Przedmiotem wynalazku jest przyrzad do kreslenia elips.Znane dotychczas przyrzady do kreslenia elips, z których najbardziej zblizone budowa do proponowanego rozwiazania podaja opisy patentowe nr 86 558 i nr 75 167 charakteryzuja sia tym, ze praktycznie nie umozliwiaja wykreslania elips w pelnym zakresie zmiennosci mimosrodów elips, czyli w granicach od 0 do 1, glównie z powodu trudnosci kreslenia elipsy wjej partiach wierzcholko¬ wych. Oprócz tego sa one niewygodne w uzyciu, poniewaz kazdy z nich przy kresleniu nie zapewnia plynnego kreslenia, co sprawia trudnosci w utrzymaniu stalego polozenia srodka elipsy oraz zachowania stalego kierunku jej osi.Celem wynalazku jest skonstruowanie elipsografu umozliwiajacego latwe kreslenie elips w pelnym zakresie zmian ich mimosrodów. Cel ten zostal osiagniety przez skonstruowanie elipso¬ grafu, w którym do prowadzenia ramienia zaopatrzonego w pisak zastosowano uklad kól zebatych tworzacych przekladnie planetarna, a do umozliwienia kreslenia kól, które sa skrajnym przypad¬ kiem elips o mimosrodzie równym zero, zastosowano sprzeglo wylaczajace przekladnie planetarna.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia elipsograf z boku, z wykrojami umozliwiajacymi poznanie ukladu polaczen jego czesci, a fig. 2 ilustruje zasade jego dzialania.Elipsograf sklada sie z belki nosnej 1 posiadajacej w swojej srodkowej czesci cylindryczny otwór, a na koncach dwa kolce 2, polozone w plaszczyznie przechodzacej przez os otworu. W otworze belki nosnej znajduje sie zamocowana na stale tuleja ze stozkowym kolem zebatym 3, w której jest osadzony obrotowo trzpien z pokretlem 13. Na koncu trzpienia, przy pomocy sruby 16, zamocowane jest, w sowjej prostoliniowej czesci, ramie przysrodkowe 10 z podzialka umozliwia¬ jaca ustalanie polozenia zamocowania tego ramienia w trzpieniu. W drugiej czesci ramienia przysrodkowego 10 znajduje sie wspornik 12 i wspornik 18. W miejscu zamocowania wspornika 12 znajduje sie otwór, w którym umieszczone sa zblokowane ze soba stozkowe kolo zebate 7 i cylindryczne kolo zebate 8. We wsporniku 12 znajduje sie zamocowane na stale os 19. Na tej osi zamocowane jest obrotowo ramie odsrodkowe 11 z polaczonym z nim na stale kolem zebatym 9, które wspólpracuje z kolem zebatym 8. Na prostoliniowej czesci z podzialka ramienia odsrodko¬ wego 11 zamocowane jest jarzmo z pisakiem 17, ustalone przy pomocy sruby mocujacej 20.2 129386 Przenoszenie ruchu obrotowego z trzpienia na ramie odsrodkowe 11 odbywa sie przy pomocy stozkowych kól zebatych 4 i 5 osadzonych na walku suwliwym 6, przy czym kolo zebate 4 polaczone jest z walkiem na stale, a kolo zebate 5 osadzonejest na walku suwliwie. Walek suwliwy 6 jednym koncem jest ulozyskowany w trzpieniu z pokretlem 13 i dociskany do niego poprzez kolo stozkowe 4 sprezyna 15, a drugim koncem jest ulozyskowany poprzez tuleje stozkowego kola zebatego 5 we wsporniku 18. Przelozenie przekladni planetarnej wynosi 1:2 to znaczy, ze przy jednym obrocie pokretla elipsografu kolo zebate 9 z ramieniem odsrodkowym 11 obróci sie dwa razy wzgledem ramienia przysrodkowego 10.Cel ten osiagnieto dzieki zastosowaniu pary kól zebatych 9,8 o przelozeniu 1:2 orazjednako¬ wych kól w parach kól 4,5, i 3, 7. Po zastosowaniu wymiennej pary kól 8 i 9 umozliwiajacej zmiane przelozenia przekladni oraz drugiego wspornika 18, nie zaznaczonego na rysunku, mocowanego po przeciwnej stronie ramienia przysrodkowego 10, elipsograf moze kreslic epicykloidy i hipocykloidy.Przygotowanie elipsografu do kreslenia kól polega na unieruchomieniu ramion 10 i 11 wzgledem siebie przy pomocy jarzma 21 oraz rozlaczeniu stozkowych kól zebatych 3 i 4 przy pomocy tulei mimosrodowej z dzwignia 14.Zastrzezenia patentowe 1. Elipsograf zawierajacy dwa ramiona z podzialkami, znamienny tym, ze do skoordynowa¬ nego napedu ramienia odsrodkowego (11) wykorzystano przekladnie planetarna skladajaca sie z tulei ze stozkowym kolem zebatym (3) sluzacej jednoczesnie jako lozysko trzpienia z pokretlem (13), z walka suwliwego (6) ze stozkowym kolem zebatym (4) polaczonym z walkiem na stale i dociskanym sprezyna (15) do kola zebatego (3) oraz ze stozkowym kolem zebatym (5) zamocowa¬ nym na walku suwliwie, przy czym walek suwliwy ulozyskowany jest z jednej strony w trzpieniu z pokretlem, a z drugiej strony poprzez tuleje stozkowego kola zebatego (5) we wsporniku osadzo¬ nym na ramieniu przysrodkowym (10), ze zblokowanych kól zebatych stozkowego (7) i cylindry¬ cznego (8) osadzonych w ramieniu przysrodkowym (10), z kola zebatego (9) osadzonego na osi (19) i polaczonego na stale z ramieniem odsrodkowym (11), na którym zamocowany jest pisak. 2. Elipsograf wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze do wylaczenia napedu ramienia odsrodko¬ wego (11) wykorzystano sprzeglo skladajace sie z tulei mimosrodowej zdzwignia (14) osadzonej na trzpieniu z pokretlem (13), posiadajacej na czesci obwodowej obwodowe wyciecie, przez które przechodzi czop walka suwliwego (6) oraz ze sprezyny (15) posiadajacej podluzny otwór, w który wchodzi trzpien z pokretlem oraz posiadajacej podluzne wyciecie, w które wchodzi walek suwliwy.129386 Figi PL