Przedmiotem wynalazku jest uklad rozszerzajacy zakres czestotliwosci generatora sygnalowego.Znane sa generatory sygnalowe, które posiadaja nastepujace rodzaje modulacji amplitudy AM i modulacji czestotliwosci FM: — generatory z modulacja AM, — generatory z modulacja FM, — generatory z modulacja AM i FM w calym pasmie czestotliwosci.Generatory z modulacja tylko AM lub tylko FM maja ograniczone zastosowanie. Najbardziej przydatne sa generatory z modulacja AM i FM. Generatory takie, zbudowane najednym oscylato¬ rze, posiadaja obie .modulacje w calym pasmie czestotliowsci. Przez te uniwersalnosc sa konstruk¬ cyjnie znacznie rozbudowane i zlozone. Ich produkcja jest kosztowna a cena wysoka.Znane jest z opisu patentowego nr 38 276 zastosowanie w nadajniku radiofonicznym dwóch lub wiecej niezaleznych generatorów, przelaczanych z dowolna czestotliwoscia, umozliwiajace prace na co najmniej dwóch róznych podzakresach. Nadajnik tenjest zbudowany na waskopasmo¬ wych obwodach rezonansowych, a wiec pracuje w waskim pasmie czestotliwosci. Uklad moze byc zastosowany do budowy nadajników, lecz nie nadaje sie do wykorzystania do budowy szerokopas¬ mowego generatora sygnalowego.Celem wynalazku jest opracowanie prostego i wzglednie taniego generatora sygnalowego z modulacja AM w zakresie czestotliwosci fal dlugich, srednich, krótkich oraz z modulacja FM w zakresie UKF.Cel ten zostal osiagniety przez zastosowanie dwóch oscylatorów, oscylatora podstawowego AM i oscylatora pomocniczego FM, których wejscia AM i FM, automatyki napiecia oraz wyjscia wysokiej czestotliwosci sa odpowiednio przelaczane poprzez przelaczniki, korzystnie kontaktro- nowe, w czasie zmiany podzakresu z czestotliwosci fal DSK na podzakres fal UKF.Uklad wedlug wynalazku zawiera dwa oscylatory, podstawowy i pomocniczy, wzmacniacz wyjsciowy i uklad automatyki napiecia. Wyjscie oscylatora podstawowego jest polaczone poprzez przelacznik kontaktronowy z wejsciem wzmacniacza wyjsciowego. Jego wyjscie, stanowiace wyjs-2 130 074 i cie calego ukladu, polaczone jest z wejsciem ukladu automatyki napiecia. Sygnal z wyjscia ukladu automtyki napiecia podawany jest poprzez oddzielne przelaczniki kontaktronowe na wejscie polaryzujace oscylatorów podstawowego i pomocniczego. Z wejsciem wzmacniacza wyjsciowego polaczone jest, poprzez oddzielny przelacznik kontaktronowy, równiez wyjscie oscylatora pomoc¬ niczego. Na wejscia modulujace obu oscylatorów, podstawowego i pomocniczego, podawane jest poprzez oddzielne przelaczniki kontaktronowe napiecie modulujace. W czasie, gdy przelaczniki kontaktronowe wspólpracujace z oscylatorem podstawowym sa w stanie wlaczenia, przelaczniki kontaktronowe wspólpracujace z oscylatorem pomocniczym sa w stanie wylaczenia i odwrotnie.Korzystnie jest, aby oscylator podstawowy i oscylator pomocniczy strojone byly wspólnym kon¬ densatorem obrotowym, którego jedna sekcja pracuje w obwodzie rezonansowym oscylatora podstawowego, a druga sekcja pracuje w obwodzie rezonansowym oscylatora pomocniczego.Korzystne jest równiez, ze uklad rezonansowy oscylatora pomocniczego sklada sie z kondensatora obrotowego, diody pojemnosciowej i cewki indukcyjnej z dwoma odczepami, kondensator obro¬ towy jest polaczony jedna okladzina z jednym z odczepów cewki indukcyjnej oraz poprzez kondensator sprzegajacy z katoda diody pojemnosciowej i z rezystorem polaryzujacym, do którego jest doprowadzone napiecie polaryzujace, a baza tranzystora jest polaczona z katoda diody i czwartym kondensatorem, przy czym druga koncówka czwartego kondensatora i anoda diody sa polaczone z masa ukladu.Ponadto korzystne jest, ze napiecie z ukladu automatyki