Przedmiotem wynalazku jest uklad elektryczny wskaznika napiec i kolejnosci faz do zastoso¬ wania w elektrotechnice, elektromechanice i energetyce, a zwlaszcza w przyrzadach serwisowych dla elektryków.Istniejace obecnie przyrzady do okreslania kolejnosci faz na przyklad przy pomocy wskaznika z wirujaca tarcza maja charakter nieprzydatny w warunkach pracy elektryków pracujacych na instalacjach. Niedostatek ten szczególnie uwidacznia sie przy wykonywaniu i naprawach instalcji zasilajacych silniki elektryczne pradu 3-fazowego, kiedy to polaczenie wykonuje sie przypadkowo, a wiec najczesciej blednie, efektem czego jest odwrotny do pozadanego kierunek obrotów instalo¬ wanego silnika. W sytuacji, gdy instalujacy zdaje sobie sprawe z konsekwencji ewentualnej pomylki, zmuszony jest wykonac próbe ropoznania kolejnosci faz przez szczególowa analize i rozpoznanie przewodów fazowych R, S, T co najczesciej jest niemozliwe, lub wykonac próbne podlaczenie na silniku wzorcowym lub instalowanym po mechanicznym odlaczeniu go od urzadzenia.Znany z polskiego opisu patentowego nr 63 086 uklad elektryczny wskaznika niskiego napie¬ cia zawiera dolaczone do grotu równolegle polaczone rezystor, potencjometr i neonówke, pola¬ czone szeregowo z równolegle polaczonymi zarówka i neonówka, dolaczonych do innego grotu oraz dolaczona do tego grotu neonówke z rezystorem szeregowym dolaczonym do pierscienia uziemiajacego. Uklad ten jest dwubiegunowymjednozakresowym wskaznikiem napiecia. Funkcje wskaznika napiecia realizuje tu czesc ukladu skladajaca sie z neonówki, potencjometru i rezystora.Jednobiegunowy wskaznik napiecia wzgledem ziemi tworzy dodatkowy uklad skladajacy sie z neonówki polaczonej szeregowo z rezystotem i pierscieniem uziemiajacym. Uklad ten wyposazony jest jeszcze we wskaznik istnienia obwodu pradu, zbudowany z równolegle polaczonych zarówki i neonówki.Uklad wedlug opisu patentowego nr 63 086 posiada szereg wad i niedogodnosci takich jak koniecznosc ustawiania potencjometru na minimum napiecia przed kazdym pomiarem wobec grozby przepalenia neonówki a nastepnie pokrecania nim az do jej zaswiecenia, mozliwosc czestych przepalen zarówki z uwagi na rozpietosc napiec badanych przyrzadem, brak rezystorów zabezpie-2 131 331 czajacych przezd spaleniem elementów i porazeniem obslugujacego pm/ dolaczeniu przyrzadu do napiecia wyzszego niz znamionowe.Inny, znany z opisu zgloszeniowego nr 219 823 uklad zbudowany Jest ze wskaznika sterowa¬ nego tyrystorem wlaczonym glównymjego obwodem do dwóch faz a oblyodem bramki przez uklad wyzwalajacy do fazy trzeciej. W ukladzie tym tyrystor ma otwierany bbwód glówny impulsami doprowadzonymi do bramki w warunkach odpowiadajacych normalnej polaryzacji poszczegól¬ nych jego elektrod a wystepujacych przy okreslonej kolejnosci faz dolaczonych do ukladu, to jest koniecznosci 1, 2, 3; 2, 3, 1; 3, 1, 2. W tych warunkach, zamieszczony w obwodzie glównym tyrystora wskaznik wykazuje przeplyw pradu. Przy innej kolejnosci faz przeplyw pradu nie wystepuje. Uklad ten realizuje tylko funkcje rozpoznania kolejnosci nastepowania faz.Istota wynalazku jest uklad, który ma postac trójnika elektrycznego skladajacego sie z galezi zbudowanej z szeregowo polaczonych rezystora zabezpieczajacego i neonówki polaczonej z druga galezia, zbudowana z równolegle polaczonych rezystora bocznikujacego i neonówki, polaczonych szeregowo z rezystorem zabezpieczajacym oraz polaczonej z trzecia galezia zbudowana z konden¬ satora, przy czym punkt polaczenia trzech galezi wyprowadzony jest na zewnatrz ukladu w postaci kontaktu uziemiajacego.Uklad wedlug wynalazku pozwala na przeprowadzenie takich podstawowych