Przedmiotem wynalazku jest skladany frez tarczowy z mocowanymi wymiennie, na obwodzie tarczy plytkami skrawajacymi, przeznaczony do ciecia lub wykonywania waskich i glebokich rowków.Mocowanie plytek skrawajacych w znanych rozwiazaniach frezów tarczowych polega na uzyskaniu mechanicznego docisku plytki do powierzchni oporowej gniazda, w wyniku oddzialywa¬ nia ukladu klinowego, wspólpracujacych powierzchni: gniazda, plytki skrawajacej oraz dodatko¬ wego elementu mocujacego. Elementem tym najczesciej jest, tak jak na przyklad w rozwiazaniu przedstawionym w opisie patentowym RFN DE-OS-2545054, wkladka klinowa mocowana w gniezdzie za pomoca sruby usytuowanej promieniowo w plaszczyznie srodkowej tarczy.Gniazda rozmieszczone na obwodzie tarczy korpusu maja ksztalt klinowy, rozwarty na zewnatrz freza.Pochylone wzgledem siebie pod katem powierzchnie oporowe gniazda uksztaltowane sa w przek¬ roju poprzecznym w postaci luku lub pryzmy, których os pokrywa sie z osia symetrii tarczy.Pryzmowe lub lukowe uksztaltowanie powierzchni oporowych gniazda oraz wspólpracujacych z nimi powierzchni plytki skrawajacej oraz wkladki zapewnia po zacisnieciu sruba sztywne ustalenie tych elementów równiez w kierunku prostopadlym do tarczy.Wstepny zacisksruba plytek skrawa¬ jacych istotny jest podstawowo z uwagi na sztywne polaczenie elementów w stanie spoczynku freza a ponadto przeciwdziala sile odsrodkowej dzialajacej na plytke w zakresie miedzy kolejnym przy kazdym obrocie freza wprowadzeniujej w material obrabiany.Plytka obciazona silami skrawania dodatkowo dociskana jest do powierzchni oporowej gniazda.W przedstawionym rozwiazaniu minimalna szerokosc freza ograniczona jest miedzy innymi gruboscia tarczy uzalezniona geometrycznie od srednicy sruby mocujacej wkladke.Zadaniem wynalazku jest opracowanie prostej konstrukcji freza tarczowego z wymiennymi platkami skrawajacymi, umozliwiajacej zmniejszenie jego szerokosci oraz zapewniajacego latwa wymiane plytek. W tym celu czesc plytki skrawajacej osadzana w korpusie zostala uksztaltowana wedlug pelnych wymiarów przestrzeni miedzy przednia i tylna powierzchnia oporowa klinowego gniazda, a warunki zaciskowego polaczenia takiej pary elementów uzyskano przez ograniczenie kata miedzy powierzchniami oporowymi do podwójnej wartosci kata tarcia, wynikajacego z wspólpracy zastosowanych materialów korpusu i plytki.2 130669 Ponadto frez wedlug wynalazku ma gniazdo, a scislej dwusieczna kata miedzy powierzchniami oporowymi, pochylone w kierunku obrotu freza a kat natarcia ostrza plytki ma wartosc ujemna.Takie uksztaltowanie powoduje, ze skladowa sily skrawania dzialajaca wzdluz dwusiecznej kata dodatkowo wzmacnia klinowe zamocowanie plytki w korpusie freza. Korzystnym ze wzgledów technologicznych oraz przy wyjmowaniu plytekjest uksztaltowanie dolnej czesci gniazda w postaci otworu o srednicy wiekszej niz wymiar miedzy powierzchniami oporowymi.Przedstawione rozwiazanie przez wyeliminowanie wkladki i sruby mocujacej, pozwala na zmniejszenie szerokosci freza, co jest szczególnie istotne przy zabiegach ciecia, ponadto skraca czas przestoju obrabiarki wynikajacy z koniecznosci wymiany zuzytych plytek.Czynnosc wymiany plytek jest bardzo prosta i polega na dzwigniowym wypchnieciu zuzytej plytki pretem wlozonym w otwór gniazda, a po wlozeniu plytki nowej koniecznym jest jedynie lekkie uderzenie jej mlotkiem gumowym dla uzyskania wstepnego zacisku.