napiecia polaryzuje baze tranzystora oscylatora pomocniczego, co zapewnia autmoatyczna regulacje napiecia wysokiej czestotliwosci.Jest to uklad do generacji sygnalów z dwoma pracujacymi na zmiane oscylatorami. Rozwiazanie takie znacznie upraszcza konstrukcje generatora sygnalowego, szczególnie w przypadku, gdy istnieje juz sprawdzone rozwiazanie generatora sygnalowego pracujacego w zakresie fal DSK. Przy stosunkowo niewielkich nakladach pozwala na uzyskanie podobnych efektów, jak w przypadku bardziej skomplikowanej konstrukcji generatora sygnalowego AM/FM z jednym oscylatorem o szerokim zakresie generowanej czestotliwosci, a wiec od fal dlugich do UKF, przy zachowaniu zalet znanych rozwiazan, takich jak wysoka stabilnosc czestotliwosci i amplitudy oraz wysoka jakosc modulacji. Ponadto uklad zapewnia automatyczna regulacje napiecia w generowanym pasmie czestotliwosci.Wynalazek jest przedstawiony w przykladzie zastosowania na rysunku, który stanowi schemat blokowo-ideowy ukladu rozszerzajacego zakres czestotliwosci generatora sygnalowego o zakres UKF przy wykorzystaniu generatora sygnalowego o zakresie czestotliwosci pokrywajacej zakres fal DSK.Generator sygnalowy zawiera dwa oscylatory, podstawowy 1 i pomocniczy 2. Oscylator podstawowy 1 z modulacja AM pracuje w zakresie 50 kHz — 50 MHz. Oscylator pomocniczy 2 z modulacja FM pracuje w zakresie UKF. Oscylatory przestrajane sa tym samym kondensatorem obrotowym Cl skladajacym sie z dwóch sekcji o pojemnosci okolo 300 pF i 15 pF. Wyjscia oscylatorów podstawowego 1 i pomocniczego 2 polaczone sa z wejsciem wzmacniacza wyjsciowego 3 poprzez przelaczniki kontaktronowe, wyjscie oscylatora podstawowego 1 poprzez przelacznik kontaktronowy P3, a wyjscie oscylatora pomocniczego 2 poprzez przelacznik kontaktronowyP6.Wyjscie wzmacniacza wyjsciowego 3 jest wyjsciem calego ukladu Uwyj. Jest ono polaczone z wejsciem ukladu automatyki napiecia 4, którego wyjscie z kolei jest polaczone z wejsciem polaryzu¬ jacym 5 oscylatora podstawowego 1 poprzez przelacznik kontaktronowy P2 oraz z wejsciem polaryzujacym 6 oscylatora pomocniczego 2 poprzez przelacznik kontaktronowy P5. Do wejscia modulujacego 7 oscylatora podstawowego 1 poprzez przelacznik kontaktronowy PI oraz do wejscia modulujacego 8 oscylatora pomocniczego 2 poprzez przelacznik kontaktronowy P4 dola¬ czone jest napiecie modulujace Umod. Przez odpowiednie podlaczenie cewek przelaczników kontak- tronowych do napiecia zasilajacego mozliwe jest korzystanie z napiecia oscylatora podstawowego 1 lub z napiecia oscylatora pomocniczego 2. W przypadku koniecznosci pracy oscylatora podstawo¬ wego 1 przelaczniki kontaktronowe PI, P2, P3 sa w stanie wlaczenia, a przelaczniki kontaktronowe P4, P5, P6 w stanie wylaczenia. W przypadku koniecznosci pracy oscylatora pomocniczego 2 powoduje sie równoczesne przelaczenie w stan przeciwny wszystkich przelaczników kontaktrono- wych PI, P2, P3, P4, P5, P6. Oscylator pomocniczy zbudowany jest na tranzystorze T. Dla130 074 3 przebiegów w.cz. czwarty kondensator C4 zapewnia prace tranzystora T w ukladzie o wspólnej bazie. Pierwszy rezystor Rl wraz z napieciem zasilajacym Ul i z napiaciem podanym na wejscie polaryzujace 6 wyznacza punkt pracy tranzystora T. Dioda D2 wlaczona miedzy tranzystor T i mase zabezpiecza tranzystor T przed uszkodzeniem. Sprzezenie obwodu rezonansowego z obwo¬ dem wejsciowym tranzystora T uzyskuje sie poprzez drugi rezystor R2 i trzeci kondensator C3.Cewka indukcyjna LI obwodu rezonansowego posiada dwa odczepy, z których pierwszy pola¬ czony jest z trzcim kondensatorem C3, a drugi z kolektorem tranzystora T. Drugi rezystor R2 laczy