Przedmiotem wynalazku jest hallotronowy uklad wytwarzania sygnalu bledu, stosowany zwlaszcza w regulatorach pola magnetycznego spektrometrów elektronowego rezonansu paramag¬ netycznego lub jadrowego rezonansu magnetycznego.Znany hallotronowy uklad wytwarzania sygnalu bledu, firmy Varian, sklada sie zhallotronu, którego obwód pradowy jest polaczony z wejsciem toru napiecia odniesienia i zasilany pradem zmiennym, a obwód napieciowy hallotronu jest polaczony z jednym wejsciem sumatora, na drugie wejscie jest podawane napiecie odniesienia. W innym znanym rozwiazaniu obwód napieciowy hallotronu jest polaczony z pierwotnym uzwojeniem transformatora napieciowego, którego wtórne uzwojeniejest polaczone z wyjsciem toru napiecia odniesienia. W torze napiecia odniesienia znajduje sie rezystor odniesienia polaczony równolegle z pierwotnym uzwojeniem transformatora napieciowego o regulowanej przekladni, którego sygnal wyjsciowy jest sygnalem odniesienia.Zasadnicza niedogodnoscia znanego ukladu jest niekorzystne bocznikowanie obwodu napie¬ ciowego hallotronu i rezystora odniesienia przez uzwojenia pierwotne transformatorów napiecio¬ wych. Zmiany indukcyjnosci uzwojen pierwotnych powodowane zmianami temperaturowymi przenikalnosci magnetycznej rdzeni wprowadzaja dodatkowe uchyby temperaturowe oraz nieko¬ rzystne przesuniecia fazowe napiecia Ha Ha i napiecia odniesienia. Zmniejszenie tych uchybów wymaga stosowania transformatorów o duzej ilosci zwojów uzwojen pierwotnych, co utrudnia wykonanie transformatorów, a zwlaszcza transformatora wlaczonego w obwód napieciowy hallo¬ tronu, majacego przekladnie podwyzszajaca.Wynalazek dotyczy hallotronowego ukladu wytwarzania sygnalu bledu skladajacego sie z hallotronu zasilanego pradem zmiennym, którego obwód pradowy jest polaczony z wejsciem toru napiecia odniesienia zawierajacego rezystor odniesienia i transformator napieciowy o regulowanej przekladni. Obwód napieciowy hallotronu jest polaczony z wyjsciem toru odniesienia tak, ze wystepujace napiecia w obwodzie i w torze dodaja sie w przeciwnych fazach i róznica tych napiec stanowi sygnal bledu.Istota wynalazku polega na tym, ze co najmniej jeden z transformatorów napieciowych ukladu jest wyposazony w pomocnicze uzwojenie nawiniete na dodatkowym rdzeniu magnetycznym i zasilane sygnalem wyjsciowym jednostkowego wzmacniacza napieciowego, korzystnie róznico-2 130 590 wego, którego wejscie jesl polaczone równolegle z uzwpjeniem pierwotnym transformatora. W alternatywnym rozwiazaniu ukladu wedlug wynalazku co najmniej jeden z transformatorów napieciowych jest wyposazony w dwa uzwojenia pomocnicze nawiniete na dodatkowym rdzeniu magnetycznym, przy czym jedno z tych uzwojen jest zasilane sygnalem wyjsciowym wzmacniacza napieciowego, korzystnie róznicowego, a drugie uzwojenie pomocnicze jest polaczone szeregowo z wejsciem wzmacniacza napieciowego, przy czym tak utworzony obwód jest polaczony równolegle z uzwojeniem pierwotnym transformatora.W hallotronowym ukladzie wedlug wynalazku dzieki zmniejszeniu wartosci pradu obciazaja¬ cego obwód napieciowy hallotronu i rezystora odniesienia, uzyskuje sie znaczne zmniejszenie wplywu temperaturowych zmian indukcyjnosci uzwojen transformatorów na wartosc i przesunie¬ cie fazowe napiec Halla i odniesienia. Dodatkowa zaleta wynalazku jest zmniejszenie wplywu temperaturowych zmian rezystancji przewodów laczacych obwód napieciowy hallotronu z uzwoje¬ niem transformatora.Przedmiot wynalazku jest objasniony w przykladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat ideowy hallotronowego ukladu wytwarzania sygnalu bledu, w którym trans¬ formatory napieciowe sa wyposazone w jedno uzwojenie pomocnicze, a