Wynalazek dotyczy turbiny spalinowej, w której ciecz pomocnicza wiruje pod po¬ stacia pierscienia w przestrzeni roboczej ; przy spalaniu czynnika napednego wy¬ tworzona energja zostaje przekazana cie¬ czy, która zkolei mozna zuzytkowac w do¬ wolnym celu zewnatnz przestrzeni robo¬ czej. Znane jest powstawanie pierscienia cieczy w obracajacym sie bebnie wskutek . wirowania 'lopatek kierowniczych i dziala¬ nia sily odsrodkowej; czynnik napedny, za¬ warty w przestrzeni spalania, dziala bez¬ posrednio na wewnetrzna powierzchnie pienscienia z cieczy. Nieruchomy wieniec lopatkowy, umieszczony w przestnzeni ro¬ boczej,- skierowywa pomocnicza ciecz do drugiej komory roboczego cylindra, gdzie ciecz przekaizuje iswa energje bebnowi.Równiez znane jest tworzenie sie prze¬ strzeni spalania wewnatrz pierscieni z cie¬ czy w umieszczonych parami nieruchomych komorach roboczych, podczas gdy znajdu¬ jace sie w komorach kola lopatkowe wpro¬ wadzaja na zmiane ciecz w obieg i pobie¬ raja energje w przeciwienstwie do powyz¬ szych urzadzen. W danym przypadku ma¬ my do czynienia z nadzwyczajnie prostem urzadzeniem, skladajacem sie jedynie z nieruchomej przestrzeni roboczej, najle¬ piej w ksztalcie walca, i z niezbednych czesci ido sterowania wlotu i wylotu cieczy pomocniczej i czynnika napedowego. Ener¬ gja, przekazywana cieczy, nie przenosi sie bezposrednio na mechaniczne urzadzenie, wbudowane w przestrzen robocza, lecz zo- staje odprowadzona z ciecza pomocnicza zprzestrzeni roboczej i "wyzyskana naze- ' wnatrz w dowolny sposób, np. sama ciecz moze byc dostarczona na iduza wysokosc, lub zuzytkowana do celów sprezania, lub tez wreszcie moze byc zastosowana do na¬ pedu maszyny hydraulicznej w peiwnem od¬ daleniu od przestrzeni .roboczej.Wynalazek odróznia sie od znanych u- rzadizen sposobem pracy. W nieruchomej wlasciwej przestrzeni roboczej, nieposia- dajacej zadnych (narzadów przekazujacych lub pobierajacych prace, tworzy sie plaszcz z cieczy, a wewnatrz niej zamknieta prze¬ strzen spalania. Tworzenie plaszcza z cie¬ czy uyskuje sie przez szybkie wirowanie cieczy wewnatrz walcowej przestrzeni ro¬ boczej na skutek sily odsrodkowej, ponie¬ waz ciecz wprowadza sie do przestrzeni roboczej ze znaczna szybkoscia w kierun¬ ku stycznym do plaszcza. Dzieki temu nie¬ ma przeszkód w tworzeniu sie plaszcza z cieczy, a na skutek nietamowanego trwale¬ go krazenia cieczy, sa wylaczone znaczne opóznienia i przyspieszenia pradu cieczy, powoduijace strate energji, |jak równiez sa wylaczone nagle iztmiany kierunku cieczy.Jezeli energja przekazana cieczy ma byc zuzytkowana iw turtbiniet wtenczas moz¬ na, polaczyc turbine z przestrzenia robocza zapomoca przewodu; mozna równiez, przy¬ laczyc turbine bezposrednio do wylotu, tworzac w ten sposób zamkniety obieg, w którym stale krazy ciecz. W celu otrzyma¬ nia równomiernego dzialania urzadzenia stosuje sie przed pnzestrzenia robocza i za nia powietrzniki, w których ciecz krazy w ten sam sposób, jak w przestrzeni