Dotychczas stosowane regulowanie na¬ pedu walu osnowy przy krochmalarkach, zawierajace dzwignie cisnaca, albo posia¬ dalo obciazenie dzwigni ciezarem, albo po¬ wstawalo przez przestawienie nakretki do¬ konywane zwykle zapomoca recznego kól¬ ka, osadzonego na gwintowanem wrzecio¬ nie. Oba powyzsze wykonania posiadaja wady.Przy obciazeniu ciezarem na dzwigni, szczególnie przy krochmalarkach ze znacz¬ nie sie zmieniajaca gruboscia i gestoscia ni¬ ci osnowy, jest koniecznem stosowanie kil¬ ku ciezarów, nasadzanych naprzemian lub tez wspólnie i ewentualne przestawianie ich podczas ruchu celem zmiany cisnienia.Nie osiaga sie jednak przytem dokladnego regulowania, pozadanego szczególnie przy lekkich osnowach, jakie daje sie uzyskac zapomoca gwintowanego wrzeciona z recz¬ nem kólkiem. W tym ostatnim wypadku kólko musi byc jednak parzy zmianie obra¬ cane wstecz, az do zwolnienia napedu od dzwigni cisnacej i znowu nastawiane celem ponownego dzialania dzwigni. Przez to zmienia sie jednak kazdorazowo napreze¬ nie osnowy, które powinno pozostac rów- nem dla kazdej jej partji, wymaga wiec starannego dozorowania i powoduje stra¬ te czasu przy ponowilem nastawianiu.Wynalazek omija te wady przez wyko¬ nanie dzwigni cisnacej równiez w ksztalcie gwintowanego wrzeciona, moze sie ono jednak przeginac, zezwala wiec Ba natych-miastowe wlaczenie i wylaczenie napedu bez przestawienia kólka recznego na wrze¬ cionie.Rysunek przedstawia na fig. 1 do 12 kilka przykladów wykonania wynalazku, a mianowicie czesciowo w polozeniu wlaczo- nem, a czesciowo w polozeniu wylaczonem.Przy wykonaniu wedlug fig. 1 i 2 dzwi¬ gnia cisnaca a ma punkt obrotu w 6 i ci¬ snie dwoma krazkami na kolo tarciowe F.Na górnym koncu dzwigni a jest zastoso¬ wana czesc przegubowa c, przez która przecho czone przegubowo z ciezarkiem wahadlo¬ wym / obracanym w e. Punkt przegubu g wrzeciona d lezy przy wlaczonym nape¬ dzie nieco pod lin ja laczaca punkt obrotu czesci przegubowej c i punkt e. Dalszemu przeginaniu zerdzi zapobiega oporek d" dla glowy wrzeciona, zastosowany na cie¬ zarku wahadlowym f. Przez odpowiednie przestawienie kólka recznego h mozna do¬ godnie i latwo przestawiac naped.Fig. 3 i 4 przedstawiaja zastosowanie wrzeciona dla przestawienia dzwigni cisna¬ cej przy napedzie z samodzielnem nasta¬ wianiem cisnienia ze zmiana srednicy wal¬ ka osnowy.Wrzeciono gwintowane nie jest osadzo¬ ne w nieprzesuwalnym punkcie e, lecz ten punkt jest przesuwalny w wycieciu dzwi¬ gni i, przez co osiaga sie mniejsza lub wiek¬ sza zmiane cisnienia. Poniewaz przegiecie wrzeciona d jest ograniczone oporkiem, znajdujacym sie na ciezarku wahadlowym /, mozliwem jest zatem osiagniecie przez odpowiednie przestawienie punktu obrotu e w wycieciu dzwigni i zapomoca kólka recznego h mniej lub wiecej zwiekszonego cisnienia przy zwiekszajacej sie srednicy walu. Dzwignia i ma punkt obrotu w & i bezposrednio jest polaczona swem dru- giem ramieniem zapomoca krazka / i cie¬ gla m z ramieniem o osadzonem na wale n urzadzenia naciskajacego.Drazek ciezarowy q przyciska stale do walu osonwy r urzadzenie cisnace P, osa¬ dzone wahadlowo na wale n. Przy ruchu urzadzenia cisnacego nadól, spowodowa¬ nym nawinieciem sie osnowy na wal, ramie o osadzone na wale n, odchyla sie równiez ku dolowi i powoduje przez cieglo m ruch krazka / w tym samym kierunku to jest nadól. Dolne ramie dzwigni i, osadzonej w k, odchyla sie odpowiednio na lewo i cisnie ^swern górnem ramieniem na dzwignie a.Powstaje wiec zwiekszone cisnienie zapo¬ moca krazków a1 na tarcze walu osnowy.Zwiekszanie cisnienia przy napelniajacym sie wale jest konieczne, poniewaz powsta¬ je róznica miedzy obwodowemi chyzoscia- mi nawijajacej sie osnowy na wal na po¬ czatku nawijania i przy koncu nawijania.Azeby utrzymac na tej samej wysokosci na¬ piecie osnowy miedzy walem r a walkiem przyciskajacym s, cisnienie dzwigni a musi byc zwiekszane odpowiednio do zwiekszania sie srednicy nawijanej osnowy na wal. Ci¬ snienie to dostosowuje sie do nastawienia i numeru przedzy nawijanej osnowy. Tak np. nalezy dobrac dla rzadko nastawio¬ nych osnów, zastosowanych przy materja- lach opatrunkowych, znacznie nizsze ci¬ snienie, niz przy osnowach dla materjalów na poszewki lub plócien zaglowych. Cisnie¬ nie to reguluje sie przez nastawienie kólka' h na wrzecionie d, przyczem