badan wykony¬ wanych na instalacjach elektrycznych jak badanie wystepowania napiec w stosunku do ziemi, badanie napiecia miedzy punktami obwodu oraz badanie kolejnosci faz. Uklad ten ponadto charakteryzuje sie funkcjonalnoscia, mala liczba elementów, niewrazliwoscia na uszkodzenie oraz bezpieczenstwem obslugi.Wynalazek jest omówiony na przykladzie wykonania, przedstawionym na rysunku, któryjest schematem ideowym ukladu elektrycznego.Uklad zawiera galaz Gl zbudowana z kondensatora Cl, druga galaz G2 zbudowana z równolegle polaczonych rezystora Rl i neonówki N2 dalej polaczonych szeregowo z rezystorem zabezpieczajacym R2 oraz trzecia galezia G3 zbudowana z szeregowo polaczonych rezystora zabezpieczajacego R3 i neonówki N3. Galezie polaczone sa w gwiazde w punkcie P wyprowadzo¬ nym na zewnatrz ukladu w postaci kontaktu uziemiajacego. Uklad zabudowany jest w sondach pomiarowych SI, S2, S3 bedacych jednoczesnie koncówkami odpowiednio galezi pierwszej Gl, drugiej G2 i trzeciej G3.W celu okreslenia kolejnosci nastepowania faz, do badanego obwodu pradu 3-fazowego dolacza sie sondy pomiarowe wszystkich trzech galezi. Wlasciwosci ukladu sa takie, ze dolaczony do faz R, S, T o napiecia przewodowych Ur, Us, Utprzesunietych wzgledem siebie o kat 3/3II oraz napieciu fazowym Uf powoduje powstanie na poszczególnych jego galeziach Gl, G2, G3posiadaja¬ cych odpowiednio impedancje o module Zl i charakterze urojonym, pojemnosciowym z argumen¬ tem bliskim — II/2, impedancje Z2 o charakterze rzeczywistym oraz impedancje Z3 o charakterze rzeczywistym — niesymetryczny rozklad napiec w galeziach identyfikowanych przez neonówki.Przy zalozeniu, ze moduly impedancji Zl, Z2, Z3 sa równe, w ukladzie powstaja spadki napiec wynoszace na galezi z kondensatorem dolaczonej do fazy traktowanej jako faza odniesienia Ui0f-jO,6Ur= Ur na galezi dolaczonej do fazy opózniajacej sie U2^0f-j( ^L-0,6)Uf 2 a na galedzi dolaczonej do fazy wyprzedzajacej V3 Uj^ 0f +j( - 0,6) Ufs 0,4 Uf 2 Takwiec na galezi dolaczonej dofazy opózniajacej sie w stosunkudo fazy dolaczonej dogalezi zawierajacej pojemnosc odklada sie wiekszy spadek napiecia wskutek czego neonówka swieci131 331 3 jasniej a na galezi dolaczonej do fazy wyprzedzajacej odklada sie spadek napiecia mniejszy, wskutek czego neonówka swieci sie slabo.W celu okreslenia wielkosci napiecia wystepujacego miedzy punktami obwodu przylacza sie sondy pomiarowe S2 i S3 do tych punktów. Wlasciwosci ukladu sa takie, ze jezeli napiecie mierzone miesci sie w nizszym zakresie pomiarowym przyrzadu to swieci jedna neonówki, zas jezeli napiecie jest wieksze i miesci sie w górnym zakresie pomiarowym przyrzadu to swieca obydwie neonówki.Jasnosc swiecenia neonówki jest przy tym w przyblizeniu proporcjonalna do wielkosci mierzonego napiecia.W celu identyfikacji punktów obwodu znajdujacego sie pod napieciem wzgledem ziemi ewentualnie przewodów fazowych dolacza sie sonde pomiarowa S3 do tych punktów lub przewo¬ dów z jednoczesnym dotknieciem nieizolowanym palcem do kontaktu uziemiajacego P ukladu.Swiecaca neonówka N3 wskazuje, ze punkty obwodu lub przewody fazowe znajduja sie pod napieciem wzgledem ziemi.Zastrzezenie patentowe Uklad elektryczny wskaznika napiec i kolejnosci faz skladajacy sie z galezi zawierajacej szeregowo polaczony rezystor zabezpieczajacyi neonówke, polaczonej z druga galezia zawierajaca równolegle polaczony rezystor bocznikujacy z neonówka oraz szeregowo polaczony rezystor zabezpieczajacy, znamienny tym, ze do punktu (P) polaczenia obu galezi, wyprowadzonego na zewnatrz ukladu jako punkt uziemiajacy, dolaczonajest trzecia galaz (Gl) zbudowana z kondensa¬ tora (Cl).S1 6i ±ci PL