roboczej, tak ze zasadniczo energja cieczy zostaje nienaruszona. Powietrzniki sa zawsze wy¬ magane, jezeli jest przewidziany zamknie¬ ty obieg, poniewaz przebieg pracy opisy¬ wanego silnika, podobnie jak w silniku tlo¬ kowym, odbywa sie poszozególnemi suwa¬ mi, z ta jednakze róznica, ze tlok jest zasta¬ piony przez drgajaca ciedz. Po czesciowem usunieciu cieczy napelnia sie komore spa¬ lania mieszanka paliwowa zapomoca do¬ wolnego znanego sposobu. Ciecz, skierowa¬ na przez ofcwór wlotowy do przestnzeni ro¬ boczej, zmniejsza srednice przestrzeni spa¬ lania, sprezajac tern samem mieszanke, a po zaplonie mieszanki, w czasie rozprezania spalin czesc cieczy zostaje zsunieta naze- wnatrz przez otwór wylotowy. Oczywiscie przestrzen robocza posiada urzadzenia za¬ mykajace, umozliwiajace przeplyw cieczy jedynie w okreslonym kierunku, odpowied¬ nio do odbywajacego sie suwu. Przy prze¬ plywie cieczy z poszczególnych przestrzeni roboczych do nastepnych powietrzniki ma¬ ja za zadanie, jak zwykle, zapewnic równo¬ miernosc dzialania silnika, jednakze ciecz zachowuje swój wirowy ruch po linji srubo¬ wej, tak ze energja nie zanika, lecz zosta¬ je zuzytkowana w nastepnej komorze.Na rysunku przedstawiono liczne przy¬ klady wykonania i zastosowania turbiny spalinowej.Fig. 1 i 2 przedstawiaja w rzucie piono¬ wym i poziomym oslone przestrzeni robo¬ czej turbiny spalinowej, skonstruowanej w mysl wynalazku, a fig. 3 — polaczenie o- slony przestrzeni roboczej z powietrzni- kiem wylotowym. Na fig. 4 i 5 przedstawio¬ no idwa wykonania polaczenia oslony prze¬ strzeni roboczej z powietrznikami wloto¬ wym i wylotowym. Fig. 6 i 7 przedstawia¬ ja w rzucie pionowym i poziomym oslone przestrzeni roboczej odmiennego ksztaltu, zas na fig. 8 i 9 — dalsze przyklady wyko¬ nania. Na fig. 10 przedstawiono powietrz- nik, a na fig. 11 do 14 — w przekroju na¬ rzady kierownicze i zamykajace oraz za-* wory ziwrotne, znajdujace sie przy otwo-. * rach wlotowych i wylotowych. Fig. 15 do 19 przedstawiaja schematycznie rózne przyklady polaczenia oslony przestrzeni roboczej i powietrzników z turbina. Fig. 20 przedstawia wykres zaleznosci wydatku cieczy napedowej i wysokosci tloczenia, zas na fig. 21 — uklad szybkosci wewnatrz wirujacego pierscienia z cieczy. - 2 -Liczba 3 [lig. 1 i 2) oznacza walcowa oslone turbiny spalinowej, w której znaj¬ duje sie przestrzen robocza, 8—kanal wlo¬ towy i 9 — kanal wylotowy w oslonie tur¬ biny do cieczy pomocniczej. Obydwa kana¬ ly posiadaja ujscie wewjnatrz cylindra 3 w kierunku stycznym do wewnetrzne!