Przedmiotem wynalazku jest bezposredni przemiennik czestotliwosci zawierajacy trójfazowy, trójuzwojeniowy transformator z uzwojeniami pierwotnymi zasilanymi z sieci trójfazowej.Znane sa przemienniki dudnieniowe, trójpulsowe, w których sa trzy jednakowe fazowe zespoly przeksztaltnikowe, zlozone kazdy z polaczonych w ukladzie mostkowym szesciu tyrysto¬ rów. Do wylaczania pradu, tyrystorów zespolu przeksztaltnikowego, sluza dwa generatory impul¬ sów komutacyjnych, przylaczone poprzez mostki tyrystorowe, badz diodowy i tyrystorowy, do tyrystorów zespolu. Sa rózne sposoby sterowania ukladu. Jeden z nich polega na kontroli kierunku przeplywu pradu obciazenia i w oparciu o te informacje wypracowania sygnalu sterujacego przylaczeniem generatora komutacyjnego do wylaczanego tyrystora. Inny sposób sterowania polega na podawaniu napiecia polaryzujacego ujemnie wszystkie tyrystory grupy anodowej i katodowej zespolu przeksztaltnikowego, wsród nich polaryzowany jest ujemnie i wylaczany tyry¬ stor przewodzacy aktualnie prad. W przemiennikach tych, w obwodach glównych przemiennika, sa wlaczane dlawiki ograniczajace prad przeladowania kondensatorów w generatorach komutacyj¬ nych i przedluzajace czas ujemnej polaryzacji wylaczanych tyrystorów. Stosowane sa tutaj dwa sposoby rozwiazania ukladu. W jednym z nich, dlawiki sa wlaczone w obwód miedzy zródlem zasilajacym i zespoly przeksztaltnikowe, w drugim miedzy zespoly przeksztaltnikowe i odbiorniki.Rozwiazane w omawiany sposób przemienniki charakteryzuja sie wysokim stopniem kompli¬ kacji, zarówno obwodów glównychjak i ukladów sterowania. Ponadto zachodzi potrzeba stosowa¬ nia ciezkich dlawików, ciezkich zwlaszcza wówczas, gdy sa wlaczane w obwód pradu przeksztaltnikowego.Znane sa równiez uproszczone uklady przemienników z zespolem przeksztaltnikowym pola¬ czonym w uklad otwartego trójkata. Przemienniki te charakteryzuja sie tym, ze dwa fazowe napiecia przeksztalcone sa wypracowywane oddzielnie, napiecie otwartego trójkata jest suma tych napiec, dlatego ksztalt przebiegu napiecia otwartego trójkata rózni sie od ksztaltu przebiegów napiec skladowych. Ponadto uklad, omawianego przemiennika charakteryzuje sie wysokim stop¬ niem komplikacji, zarówno czesci silowej jak i czesci sterujacej.2 130696 Bezposrealni przemiennik czestotliwosci wedlug wynalazku zawierajacy trójfazowy, trójuzwo- jeniowy transformator z uzwojeniami pierwotnymi zasilanymi z sieci trójfazowej ma poczatki pierwszego kompletu uzwojen wtórnych transformatora przeksztaltnikowego polaczone miedzy soba i zjednym zaciskiem lacznika zwierajacego obciazenie i zjednym zaciskiem obciazenia. Konce uzwojenia drugiego kompletu uzwojen wtórnych transformatora przeksztaltnikowego polaczone sa miedzy soba i z drugim zaciskiem wejsciowym lacznika zawierajacego obciazenie. Koniec uzwojenia pierwszej fazy w pierwszym komplecie uzwojen wtórnych transformatora przeksztaltni¬ kowego polaczony jest z pierwszym zestawem dwu tyrystorów zespolu przeksztaltnikowego, w którym jeden tyrystor jest polaczony anoda a drugi katoda do tego uzwojenia oraz ma poczatek uzwojenia drugiej fazy w drugim komplecie uzwojen