fig. 2 — schemat ideowy hallotronowego ukladu, w którym transformator napieciowy o regulowanej przekladni jest wypo¬ sazony w dwa uzwojenia pomocnicze.Przyklad I. Hallotronowy uklad wytwarzania sygnalu bledu przedstawiony na fig. 1 zawiera hallotron 1, którego obwód pradowyjest polaczony szeregowo z manganianowym rezysto¬ rem odniesienia 2 i z symetryzujacym rezystorem 3, a tak utworzony obwód jest zasilany z generatora 4 pradu zmiennego. Manganianowy rezystor 2 jest umieszczony w termostacie, w którym jako element grzewczo-chlodzacy stosuje sie baterie Poltiera, zapewniajaca utrzymanie temperatury w zakresie 295-298 K. Pozwala to na zmniejszenie temperaturowego wspólczynnika rezystancji rezystora odniesienia 2 do minimalnych wartosci. Prad przeplywajacy przez rezystor odniesienia 2 wywoluje na nim spadek napiecia, który jest podawany na jednostkowy napieciowy wzmacniacz 5 wykonany w postaci wtórnika napiecia oraz na pierwotne uzwojenie napieciowego transformatora 6 o regulowanej przekladni, spelniajacego role transformatorowego, wielostopnio¬ wego dzielnika napiecia.Transformator 6 jest wyposazony w dwa toroidalne rdzenie magnetyczne usytuowane jeden nad drugim, wokól których sa nawiniete uzwojenie pierwotne i glówne uzwojenie wtórne, nato¬ miast na jednym z rdzeni jest nawiniete pomocnicze uzwojenie 7 o liczbie zwojów równej liczbie zwojów uzwojenia pierwotnego. Pomocnicze uzwojenie 7 jest zasilane napieciem wyjsciowym jednostkowego wzmacniacza 5. Strumien magnetyczny wytwarzany przez pomocnicze uzwojenie 7 indukuje w pierwotnym uzwojeniu transformatora 6 napiecia, które ze wzgledu na jednostkowe wzmocnienie wzmacniacza 5 oraz jednakowa ilosc zwojów pomocniczego uzwojenia 7 i uzwojenia pierwotnego transformatora 6, rózni sie tylko nieznacznie od spadku napiecia na rezystorze odniesienia 2. W wyniku tego prad pobierany przez pierwotne uzwojenie transformatora 6 jest bardzo maly. W uzwojeniu wtórnym transformatora 6, obejmujacym strumienie magnetyczne wytwarzane przez uzwojenie pierwotne i przez pomocnicze uzwojenie 7, indukowane jest napiecie zalezne od spadku napiecia na rezystorze odniesienia 2 i od stosunku liczby zwojów uzwojen pierwotnego i wtórnego. Napiecie indukowane w uzwojeniu wtórnym jest dzielone na pozostalych uzwojeniach transformatora 6 wyposazonych w ruchome styki sluzace do regulacji przekladni napieciowej. Wyjsciowe napiecie transformatora 6 jest napieciem odniesienia ukladu.Obwód napieciowy hallotronu 1 jest polaczony równolegle z wejsciem drugiego jednostko¬ wego wzmacniacza 5, wykonanego jako wzmacniacz róznicowy z dwóch wtórników napiecia, a ponadto napiecie Halla jest podawane na pierwotne uzwojenie drugiego napieciowego transforma¬ tora 8. Napieciowy transformator 8 ma stala przekladnie napieciowa i jest wyposazony w pomocni¬ cze uzwojenie 7 nawiniete na jednym z rdzeni transformatora 8 i zasilane wyjsciowym napieciem jednostkowego wzmacniacza 5. Analogiczniejak w pierwszym transformatorze 6, napiecie induko¬ wane w pierwotnym uzwojeniu drugiego transformatora 8 rózni sie nieznacznie od napiecia Halla, a prad pobierany jest przez to uzwojenie ma bardzo mala wartosc, tym mniejsza im wspólczynnik wzmocnienia róznicowego wzmacniacza 5 jest blizszy jednosci. Wyjscie drugiego transformatora 8 jest polaczone szeregowo i przeciwsobnie z wyjsciem transformatora 6 o regulowanej przekladni, w130 590 3 wyniku czego na wyjsciu W ukladu otrzymuje sie sygnal bledu bedacy róznica napiecia odniesienia i napiecia Halla.Przyklad II. Hallotronowy uklad wytwarzania sygnalu bledu przedstawiony na fig. 2 zawiera hallotron 1, którego obwód napieciowy jest polaczony z jednym wejsciem sumatora 9, a na drugie