} po¬ wierzchni walcowej oslony turbiny spalino¬ wej i sa zaopatrzone w zawory zwrotne lub inne narzady (zamykajace, umozliwiajace przeplyw cieczy w kierunku oznaczonym strzalkami na fig. 2. Oprócz tego posiada oslona 3 w górnej i dolnej siwej czesci na¬ rzady do przedmuchiwania wlotu, wylotu i zaplonu mieszanki paliwowej np. zawo¬ ry 16, 17 i 78. Przy pomocy tych narzadów sterowniczych, moze byc dowolnie regulo¬ wany przebieg pracy turbiny spalinowej zarówno wedlug izasady czterosuwu, jak i dwusuwu. Czynnik napedowy wprowadza sie wraz iz niezbedna do spalania iloscia powietrza do komory spalania 3a, znajdu¬ jacej sie wewnatrz plaszcza z cieczy, wiru¬ jacej wewnatrz oslony 3, poczem nastepu¬ je sprezanie wprowadzonej mieszanki za- pomoca doplywajacej do oslony turbiny cieczy. Doprowadzenie cieczy odbywa sie przez kanal wlotowy 8 w kierunku stycz¬ nym do wewnetrznej powierzchni oslony 3 z tak wielka szybkoscia, iz pod' wplywem sily odsrodkowej tworzy sie wirujacy pier¬ scien z cieczy, powodujac stopniowe zmniejszenie objetosci komory spalania 3a.Po zaplonie mieszanki spaliny rozprezaja sie przy zamknietym zaworze wlotowym, usuwajac czesc cieczy przez kanal wylo¬ towy 9, a energja przekazana cieczy zo¬ staje zuzytkowana nazewnafcrz przestrzeni roboczej.Azeby to dzialanie okresowe mialo cha¬ rakter ciagly, wlacza sie za przestrzenia robocza 3a powietrznik 30 (fig. 3), którego srubowy kanal wlotowy 32 Laczy sie z ka¬ palem wylotowym 9 przestrzeni roboczej 3 sposób, jak i oslona przestrzeni roboczej i cieaz równiez tiwarzy w nim wirujapy pier¬ scien z cieczy, otaczajacy pewna ilosc po¬ wietrza; kanal wylotowy 33, 34 odprowa¬ dza ciecz do miejsca jej zastosowania. Po¬ wietrznik odgrywa w danym przypadku, jak zwykle, role biernej przestrzeni zde¬ rzakowej w celu uzyskania elastycznosci dzialania. Prócz tego sluzy on nietylko do zachowania kierunku pradu cieczy, lecz równiez, aby dzieki scisliwosci powietrza zawartego w powietrzniku, zachowac en©r- gje pracujacej ze wstrzasnieniami cieczy.W rozpatrywanym przykladzie wykonania nastawne narzady przelotowe przestrzeni roboczej 3a i powietrznika 30 sa wbudowa¬ ne w srubowe przewody 8 i 9* wzglednie 32 i 33. Narzady te skladaja sie, podobnie jak w turbinach, z zespolu lopatek 14 i 35s niezbednych do otrzymania stycznego pnzer plywu cieozy, które moga byc ruchome lub tez zaopatrzone w nastawne czesci.Powietrznik moze byc polaczony z prze¬ strzenia robocza równiez i w inny sposób, jak równiez podobny powietrznik moze byc zastosowany przed przestrzenia robocza.Zastosowanie powietrznika jest niezbedne, o ile ciecz doplywa stale i musi byc stale dalej przetlaczana. Na fig. 4 przedstawio¬ no podobny do poprzedniego przyklad wy¬ konania wynalazku w przekroju podluz¬ nym i w widoku zgóry. Ciecz doplywa przewodem 38 do powietrznika wlotowego 40, skad plynie dalej przez przewód1 lacza¬ cy 39.do oslony roboczej 3, w której po¬ biera energie od czynnika napedowego, a nastepnie pfrzewodeiri 32 przeplywa 4alej do powietrznika wylotowego 30, podobnie jak w wykonaniu wedlug fig. 3.Fig. 5 przedstawia dalsza odmiane wy¬ konania urzadzenia, które w porównaniu z urzadzeniem, przedstawionem na fig. 4, odróznia sie tern, iz obydwa powietrznika 30 i 40 sa. umiesizczone na jednej osi we wispólnej oslonie. Niezbedne przewody la¬ czace 39 i 32 sa umieszczone srubowo na we- winetrznej powierzchni oslony 3, tak ze za- — 3 —równo krzywizna