wtórnych transformatora przeksztaltniko¬ wego polaczony z drugim zestawem dwu tyrystorów zespolu przeksztaltnikowego, w którym jeden tyrystor jest polaczony anoda do uzwojenia a drugi katoda do tego samego uzwojenia. Tyrystory zestawu pierwszego i drugiego polaczone z uzwojeniami anodami maja polaczenie miedzy soba, katody i tyrystory polaczone z uzwojeniami katodami maja polaczone miedzy soba, anody.Koniec uzwojenia drugiej fazy w pierwszym komplecie uzwojen wtórnych transformatora przeksztaltniko¬ wego polaczony jest z trzecim zestawem dwu tyrystorów zespolu przeksztaltnikowego. Poczatek uzwojenia trzeciej fazy w drugim komplecie uzwojen wtórnych jest polaczony z czwartym zesta¬ wem dwu tyrystorów zespolu przeksztaltnikowego. Tyrystoryzestawu trzeciego i czwartego pola¬ czone sa z uzwojeniami oraz miedzy soba, analogicznie jak tyrystory zespolów pierwszego i drugiego. Koniec uzwojenia trzeciej fazy w pierwszym komplecie uzwojen wtórnych transforma¬ tora przeksztaltnikowego polaczony jest z piatym zestawem dwu tyrystorów zespolu przeksztaltni¬ kowego. Poczatek uzwojenia pierwszej fazy w drugim komplecie uzwojen wtórnychjest polaczony z szóstym zestawem dwu tyrystorów zespolu przeksztaltnikowego, przy czym tyrystory zespolów piatego i szóstego sa polaczone z uzwojeniami oraz miedzy soba, analogicznie jak tyrystory zespolów pierwszego i drugiego. Polaczone sa takze razem anody tyrystorów, zestawów: pier¬ wszego i drugiego, trzeciego i czwartego oraz piatego i szóstego miedzy soba i z pierwszym zaciskiem dlawika komutacyjnego i z anodami tyrystorów pierwszego przelacznika z kondensato¬ rem. Polaczone z soba katody tego lacznika zwarte sa z anodami diodowymi mostków komutacyj¬ nych pierwszego i drugiego. Polaczone sa razem katody tyrystorów zestawów miedzy soba i z drugim zaciskiem dlawika komutacyjnego i z dwoma katodami tyrystorów drugiego przelacznika z kondensatorem, a anody tego lacznika polaczone sa z kolei z katodami diodowymi mostków komutacyjnych pierwszego i drugiego. Zaciski fazowe tych mostków diodowych polaczone sa odpowiednio z poczatkami uzwojen pierwszego kompletu uzwojen wtórnych i z koncami drugiego kompletu uzwojen wtórnych transformatora przeksztaltnikowego. Odczep srodkowy uzwojenia dlawika komutacyjnego polaczony jest z trzecim zaciskiem wejsciowym lacznika zwierajacego obciazenie i z trzecim zaciskiem obciazenia.Zaleta bezposredniego przemiennika czestotliwosci wedlug wynalazku jest uproszczona w stosunku do znanych przemienników konstrukcja, co zostalo uzyskane dzieki mniejszej liczbie zaworów w obwodzie glównym, a to zwieksza pewnosc dzialania przemiennika.Przyklad wykonania przemiennika pokazany jest na rysunku, który przedstawia schemat ideowy przemiennika.Przeksztalcanie napiecia o jednej czestotliwosci na napiecie o innej wymaganej czestotliwosci polega w przemienniku wedlug wynalazku na cyklicznych zmianych fazy napiecia zasilajacego odbiornik. W przemienniku trójpulsowym napiecie zasilajace odbiornik zmienia faze w kazdym takcie pracy przemiennika o 2/3 i w ten sposób ma jeden cykl taktowania, faza napiecia zasilaja¬ cego odbiornik zmienia sie trzy