Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do hydromeohanicznego urabiania zloza, zwlasz¬ cza do wykonywania wyrobisk korytarzowych w pokladach soli. Znane i stosowane do urabia¬ nia calizny monitory wodne swoje dzialanie opieraja na wyplywie strugi wodnej pod bardzo duzym cisnieniem z dyszy w postaci skupionej strugi* Znane sa monitory wodne z wysokocisnieniowymi dyszami dajacymi dobre wyniki przy cie- oiu zlóz (pismo "Coal Aga", marze o 1972 oraz "Water - Jest - Mining of Coal", autor t Ni- oholas P* Chromiee)* Srednioa tych dysz wynoBi ca 1 mm, a cisnienie 1000-7000 atm., dzie¬ ki czemu predkosc wylotowa osiaga dwukrotna wartosc predkosci dzwieku* Dysze te pozwalaja na ciecie najtwardszych skal, takich jak granit i marmur, znane sa w górnictwie pod nazwa "dysz Sammera". Znane jest z patentu nr 98 322 urzadzenie do urabiania skal strumieniem oieozy o wyplywie oiaglym w postaci hydromonltora, prowadzonego pod stropem w srodku wyro¬ biska* Innym ze znanyoh hydromonitorów sa hydromonitory o mniejszej i wiekszej wydajnosci* W hydromonitorze o mniejszej wydajnosci struga wody przeplywa jednym rurociagiem az do wy¬ lotu lufy* Natomiast w hydromonitorze o wiekszej wydajnosci nastepuje rozdzial strugi wody na dwa odgalezienia* Znany jest takze z patentu 92 287 hydromonltor, którego konstrukcja podobna jest do konstrukoji przegubu krzyzowego zbudowanego z dwóch kolumn rur, których konce wyposazone sa w ulozyskowane komory przeplywowe* Celem wynalazku jest opracowanie urzadzenia, które przy stosunkowo niskim cisnieniu doprowadzanej wody wytwarza struge urabiajaca zloze* Urzadzenie wedlug wynalazku stanowi cylindryczne czlony szczelnie, rozlacznie polaczo¬ ne* Dwa ozlony zaopatrzone w element wirujacy stanowia zespól przerywajacy struge wody* Kolejne dwa czlony wyposazone w kierownice stozkowa stanowia zespól zawirowujacy struge wody* Element wirujacy posiada skosne kanaly. Stozkowa kierownica zaopatrzona jest w otwór, kolnierz z otworkiem, szczelinowe kanaly i jest zakonczona stozkiem*2 129 289 Zaleta urzadzenia wedlug wynalazku w etosunku do znanych urzadzen jest zwiekszenie bez¬ pieczenstwa pracy, zwiekszenie sterowalnosci proceou urabiania oraz latwosc w obsludze.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, przedstawia¬ jacym urzadzenie w czesciowym przekroju. Urzadzenie wedlug wynalazku sklada sie z cylin¬ drycznych czjonów 1, 2f 3t 4 szczelnie, rozlacznie polaczonych. Czlony 1 i 2 zaopatrzone w wirujacy element 5, usytuowany w przestrzeni 6 stanowia zeopól przerywajacy wplywajaca struge wody. Czlon 1 posiada kanaly 7 wydrazone równolegle do osi, krócieo 8 do polaczenia z urzadzeniem doprowadzajacym wode, oraz czesc 9 gwintowana. Element 5 wirujacy wyposazony jest w skosne kanaly 10 w tej samej ilosci co kanalów 7 równoleglych, przy czym ich wloty usytuowane sa na tym samym poziomie, ponadto element 5 wyposazony jest w wystep 11 w ksztal¬ cie pierscienia, kóóry Jest czescia wspólpracujaca z rowkiem 12 usytuowanym w czlonie 2.Rowek 12 Jako element amortyzujaco prowadzacy spelnia równoczesnie funkcje lozyska slizgo¬ wego. Czlon 2 posiada otwory 13 i 14 o zróznicowanych wielkosciach ich srednic, zaopatrzo¬ ne w gwint. Czlony 3 i 4 zaopatrzone w stozkowa kierownice 13, usytuowana w przestrzeni 16 stanowia zespól zawirowujacy przeplywajaca struge wody. Czlon 3 posiada z obydwu stron czesc