przewodów, jak i szyb¬ kosci cieczy sa prawie jednakowe we wszystkich punktach przewodu. Zastosowa¬ nie tych srubowych przewodów nietylko zmniejsza staraly podczas pnzeplywu cieczy, ale w*plywa równiez na znaczne zmniejsze¬ nie objetosci i wagi maszyny. Przy zasto¬ sowaniu ukladu czesci na jednej osi, najle¬ piej jest umiescic pirzewody doplywowe do czynnika napedowego i do odprowadzania spalin z boku pomiedzy przewodami do cieczy, tak jak to przedstawiono na fig. 5 linjami kreskowanemi. Naprzyklad, prze¬ wód do paliwa jest doprowadzony do oslo¬ ny w miejscu 42, a do przestrzeni spalania' 3a prawie w samem jej srodku w miejscu 41. Oslona przestrzeni roboczej, jak rów¬ niez powietrzniki moga byc wykonane o róznych ksztaltach.Na fig. 6 i 7 przedstawiono przyklad odmiany wykonania przestrzeni roboczej w ksztalcie stozka ze spiralnemi przewoda¬ mi wlotowym 8 i wylotowym 9. Fig. 8 przedstawia oslone z licznemi przewodami 12 na pobocznicy walca oslony przestrzeni roboczej lub powietriznika; przewody 12 moga sluzyc zarówno do wlotu jak i do wy¬ lotu.Zamiast na pobocznicy walca oslony moze byc doprowadzony przewód wlotowy lub wylotowy, albo obydwa do podstawy walca, przycizem podobne przewody 13 na fig. 9 maja osie zwichrowane w stosunku do osi tunbiny. Najlepiej jest wykonac te prze¬ wody na wzór kierownicy (fig. 8), co po¬ zwoli osiagnac kierunek pradu cieczy stycz¬ ny do wewnetrznej powierzchni walcowej pjrzestnzeni roboczej. Odnosne przewody srubowe moga byc przeprowadzone pomie- . dzy sciankami przestrzeni roboczej 3a (fig. 5) i powietrznikami 30 i 40. Przewody 39 i 32 sa w ten sposób umieszcizone, iz przy przeplywie cieczy wszedzie jest zachowa¬ ny niezmieniony kierunek pradu.Fig. 9 przedstawia polaczenie scianek, stanowiacych podstawe przestrzeni walco¬ wych 3a, 30 lub 40 na fig. 5, zapomoca scianki walca 22. Scianka 22 wzmacnia scianki podstawy przeciw wygieciu na sku¬ tek wewnetrznego cisnienia i umozliwia u- mieszazenie walu 21 w osi przestrzeni ro¬ boczej. W niektórych pnzypadkacli stanowi pewna trudnosc wykonanie dostatecznie duzych pbwietrzników do waskich maszyn.W takim przypadku mozna powiekszyc przestrzen powietrzna powietrznika izapo- moca przestrzeni pomocniczej 20 (fig. 10), znajdujacej sie nazewnatrz oslony 15, po- laazonej z nim przewodem; na przewodzie znaijdiije sie zawór odcinajacy 44, pozwala¬ jacy zapomoca dlawienia regulowac dzia¬ lanie pomocniczej przestrzeni powietrznej.W razie powstania drgan w cieczy, umozli¬ wia powyzsze urzadzenie regulujace 44 (fig. 10) tlumienie tych drgan zapomoca dlawienia powietrza. W ten sposób mozna usunac szkodliwe drganie rezonansowe i, naodwrót, mozna dowolnie wywolac okre¬ slony rezonans pomiedzy posizczególnemi cieczami w róznych komorach turbiny. Ka¬ naly, hub czesci maszyny niezbedne do miarkowania ilosci doplywajacych do tur¬ biny czynników napedowych, jak powie¬ trza, gazu lub oleju, wzglednie do regula¬ cji zaplonu, rozruchu i tym podobnych czynnosci, moga