razy. Napiecie z uzwojen wtórnych do odbiornikajest przenoszone wówczas, gdy podaje sie impulsy bramkowe do tyrystorów zestawu pierwszego 12 i drugiego 13, wówczas do zacisków wyjsciowych A, B przemiennika jest doprowadzone napiecie uzwojenia fazy R pierwszego kompletu uzwojen wtórnych 9 transformatora przeksztaltnikowego 1. Do zacisków wyjsciowych B, C przemiennika jest doprowadzone napiecie uzwojenia fazy S drugiego kompletu uzwojen wtórnych 10 transformatora przeksztaltnikowego 1, zas do zacisków A, C jest doprowa¬ dzone napiecie otwartego trójkata, bedace wypadkowa napiec uzwojen fazy R w komplecie pierwszym 9 i drugiego S w komplecie drugim 10 transformatora przeksztaltnikowego 1. Jezeli130696 3 napiecie panujace wówczas na zaciskach A, B, C przyjac za stan poczatkowy, to w nastepnym takcie, w którym impulsy bramkowe sa doprowadzane do tyrystorów zestawu trzeciego 14 i czwartego 15, napiecie doprowadzone do zacisków A, B, C sa opóznione o 2/3 II. Dalsze opóznie¬ nie napiec doprowadzonych do zacisków A, B, C nastepuje w kolejnym, trzecim takcie, w którym doprowadzane sa impulsy bramkowe do tyrystorów zestawów piatego 16 i szóstego 17.Zmiane poziomu napiecia wyjsciowego przemiennika uzyskuje sie przez zmiane stosunku czasu trwania stanu przylaczenia, do czasu trwania taktu, gdzie stanowi przylaczenia odpowiada stan, w którym odbiornik jest zasilany napieciem pochodzacym z uzwojen wtórnych transforma¬ tora 1. W stanie odlaczenia odpowiadajacym stanowi ukladu, w czasie pracy przemiennika, w którym odbiornik nie jest zasilany napieciem, wlaczony jest tyrystorowy lacznik zwierajacy 11.Przy wlaczonym laczniku zwierajacym 11 podtrzymywana jest, w stanie beznapieciowym, ciaglosc pradu odbiornika. Przerywanie pradu w tyrystorach zespolu przeksztaltnikowego 4 nastepuje w rezultacie zablokowania ciagu impulsów bramkowych doprowadzonych do poprzednio przewo¬ dzacych tyrystorów oraz przez spolaryzowanie tych tyrystorów napieciem kondensatorów Cl i C2.Po podaniu impulsów bramkowych do dwu tyrystorów w kazdym z obu przelaczników 5 i 6 nastepuje rezonansowe przeladowanie kondensatorów komutacyjnych. Obwód rezonansowy sta¬ nowia kondensatory lacznika i indukcyjnosc rozproszenia poprzednio przewodzacych prad uzwo¬ jen wtórnych kompletu pierwszego 9 i drugiego 10. W czasie trwania przeladowania kondensatorów indukcyjnosc obciazenia zwiera lacznik zwierajacy 17. Kondensatorypo przelado¬ waniu sa gotowe do wylaczenia tyrystorów w nastepnym takcie pracy, kiedy to podawane sa impulsy do pozostalych tyrystorów przelaczników 5 i 6.Zastrzezenie patentowe Bezposredni przemiennik czestotliwosci zawierajacy trójfazowy, trójuzwojeniowy transfor¬ mator z uzwojeniami pierwotnymi zasilanymi z sieci trójfazowej, znamienny tym, ze ma poczatki (p) pierwszego kompletu (9) uzwojen wtórnych transformatora przeksztaltnikowego (1) polaczone miedzy soba i z jednym zaciskiem lacznika (11) zwierajacego obciazenia (19) i z jednym zaciskiem obciazenia (19) oraz ma konce (k) uzwojen drugiego kompletu (10) uzwojen wtórnych transforma¬ tora przeksztaltnikowego (1) polaczone miedzy soba i z drugim zaciskiem wejsciowym