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok freza z boku, fig. 2 — przekrój poprzeczny przez plytke wedlug linii A-A na fig. 1, fig. 3 — przekrój osiowy freza, a fig. 4 — szczegól osadzenia plytki w gniezdzie z ideowym rozkladem sil wystepujacych podczas skrawania.Frez posiada stalowy korpus 1 w postaci tarczy wzmocnionej piasta przy otworze osadczym 6, oraz plytki skrawajace 2 z weglików spiekanych ustalone w gniazdach na obwodzie korpusu 1.Gniazda maja ksztalt klinowy, kat miedzy przednia 3 i tylna 4 powierzchnia oporowa wynosi dwusieczna kata rowe 3 i 4 maja postac pryzm skierowanych wierzcholkami na zewnatrz. Czesc dolna gniazda stanowi wykonany symetrycznie otwór 5, o srednicy wiekszej niz odstep miedzy powierzchniami oporowymi 3 i 4. Na obwodzie korpusu 1, przed krawedzia przedniej 3 powierzchni oporowej kazdego gniazda wykonanyjest rowek wiórowy 7. Plytki skrawajace 2 osadzone sa w korpusie 1 bez zadnych dodatkowych elementów mocujacych. W czesci chwytnej maja ksztalt i wymiary odpowia¬ dajace przestrzeni gniazda miedzy przednia 3 i tylna 4 powierzchnia oporowa. Ostrze plytki 2 ma jako wymagany ujemny kat natarcia, który dla tego freza wynosi y = -3°, natomiast pozostale parametry ostrza ustalone sa w wartosciach normalnie stosowanych dla tego rodzaju narzedzi skrawajacych.Na figurze 4 rysunku przedstawiony jest schematyczny rozklad sil wystepujacych podczas skrawania, warunkujacy pewne i sztywne osadzenie plytki w gniezdzie. Wypadkowasila skrawania R oddzialywuje wzdluz kierunku dwusiecznej kata z sila Ri, której wartosc istotnie zalezy od kata natarcia ostrza. Sila Ri wciska plytke w gniazdo tworzac na powierzchniach oporowych uklad: sily tarcia T, sily normalnej N i ich wypadkowej W. Wspólczynnik tarcia dla materialów stal-weglik spiekany wynosi /i=0,3 a z zaleznosci /x=tgP wynika kat tarcia p= 16°. Dla omawianego przy¬ kladu wykonania warunek zakleszczania sie ostrza w gniezdzie Przy doborze kata koniecznym jest miec na wzgledzie fakt, ze przy bardzo malych katach zacisnie¬ cie plytek moze utrudniac ich wymiane a nawet z uwagi na duza sile na dzwigni wykruszanie platki.Podczas obrotu freza, gdy plytka nie jest obciazona silami skrawania dziala na nia sila odsrodkowa bezwladnosci. Kat pochylenia gniazda ^jest tak dobrany, ze skladowa sily odsrodko¬ wej, dociska plytke 2 do tylnej powierzchni oporowej 4 gniazda. Przy malej masie plytki 2 i przy stosowanych szybkosciach skrawania sily odsrodkowej jest znacznie nizsza od sily tarcia.Wymiana zuzytych plytek jest szybka i bardzo prosta, polega jedynie na dzwigniowym wycisnieciu plytki 2 z gniazda za pomoca preta wprowadzonego w otwór 5 korpusu, a po wlozeniu nowej plytki koniecznym jest jedynie jej wstepne zacisniecie przez uderzenie mlotkiem gumowym.Zastrzezenia patentowe 1. Frez tarczowy w wymiennymi plytkami skrawajacymi osadzonymi na obwodzie tarczy korpusu w klinowyh, rozwartych na zewnatrz freza gniazdach, przy czym pochylone pod katem wzgledem siebie powierzchnie oporowe gniazda uksztaltowane sa w przekroju poprzecznym w postaci pryzm lub luku, symetrycznych wzgledem plyszczyzny srodkowej tarczy, znamienny tym, ze130 669 3 plytki skrawajace (2) maja ksztalt i wymiary odpowiadajace przestrzeni miedzy przednia (3) i tylna powierzchnia oporowa (4), kat gniazda ( podwójnej wartosci kata tarcia (p) dla zastosowanych materialów korpusu (1) i plytki skrawajacej (2), ponadto dwusieczna kata ( natarcia (7) ostrza plytki skrawajacej (2) ma wartosc ujemna. 2. Frez wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze dolna czesc gniazda stanowi otwór (5) o srednicy wiekszej niz wymiar miedzy powierzchniami oporowymi (3, 4). 11 1 f<9-1 B-B PL