byc umieszczone w pod¬ stawach walca oslony przestrzeni roboczej (fig. 1 i 2); zamiast tego ukladu moiga byc one pojedynczo lufo grupami w ten sposób przeprowadzone prizez przewody do cieczy luib przez powietrzniki, iz sie wzajemnie beda krzyzowaly (fig. 5, 16 i 18). Poniewaz przy opisanym sposobie pracy turbiny spa¬ linowej wystepuja duze szybkosci i cisnie¬ nia i musza byc opanowane wielkie ilosci cieczy, prócz tego wymagane jest nietylko, jak w pompach, ciche zamykanie i otwiera¬ nie przelotów, ale równiez nadanie prze¬ plywaj acej cieczy okreslonego kierunku i szybkosci w znacznie krótszym czasie, ani¬ zeli odbywa sie to w pompach, przeto w pnzewaznej czesci przykladów wykónaitfa — 4 —turbin tego rodzaju sa wymagane szcze¬ gólne narzady zamykajace, odpowiadajace powyzszym wymaganiom. Najkorzystniej mozna uzyskac powyzszy przebieg pracy zapomoca polaczenia narzadów kierowni¬ czych 46 turbiny z drobnemi plytkami spre¬ zynujacemu 47 i 48 ffig. 11 do 13). Przytem urzadzenie jest tak wykonanej iz lopatki kierownicze 46 wraz ze sztywnemi plytkami 47 podlegaja dzialaniu wielkiego nacisku cieczy, nadajac jednoczesnie cieczy prawie pozadany kierunek. Dokladna regulacja strumienia cieczy i zamykanie przelotu u- skutecznione jest zapomoca sprezynuja¬ cych plytek 48, które najlepiej wykonac z podwójmej lufo podwójnie zlozonej, lub tez podzielonej na kilka plytek, blachy sprezystej, a które moga byc przymocowa- wane u nasady czesci sztywnej w miejscu 49 (fig. 12 i 13). Konstrukcja ta czyni za¬ dosc zadaniu, aby przy mozliwie malej ma¬ sie ruchomych czesci otrzymac mozliwie wielka ich wytrzymalosc.Szczególnie korzystna konstrukcja tych plytek kierowniczych polega na tern, iz najwieksza szybkosc przeplywu cieczy w miejscu a (fig. 12) maleje w miare prze¬ plywu i w miejscu b zmniejsza sie, zamie¬ niajac sie stopniowo na cisnienie. Dziala¬ nie takie jest szczególnie korzystne we wszystkich urzadzeniach, w których do¬ plyw cieczy jest nierównomierny, wskutek czego przyspieszenia i opóznienia przeply¬ wu wywoluja bardzo wielkie wahania ci¬ snien i szybkosci, powstajace przed zawo¬ rem Mb za nim, W celu zwiekszenia skutku urzadzen kierowniczych wykonywa sie je w ten spo¬ sób, ze kierunek przeplywu przez nie jest odsrodkowy, a otwarte plytki tworza kana¬ ly o rozbieznych sciankach. Konstrukcja taka umozliwia równiez rozmieszczanie plytek w kierunku przeplywu cieczy na mozliwie dlugim luku, tak iz plytki otwie¬ raja sie i zamykaja kolejno odpowiednio do zmian cisnienia w poszczególnych war¬ stwach slupa cieczy, przez co zmniejszaja sie straty i stukanie zaworów, Korzystnem równiez jest takie umieszczenie opisanych urzadzen kierowniczych w poszczególnych czesciach przeplywal, np. 3, 30, 40 i 50 (fig. 16 i 19), zeby mozliwie wielka czesc dopro¬ wadzonego plynu dostala sie bezposrednio do urzadzen wylotowych (narzady kierow¬ nicze lub kanaly przelewowe), nie tracac na szybkosci pfrzez mieszanie sie z glówna masa plynu wypelniajacego