trzeci kondensator C3 z emiterem tranzystora T. Czestotliwosc generatora przez oscylator pomoc¬ niczy 2 z modulacja FM w zakresie UKF okreslona jest przez parametry równoleglego obwodu rezonansowego skladajacego sie z kondensatora obrotowego Cl, diody pojemnosciowej Dl i cewki indukcyjnej LI z dwoma odczepami. Poczatek uzwojenia cewki indukcyjnej LI dolaczony jest do napiecia zasilajacego Ul oraz poprzez drugi kondensator C2 blokujacy zasilanie do masy.Koniec uzwojenia cewki indukcyjnej LI polaczony jest z kondensatorem obrotowym Cl oraz poprzez kondensator sprzegajacy C6 z katoda diody pojemnosciowej Dl i z rezystorem polaryzujacym R3, do którego doprowadza sie napiecie polaryzujace Upoi. Anoda diody pojemnosciowej Dl polaczona jest z wyjsciem wzmacniacza IC pracujacego w ukladzie wtórnika napiecia oraz z kondensatorem zwierajacym C5 powodujacym polaczenie anody diody pojemnosciowej Dl do masy dla przebie¬ gów w.cz.. Napiecie w.cz. z oscylatora pomocniczego 2 doprowadzonejestdo wejscia wzmacniacza wyjsciowego 3 dzieki sprzezeniu indukcyjnemu cewki L2 z cewka indukcyjna oscylatora pomocni¬ czego 2. Wejscie wzmacniacza IC stanowi wejscie modulujace 8, na które podaje sie napiecia modulujace Umod m.cz.Zastrzezenia patentowe 1. Uklad rozszerzajacy zakres czestotliwosci generatora sygnalowego, zawierajacy dwa oscy¬ latory, podstawowy i pomocniczy, wzmacniacz wyjsciowy i uklad automatyki napiecia, znamienny tym, ze wyjscie oscylatora podstawowego (1) jest polaczone poprzez przelacznik kontaktronowy (P3) z wejsciem wzmacniacza wyjsciowego (3), wyjscie wzmacniacza wyjsciowego (3)jest polaczone z wejsciem ukladu automatyki napiecia (4), którego wyjscie z kolei polaczone jest za posrednict¬ wem przelacznika kontaktronowego (P2) z wejsciem polaryzujacym (5) oscylatora podstawowego (1) oraz za posrednictwem przelacznika kontaktronowego (P5) z wejsciem polaryzujacym (6) oscylatora pomocniczego (2), a jednoczesnie z wejsciem wzmacniacza wyjsciowego (3), poprzez przelacznik kontaktronowy (P6), polaczone jest wyjscie oscylatora pomocniczego (2), przy czym napiecie modulujace (Umod) podawane jest poprzez przelacznik kontaktronowy (PI) na wejscie modulujace (7) oscylatora podstawowego (1) oraz poprzez przelacznik kontraktronowy (P4) na wejscie modulujace (8) oscylatora pomocniczego (2), a wyjscie wzmacniacza wyjsciowego (3) stanowi wyjscie calego ukladu (Uwyj). 2. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze oscylator podstawowy (1) i oscylator pomocni¬ czy (2) strojone sa wspólnym kondensatorem obrotowym (Cl), którego jedna sekcja pracuje w obwodzie rezonansowym oscylatora podstawowego (1), a druga sekcja pracuje w obwodzie rezo¬ nansowym oscylatora pomocniczego (2). 3. Uklad wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze obwód rezonansowy oscylatora pomocniczego (2) sklada sie z kondensatora obrotowego (Cl), diody pojemnosciowej (Dl) i cewki indukcyjnej (LI) z dwoma odczepami, kondensator obrotowy (Cl) jest polaczony jedna okladzina z jednym z odczepów cewki indukcyjnej (LI) oraz poprzez kondensator sprzegajacy (C6) z katoda diody pojemnosciowej (Dl) i z rezystorem polaryzujacym (R3), do którego jest doprowadzone napiecie polaryzujace (Upd), a baza tranzystora (I)jest polaczona z katoda diody (D2) i czwartym kondensa¬ torem (C4), przy czym druga koncówka czwartego kondensatora (C4) i anoda diody (D2) sa polaczone z masa ukladu. 4. Uklad wedlug zastrz. 1 albo 2 albo 3, znamienny tym, ze napiecie z ukladu automatyki napiecia (4) polaryzuje baze tranzystora (T) oscylatora pomocniczego (2).130 074 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 100 zl PL