ nac od siebie, np. w razie zaciecia sie trzpienia w obrabianym bloku, a potem znowu ustawic je w polozeniu roboczem.Tak samo szybko mozna regulowac wza¬ jemna odleglosc robocza obu walców, W obwód pradu zasilajacego kazdy z silników jest wlaczony amperomierz 40 (fig. 4) jako wskaznik obciazenia silnika, a tern samem momentu oporu walca nape¬ dzanego przez dany silnik, oraz w przy¬ blizeniu wielkosci pracy wykonywanej przez dany walec. Kazdy z silników jest zaopatrzony w regulator szybkosci, który przy uzyciu silników sprzezonych jest wy¬ konany w postaci nastawianego oporu 41 wlaczonego w obwód uzwojenia boczniko¬ wego 42. Stosuje sie takze wskazniki do o- kreslania szybkosci, z jaka napedzane sa walce. W tym celu mozna zastosowac dla kazdego walca induktor magnetyczny 43 (fig. 4), napedzany przez wal 15 silnika.Woltomierz 44 polaczony z induktorem po¬ siada skale podzielona podlug obrotów na minute. Amperomierz 40, nastawiane opo¬ ry 41 i woltomierze 44 dla obu silników moga byc umieszczone razem na desce 45 («g. 4).Przy samoczynnej regulacji szybkosci poszczególnych walców stosowanej w ce¬ lu wyrównania róznic wynikajacych z nie¬ równosci powierzchni poszczególnych wal¬ ców i z innych przyczyn, to znaczy w celu skompensowania nierównomiernego slizga¬ nia sie poszczególnych walców na po¬ wierzchni obrabianego przedmiotu i nie- równomiernosci pracy wykonywanej przez poszczególne walce, zaleca sie uzywanie sprezonych silników do pradu stalego o znacznym spadku ilosci obrotów tak, ze gdy jeden z walców wykonuje mniej pra¬ cy od innych, a tern samem zuzywa mniej energji, to ilosc obrotów silnika tego wal¬ ca wzrasta samoczynnie, a tern samem wzrasta wielkosc pracy wykonywanej przez ten walec.Uzycie silników o tak wielkim spadku ilosci obrotów, ze spadek ten zapewnia wyrównanie obciazenia obu silników, jest wielce pozadane, poniewaz szybkosc xa- — 4 —kiego nieobciazonego silnika bylaby o tyle wieksza od fego szybkosci przy pelnem obciazeniu, ze w chwili wchodzenia bloku pomiedzy walce nastepowalyby silne wstrzasnienia i wielkie obciazenia, które sa niepozadane. Jednoczesnie w chwili obcia¬ zenia silnika wzrastaloby równiez nagle i w niepozadany sposób natezenie pradu.Jezeli spadek ilosci obrotów jest dosc znaczny, Jecz ograniczony o tyle, ze rózni¬ ca ilosci obrotów silnika w czasie biegu ja¬ lowego i przy pelnem obciazeniu nie po¬ ciaga za soba wyzej wymienionych, niepo¬ zadanych skutków, to jednak wyrównanie, jakkolwiek niezupelne, przyczynia sie w znacznym stopniu do umniejszenia róznic w wydajnosci pracy poszczególnych wal¬ ców walcarki, Z tych powodów stosuje sie silniki o ograniczonym spadku ilosci obro¬ tów. Zastosowanie fiecznej regulacji szyb¬ kosci walców jest wskazane nawet w tym przypadku, gdy walcarka jest zaopatrzo¬ na w samoczynne urzadzenia do zmiany szybkosci poszczególnych walców, w celu wyrównania wydajnosci ich pracy. Zwla¬ szcza gdy do napedu walców zastosowano niezalezne od siebie silniki, nalezy wtedy zaopatrzyc walcarke w osobne urzadzenie do regulowania szybkosci, umozliwiajace niezalezne regulowanie szybkosci poszcze¬ gólnych