odpowiednie naczynie.W celu dalszego udoskonalenia przed¬ miotu niniejszego wynalazku mozna zasto¬ sowac cienkie, silnie sprezynujace blachy 60 (fig. 14), umieszczone w tych miejscach, w których gladkie plaszcze 62 walcowych komór 3, 30 i 40 (fig. 16 i 19) lacza sie ze srubowo lub podobnie przebiegajacemi ka¬ nalami przelewowemi 9, 33, 39 (fig. 4) albo z opisanemi powyzej urzadzeniami kierow¬ niczemu, tak iz stanowia poniekad przedlu¬ zenie gladkiej powierzchni walcowego pla¬ szcza. Blachy te otwieraja sie w czasie wyplywu w kierunku do nastepnej czesci silnika jak kanal 61 lub urzadzenie kierow¬ nicze 46 (fig. 14 i 11) i wraz z nieruchome- mi czesciami 63 umozlifwiaja swobodny przeplyw plynu bez powstawania wirów, a w czasie przerw tloczenia tworza gladka powierzchnie cylindra dla zawartej w nim cieczy. Dzieki swej konstrukcji zeberka 63 zwiekszaja znacznie wytrzymalosc cylin¬ dra w kierunku podluznym.Wynalazek powyzszy opiera sie na zna- nem zjawisku, ze w nieruchomej przestrze¬ ni roboczej podczas przeplywu cieczy przez lej powstaje ruch wirowy cieczy,. tworzac walcowa lub stozkowa powierzch¬ nie tej cieczy, Ruch ten jest wywolany przez ciecz doplywajaca z odpowiednia szybkoscia stycznie do naczynia. Jezeli wtoda z pewna szybkoscia doplywa stycz¬ nie w miejscu 4 (fig. 21) do powierzchni le¬ ja lub walca nieruchomego naczynia, wte¬ dy szybkosc katowa u, wody wzrasta, od-' — 5 —pawieMio do zblizania sie czastek cieczy do srodka naczynia przy dalszem przeply¬ wie wody do miejsca 5, w przyblizeniu we¬ dlug krzywej hyperboloidalnej do wielko¬ sci u2, a w srodku leja powstaje wydraze¬ nie 3 u góry stozkowate, a u dolu walcowe.Zaleznosc pomiedzy predkosciami po¬ szczególnych czasteczek przeplywaj ace j cieczy jest w przyblizeniu nastepujaca: uL. r2 = u2 . r2 = coaust Przy dostatecznej szybkosci doplywu cieczy ux tworzy sie ta¬ kie wydrazenie takze w naczyniach z osia pozioma. " Opisany sposób pracy maszyny moze byc zastosowany w turbinie gazowej, która moze sluzyc ijako pompa, sprezarka po¬ wietrzna i tym podobne urzadzenie. W przypadku zastosowania turbiny gazowej jako pompy trzeba .tylko umiescic za wylo¬ tem 33 rozdzielacz 34 (fig. 3 i 4), w którym odbywa sie przemiana szybkosci na cisnie¬ nie. W przypadku zastosowania omawia¬ nej maszyny do zasilania turbiny wodnej umieszcza sie podobnie turbine za wylotem 33. Najlepiej jednak jest stworzyc jeden zamkniety obieg kolowy pomiedzy oslona robocza 3, powietrznikiem wylotowym 30, turbina wodna 50 i powietrznikiem wloto¬ wym 40 (fig. 15). Zamiast polaczen prze¬ wodami poszczególnych czesci obiegu ko¬ lowego korzystniejszem jest bezposrednie polaczenie wszystkich czesci i umieszcze¬ nie ich na jednej wspólneij osi (fig. 16), pazyczem pomiedzy powietrznikiem wylo¬ towym 30 i turbina wodna 50 przylacza sie kierownice z nastawnemi lopatkami 51, 52* Wal 55 turbiny znajduje sie nazewnatrz turbiny spalinowej. Prad powrotny z kola turbiny wodneij 50 najlepiej przeprowa¬ dzic osiowo