gwintowana oraz otwór 17 wlotowy tej samej wielkosci co otwór 14 wylotowy w czlonie 2.Stozkowa kierownice 15 stanowi element o ksztalcie walca zakonczony stozkiem 18, wyposazony w symetrycznie rozmieszczone na obwodzie szczelinowe kanaly 19 korzystnie wyprofilowane, otwór 20 i kolnierz 21 z otworkiem 22* Czlon 4 posiada wylotowy otwór 23 w postaci dyszy o ksztalcie podwójnego stozka oraz osadzony kolek 24 ustalajacy* Stozkowa kierownica 15 zwrócona jest stozkiem 18 do kierunku przeplywajacej strugi.Dzialanie urzadzenia jest nastepujace: wplywajaca poprzez króolec 8 struga wody pod pe¬ wnym niskim oisnieniem przeplywa przez kanaly 7 wzdluznie i kanaly 10 skosne elementu wiru¬ jacego. Kat pochylenia kanalów 10 jest tak dobrany by zapewnil uzyskanie momentu obrotowego wirujacego elementu 5 w chwili przeplywu przez niego strugi wody. Udarowy wyplyw strugi z urzadzenia uzyskuje sie z chwila zmiany polozenia otworów kanalów 10 wirujacego elemen¬ tu 5 wzgledem otworów kanalów 7 znajdujaoych sie w czlonie 1. Sytuacja ta bedzie trwala do chwili ponownego ustawienia sie obydwóch przeplywowych otworów w jednej osi - co zapewnia swobodny przeplyw strugi. Robocza ciecz - woda po przejsciu przez skosne kanaly 10 wplywa do przestrzeni 16 skad dostaje sie do stozkowej kierownicy 15 poprzez szczelinowe kanaly 19 rozmieszczone symetrycznie na obwodzie kierownicy wzdluznie do jej osi. Dzieki odpowiednio wyprofilowanym kanalom 19 nastepuje zawirowanie strugi wyplywajacej przez wylotowy otwór 23 w postaci dyszy o ksztaloie podwójnego stozka, który daje zadany stozkowy wyplyw cieczy.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do hydromechanicznego urabiania zloza, wyposazone w przewód doprowadzaja¬ cy wode i dysze, znamienne tym, ze stanowi cylindryczne czlony (1, 2, 3, 4) (polaozone rozlacznie, szczelnie, gdzie ozlony (1 i 2) wyposazone w wirujacy element (5) usytuowany w przestrzeni (6) stanowia zespól przerywajacy struge wody, a czlony (3 i 4) wyposazone w stozkowa kierownice (15) usytuowana w przestrzeni (16) stanowia zespól zawie¬ rajacy struge wody, przy czym czlon (1) posiada wydrazone równolegle do osi kanaly (7) do przestrzeni (6), których wyloty usytuowane sa na tym samym poziomie 00 wloty skosnych ka¬ nalów (10) w wirujacym elemencie (5), zas czlon (2) zaopatrzony Jest w rowek (12) wspólpra¬ cujacy z wystepem (11) i w dwa czlony (13, 14) o zróznicowanych srednicach, przy czym otwór (14) wylotowy jest równy otworowi (17) wlotowemu w czlonie (3), natomiast stozkowa kierownica (15) zwrócona jest do kierunku przeplywu stozkiem (18), ponadto czlon (4) wypo¬ sazony jest w ustalajacy kolek (24) wspólpracujacy z otworkiem (22) kierownicy stozkowej. 2. Urzadzenie wedlug zaetrz. 1, znamienne tym, ze wirujacy element (5) stanowi krazek cylindryczny z wystepem (11) na obwodzie i skosnymi kanalami (10), przy czym ilosc tych kanalów jest równa ilosci kanalów (7) w ozlonle (1)./ 129289 3 3# Urzadzenie wedlug zastrz#flt znamienne t y ni, ze stozkowa kierownice (15) stanowi element w ksztalcie walcA z otworem (20), kolnierzem (21) z otworkiem (22) i z sy¬ metrycznie rozmieszczonymi na obfodzie szczelinowanymi kanalami (19) korzystnie wyprofilo¬ wanymi, zakonczony stozkiem (18) i) 4. Urzadzenie wedlug zastrz. V|f znamienne t y m, ze oslon (4) zaopatrzony Jest w wylotowy otwór (23) w postaci dyszy o ksztalcie podwójnopo stozka, PL