walców.Wskaznik obciazenia kazdego walca ma szczególne znaczenie w polaczeniu z recz¬ nie obslugiwanem urzadzeniem do regula¬ cji szybkosci walców, gdyz obslugujacy walcarke moze obserwowac ile energji zu¬ zywa kazdy walec tak, ze moze odpowied¬ nio zmieniac szybkosc walców i wyrówny¬ wac wydajnosc pracy poszczególnych wal¬ ców. Juz samo zaopatrzenie kazdej wal¬ carki w oddzielny wskaznik obciazenia jest korzystne, nawet gdy walcarka nie jest za¬ opatrzona w reczny regulator szybkosci, poniewaz wskazniki zwracaja uwage na in¬ ne warunki, które moga wplywac nieko¬ rzystnie na prace walcarki.Przy zastosowaniu urzadzenia p&wy* zej opisanego do rur ciagnionych bez szwu, o ile walce maja jednakowe sredni' ce oraz jednakowo gladkie powierzchnie robocze tak, ze wydajnosc pracy poszcze¬ gólnych walców jest jednakowa, wtedy -sil¬ niki ustawia sie poczatkowo w ten sposób, ze szybkosc walców jest jednakowa. Jeze¬ li potem, w czasie pracy, jeden z walców slizga sie wiecej niz inne, a moment oporu silnika napedzajacego wiecej slizgajacy sie walec jest mniejszy niz moment oporu innych silników, wtedy szybkosc silnika o mniejszym momencie oporu wzrasta sa¬ moczynnie a szybkosc pozostalych silników nieco sie zmniejsza tak, ze szybkosc wy¬ równania poszczególnych walców zmienia sie odpowiednio do samoczynnego obcia¬ zenia silników i wydajnosci pracy po¬ szczególnych walców. Wskutek ograniczo¬ nego spadku ilosci obrotów silników, -wy¬ równanie ich obciazenia nie jest zupelne i róznice obciazen wskazuja amperomierze, podczas gdy róznice szybkosci walców — wskazuja woltomierze.Przy uzyciu silników bocznikowych, za¬ miast silników sprzezonych z samoczynna regulacja szybkosci, wykazywaly róznica energji dostarczanej przez poszczególne silniki te amperomierze, które wskazuja róznice momentów oporu i wydajnosci pra¬ cyposzczególnych walców. Regulacja szyb¬ kosci silników w kierunku wyrównania momentów oporu i wydajnosci pracy po¬ szczególnych walców odbywalaby sie wte¬ dy przez reczne regulowanie jednego, lub obu nastawnych oporów 41 i regulacja ta¬ ka moglaby byc bardzo korzystna, gdyz zapewnialaby dokladniejsze wyrównanie obciazen obu silników, a tern samem wy¬ dajnosci pracy obu walców.Zastosowanie recznej regulacji wraz z samoczynna regulacja ma zwlaszcza zna¬ czenie wtedy, gdy róznice w poslizgu obu walców na obrabianym przedmiocie sa znaczne. - 5 —Przy uzyciu pewnego rodzaju walców, a zwlaszcza, przy uzyciu walców stozko¬ wych nic zawsze mozna dac obu walcom jednakowe srednice, szczególnie gdy wal¬ ce zuzyly sie i byly szlifowane. Róznica srednic powoduje przy tej samej ilosci ob¬ rotów róznice szybkosci obwodowych, co w pewnych przypadkach wystarcza do znacznego zmniejszenia sprawnosci wal-*1 cowni. Regulacja przeprowadzana w mysl niniejszego wynalazku usuwa to zlo. Je¬ zeli wiadomem jest, ze walce maja sredni¬ ce niejednakowe, albo gladkosc ich po¬ wierzchni nie jest jednakowa, albo tez za¬ chodza pomiedzy niemi róznice, np. takie, ze jeden z walców ma wiekszy poslizg jak drugi, to szybkosc silników mozna uregu¬ lowac zapomoca oporów 41, jeszcze przed uruchomieniem walcarki. PL