przewodem 53, przechodza¬ cym przez powietrzniki 30 i 40 i przestrzen robocza 3, a konczacym sie w rozdzielaczu 54, zaopatrzonym w urzadzenie kierowni¬ cze 56 i przylaczonym do powietrznika 40.Zamiast powyzszego urzadzenia przewód powrotny moze byc przeprowadzony nao¬ kolo poszezególiiych czesci silnika (fig. 17).Fig. 18 przedstawia urzadzenie podobne do urzadzenia, przedstawionego na fig. 16, z ta jednak róznica, ze wal 55 jest prze¬ prowadzony w osi przewodu powrotnego 53. Fig. 19 przedstawia turbine spalinowa z nieco zmienionym ukladem komór, a mia¬ nowicie pompa 7Q, znajdujaca sie na wale 55, dostarcza do komory roboczej 3 ciecz, doplywajaca z tutfbiny wodnej 50.Dzialanie turbiny gazowej jest odmien¬ ne od poprzednio opisanego dla wszystkich przykladów wykonania, jezeli plyn doply¬ wa nie przez znane zawory zwrotne, lecz przez obwód wirnika pompy odsrodkowej, której wykres charakterystyki przedstawia¬ jacy zaleznosc pomiedzy wydatkiem 0 i odpowiadajaperni mu calkowitem cisnie¬ niem lulb wysokoscia H tloczenia, wykazu¬ je bardzo znaczny wzrost krzywej cisnienia przy zmniejszajacym sie wydatku Q, o ile oczywiscie liczba obrotów jest stala (fig. 20, pelna linja). W wirnikach z promieniowe- mi lopatkami zachodzi odwrotne zjawisko, bo cisnienie cieczy spada w tych samych warunkach (linja kropkowana), wiec wirni¬ ki takie nie nadaja sie do powyzszego celu.Natomiast odpowiedniemi sa wirniki z lo¬ patkami silnie wtyl zakrzywionemi. Warun¬ ki pracy mozna ustalic w ten sposób, ze¬ by cisnienie robocze przy zmniejszajacym sie wydatku 0, wzrastalo tak znacznie, ze przy wydajnosci bliskiej zeru, równowazy sie cisnienie wywolane wzbuchem (z u- wzglednieniem sil odsrodkowych wystepu¬ jacych w cieczy wewnatrz przestrzeni ro¬ boczej, wynikajacych z róznicy promieni wirnika pompy odsrodkowej i pierscienia z cieczy), a tern samem zapobiegano cofa¬ niu sie cieczy. Z tego powodu pompa taka dziala podobnie jak zawór zwrotny, unie¬ mozliwiajac cofanie sie cieczy nie wskutek istnienia stalego narzadu .zwrotnego, ale wskutek szybkiego samoczynnego wzrostu pnzeciwcisnienia.Na fig, 19 jest przedstawiona pompa 70 — 6 —o powyzej opisanej budowie, osadzona na wale 55 turbiny spalinowej, "go stanowi zmacane uproszczenie konstrukcji, Zawo¬ rów zwrotnych przy wlocie do przestrzeni roboczej 3 mozna nie dawac albo tez moz¬ na narzady zwrotne izastapic nastawnemi lopatkami kierowniczemi 39 (fig. 19),¦ zapo- moca których mozna regulowac doplyw cieczy przy róznych obciazeniach, W celu chlodzenia oslony turbiny spa¬ linowej w jakiemkolwiek miejscu obiegu cieczy, odprowadza sie czesc cieczy, zaste¬ pujac ja nowa. Mozna równiez odprowa¬ dzona ciecz zuzytkowac do napedu silni¬ ków pomocniczych, równiez w tym celu mozna pobierac z (turbiny czesc wysoko- sprezonych spalin, doprowadzajac je bez¬ posrednio do pomocniczej turbiny lub in¬ nego silnika, Pozatem mozna caly uklad poddac dzialaniu wyzszego cisnienia poczatkowego w celu otrzymania wyzszego sprezania. PL