lacznika (11) zwierajacego obciazenie (19) i drugim zaciskiem tego obciazenia oraz ma koniec (k) uzwojenia pierwszej fazy (R) w pierwszym komplecie (9) uzwojen wtórnych transformatora przeksztaltniko¬ wego (1) polaczony z pierwszym zestawem dwu tyrystorów (12) zespolu przeksztaltnikowego (4), w którym jeden tyrystor jest polaczony anoda a drugi katoda do tego samego uzwojenia oraz ma poczatek (p) uzwojenia drugiej fazy (S) w drugim komplecie (10) uzwojen wtórnych transformatora przeksztaltnikowego (1), polaczony z drugim zestawem dwu tyrystorów (13) zespolu przeksztaltni¬ kowego (4), w którym jeden tyrystor jest polaczony anoda, a drugi katoda do tego samego uzwojenia oraz tyrystory zestawu pierwszego (12) i drugiego (13) polaczone z uzwojeniami ano¬ dami maja polaczone miedzy soba katody i tyrystory polaczone z uzwojeniami katodami maja polaczone miedzy soba anody oraz ma koniec (k) uzwojenia drugiej fazy (S) w pierwszym komple¬ cie uzwojen wtórnych (9) transformatora przeksztaltnikowego (1) polaczony z trzecim zestawem dwu tyrystorów (14) zespolu przeksztaltnikowego oraz ma poczatek (p) uzwojenia trzeciej fazy (T) w drugim komplecie uzwojen wtórnych (10) polaczonych z czwartym zestawem dwu tyrystorów (15) zespolu przeksztaltnikowego (4) oraz ma tyrystory zestawu trzeciego (14) i czwartego (15) polaczone z uzwojeniami oraz miedzy soba, analogicznie jak tyrystory zespolów pierwszego (12) i drugiego (13) oraz ma koniec (k) uzwojenia trzeciej fazy (T) w pierwszym komplecie uzwojen wtórnych (9) transformatora przeksztaltnikowego (1) polaczony z piatym zestawem dwu tyrysto¬ rów (16) zespolu przeksztaltnikowego (4) oraz poczatek (p) uzwojenia pierwszej fazy (R) w drugim komplecie uzwojen wtórnych (10) ma polaczony z szóstym zestawem dwu tyrystorów (16) zespolu przeksztaltnikowego (4), przy czym tyrystory zespolów piatego (16) i szóstego (17) sa polaczone z uzwojeniami oraz miedzy soba analogicznie jak tyrystory zespolów pierwszego (12) i drugiego (13) oraz polaczone razem anody tyrystorów zestawów (12 i 13, 14 i 15, 16 i 17) ma polaczone miedzy4 130696 soba i z pierwszym zaciskiem dlawika komutacyjnego (18) i z anodami tyrystorów pierwszego przelacznika (5) z kondensatorem (Ci), polaczone z soba katody tego lacznika zwarte sa zanodami diodowych mostków komutacyjnych pierwszego (7) i drugiego (8) oraz polaczone razem katody tyrystorów zestawów (12 i 13, 14 i 15, 16 i 17) ma polaczone miedzy soba, z drugimi zaciskami dlawika komutacyjnego (18) i z dwoma katodami tyrystorów drugiego lacznika (6) z kondensato¬ rem (C2), anody tego przelacznika polaczone sa z kolei z katodami diodowych mostków komuta¬ cyjnych pierwszego (7) i drugiego (8) oraz ma zaciski fazowe tych mostków diodowych polaczone odpowiednio z koncami (k) uzwojen pierwszego kompletu uzwojen wtórnych (9) i z poczatkami (p) drugiego kompletu uzwojen wtórnych (10) transformatora przeksztaltnikowego (1), a odczep srodkowy uzwojenia dlawika komutacyjnego (18) z trzecim zaciskiem wejsciowym lacznika (11) zwierajacego obciazenie (19) i z trzecim zaciskiem obciazenia (19).Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 100 zl PL