wejscie sumatora 9 jest podawane napiecie odniesienia. Obwód pradowy hallotronu 1 jest polaczony identycznie jak opisano w przykladzie pierwszym, a rezystor odniesienia 2 jest pola¬ czony równolegle z pierwotnym uzwojeniem napieciowego transformatora 6 o regulowanej prze¬ kladni, którego wtórne uzwojenie jest polaczone z sumatorem 9. Transformator6 jest wyposazony w dwa toroidalne rdzenie magnetyczne usytuowane jeden nad drugim, przy czym na jednym rdzeniu sa nawiniete dwa pomocnicze uzwojenia 7,10, a uzwojenia pierwotne i wtórne sa nawiniete wokól obu rdzeni, przy czym uzwojenie pomocnicze 7 ma liczbe zwojów równa liczbie zwojów uzwojenia pierwotnego. Pomocnicze uzwojenie 7jest polaczone szeregowo z wejsciem róznicowego napieciowego wzmacniacza 11, a tak utworzony obwódjest zasilany spadkiem napiecia na rezysto¬ rze odniesienia 2, natomiast drugie pomocnicze uzwojenie 10 jest zasilane napieciem wyjsciowym wzmacniacza 11.Napiecie indukowane w pierwotnym uzwojeniu transformatora 6 zalezy glównie od strumie¬ nia magnetycznego wytwarzanego przez drugie pomocnicze uzwojenie 10 zasilane ze wzmacniacza 11, któryjest sterowany róznica miedzy spadkiem napiecia na rezystorze odniesienia 2 a napieciem indukowanym w pierwszym pomocniczym uzwojeniu 7 przez strumien magnetyczny wytwarzany przez drugie pomocnicze uzwojenie 10. Im wiekszy jest wspólczynnik wzmocnienia wzmacniacza 11, tym mniejsza jest róznica napiec na jego wejsciu. Ze wzgledu na jednakowa liczbe zwojów uzwojenia pierwotnego i pomocniczego uzwojenia 7, napiecia indukowane w uzwojeniu pierwot¬ nym i pomocniczym sa prawie jednakowe, a wiec pobór pradu przez uzwojenie pierwotne jest minimalny.Zastrzezenia patentowe 1. Hallotronowy uklad wytwarzania sygnalu bledu, skladajacy sie z hallotronu, którego obwód pradowy jest zasilany pradem zmiennym i polaczony z torem napiecia odniesienia zawiera¬ jacym transformator napieciowy o regulowanej przekladni, a obwód napieciowy hallotronu jest polaczony z wyjsciem toru odniesienia tak, ze wystepujace napiecia w obwodzie i w torze dodaja sie w przeciwnych fazach i róznica tych napiec stanowi sygnal bledu, znamienny tym, ze co najmniej jeden z transformatorów (6,8)jest wyposazony w pomocnicze uzwojenie (7) nawiniete na dodatko¬ wym rdzeniu magnetycznym i polaczone z wyjsciem jednostkowego napiecia wzmacniacza (5), którego wejscie jest polaczone równolegle z pierwotnym uzwojeniem transformatora. 2. Hallotronowy uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jednostkowy wzmacniacz (5)jest wzmacniaczem róznicowym o wzmocnieniu równym jeden. 3. Hallotronowy uklad wytwarzania sygnalu bledu, skladajacy sie z hallotronu, którego obwód pradowyjest zasilany pradem zmiennym i polaczony z torem napiecia odniesienia zawiera¬ jacym transformator napieciowy o regulowanej przekladni, a obwód napieciowy hallotronu jest polaczony z wyjsciem toru odniesienia tak, ze wystepujace napiecia w obwodzie i w torze dodaja sie w przeciwnych fazach i róznica tych napiec stanowi sygnal bledu, znamienny tym, ze co najmniej jeden z transformatorów jest wyposazony w dwa pomocnicze uzwojenia (7, 10) nawiniete na dodatkowym rdzeniu magnetycznym, przy czym jedno pomocnicze uzwojenie (7) jest polaczone szeregowo z wejsciem napieciowego wzmacniacza (11) i tak utworzony obwód jest polaczony równolegle z pierwotnym uzwojeniem transformatora, natomiast drugie pomocnicze uzwojenie (10) jest polaczone z wyjsciem napieciowego wzmacniacza (11). 4. Hallotronowy uklad wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze napieciowy wzmacniacz (11)jest wzmacniaczem róznicowym.130590 8 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 cgz.Cena 100 zl PL