krazek a1, ci¬ snie wiecej lub mniej na tarcze. Przy krochmaleniu dlugich partji, przy którem stosuje sie np. przy jednej partji 10 nawo¬ jów, byloby trudnem dla krochmalacza, po popuszczeniu kólka h przy wyjeciu kazde¬ go nawoju ustawic to kólko znowu doklad¬ nie w ten sam sposób. Do tego celu jest przeznaczony ciezarek wahadlowy / tak, ze po napelnieniu walu jednej partji prze¬ kladajac ciezarek / na lewo odchyla sie tern samem dzwignie a na lewo i oddala krazek od tarczy. Naciek jest wiec wyla¬ czony. Krazek / zeslizguje sie równocze¬ snie na drazku i nadól, a urzadzenie cisna¬ ce P odchyla sie do walka r, po poprzed- — 2 —niem przelozeniu drazka q, tak, ze walek napelniony r moze byc wyjety z maszyny.Po wlozeniu nowego pustego walka do o- snowy urzadzenie cisnace zostaje najpierw przycisniete przez ciezar przesuwalny na drazku q, a przez przelozenie ciezarka / wlaczony zostaje nacisk. Otrzymuje sie przez to taki sam nacisk jak na poczatku nawijania poprzedniego nawoju.Okazalo sie nieodpowiedniem w niektó¬ rych wypadkach nastawiac urzadzenie ci¬ snace natychmiast po zalozeniu nowego walka osnowy; przeciwnie, jest praktycz- niejszem, nawinac kilka zwojów osnowy bez urzadzenia cisnacego. Powodem tego sa niezupelnie okragle walki, jakotez prety i wezly potrzebne do umocowania osnów na walku. Poniewaz jednak dla ruchu ob¬ rotowego walka jest potrzebne wlaczenie napedu, nalezy wlaczenie to tak zastoso¬ wac, aby naped dzialal niezaleznie od u- rzadzenia cisnacego co najmniej przy pierwszych zwojach osnowy. Po nawinie¬ ciu takowych urzadzenie cisnace zostaje przysuniete i glówne urzadzenie wlaczaja¬ ce uruchomione, zas urzadzenie wlaczaja¬ ce pomocnicze, jak ponizej, wylaczone.Do tego celu sluza konstrukcje wedlug fig. 7 do 12.Przy odmianie wykonania wedlug fig. 7 jest zastosowane na lewo od drazka cisna¬ cego a ramie 8, osadzone obrotowo w ra¬ mie maszyny w punkcie 7 i obciazone cie¬ zarkiem wahadlowym q. Ramie 8 cisnie wraz z ciezarkiem q, przy jego polozeniu wedlug fig. 7, na dzwignie a i posuwa ja wraz z wrzecionem d i dwuramienna dzwi¬ gnia i w prawo tak, ze równiez krazek 10 przybliza sie do tarczy 11 i naciska na nia bez wlaczenia poprzedniego glównego u- rzadzenia cisnacego. Po nawinieciu pierw¬ szych nawojów na wal osnowy, t. zn. po pewnem wyrównaniu jego nierównosci wlacza sie urzadzenie cisnace 8, 9, a na¬ stepnie wlasciwe urzadzenie tarciowe przez przelozenie ciezarka wahadlowego / w pra¬ wo i wyprostowanie przegietego wrzeciona d. Urzadzenie wlaczajace 8, 9 jest teraz zbedne, wobec czego przeklada sie drazek q o 180°, a wiec w przeciwne polozenie t. j. na lewo.Wykonanie wedlug fig, 8 odpowiada wykonaniu wedlug fig. 7 z ta róznica, ze ra¬ mie 8 z ciezarkiem wahadlowym 9 jest osa¬ dzone nie na ramie, lecz na samym drazku cisnacym i opiera sie o czesci ramy 12.Dzialanie jest podobne jak przy wykona¬ niu wedlug fig. 7.Przy odmianie wykonania wedlug fig, 9 nasada klinowa 14 na drazku a moze sie przesuwac wgóre i nadól, a ustalana jest zapomoca recznej sruby 13; nasada ta o- piera sie w dolnem polozeniu o czesc ra¬ my, a wzglednie o wodzidlo p ciegla m i powoduje przez to nacisk na tarcza U. Ce¬ lem wylaczenia tego nacisku podnosi sie i ustala klin 14 w polozeniu górnem, jak za¬ znaczono linjami punktowanemi.Przy odmianie wykonania, wedlug fig. 10 i 11 punkt obrotu k dwuramiennej dzwi¬ gni i, — z która w koncu jednego ramienia jest przegubowo polaczone przeginane wrzeciono d, a drugie jej ramie opiera sie o krazek / ciegla m, — znajduje sie na mi- mosrodzie 15, obracanym o 180° tak, ze przy ustawieniu go wedlug fig. 11 osiaga sie nacisk na tarcze 11, gdyz drazek a na¬ chyla sie dostatecznie w prawo, podczas gdy przy polozeniu mimosrodu wedlug fig. 10, po wlaczeniu glównego urzadzenia wla¬ czajacego a, d, f zostaje wywarty nacisk na tarcze dla dalszych nawiniec osnowy na walek.Przy odmianie wykonania wedlug fig. 12 osiaga sie taki sam skutek jak przy wy¬ konaniu wedlug fig. 10 i 11 przez zastoso¬ wanie punktu wahania b drazka a w mi- mosrodowym czopie 16, obracalnym w ra¬ mie o 180°. Zaleznie od polozenia tego czo¬ pa dolny koniec dzwigni a zostaje przybli¬ zany ku tarczy lub oddalany tak, ze zosta¬ je wywolany nacisk na tarcze 11, potrzeb- — 3 —fty dla pierwszych nawiniec, niezaleznie od urzadzenia naciskowego /, d, a. PL