Przedmiotem wynalazku jest uklad sterowania reaktora przeplywowo-cyrkulacyjnego prze¬ znaczony do badania reakcji katalitycznych w warunkach odpowiadajacych pracy warstwy katalizatora w reaktorach przemyslowych o stalym zlozu, posiadajacy zastosowanie w przemysle chemicznym i gazowniczym.Dotychczas znane z literatury np.: Chemical Engineering Progress, May 1974 uklad sterowa¬ nia reaktorem przeplywowo-cyrkulacyjnym jest typu otwartego, tzn. obiekt sterowany posiada mozliwosc zadania wartosci zadanej oraz odczytu wartosci osiagnietej w wyniku tego zadania.Uklad ten posiada autotransformator polaczony z silnikiem, którego wal sprzezony jest z tachometrem.W powyzszym ukladzie nie ma mozliwosci uzyskania plynnej regulacji ilosci obrotów ele¬ mentu mieszajacego i dlatego tez nie jest mozliwe zrealizowanie sprzezenia zwrotnego miedzy zjawiskami zachodzacymi w warstwie katalizatora.Uklad sterowania wedlug wynalazku, w którym regulowane zródlo mocy polaczone jest z zespolem napedowym elementu mieszajacego, charakteryzuje sie tym, ze wzmacniacz wielkosci kontrolowanych polaczony jest poprzez generator sterujacy nastawiany potencjometrem i blok mocy z zespolem napedowym elementu mieszajacego sterowanym przez kontrolny wzmacniacz pomiarowy, który z jednej strony poprzez petle sprzezenia zwrotnego i blok mocy polaczony jest z zespolem napedowym elementu mieszajacego, a z drugiej strony poprzez druga petle sprzezenia zwrotnego, blok uzaleznienia czasowego wraz z sygnalizatorem blokady polaczony jest z blokiem mocy.Nowe rozwiazanie ukladu umozliwia automatyczna realizacje wielokrotnych sprzezen zwrot¬ nych miedzy zjawiskami zachodzacymi w przestrzeni reakcyjnej na zlozu stalym, monitorowanymi sygnalami róznicy cisnienia AP i róznicy temperatury AT lub sygnalem przeplywu V a obrotami elementu mieszajacego gaz lub ciecz. Ponadto powyzszy uklad poprzez odpowiednie sterowanie i blokiem mocy umozliwia w sposób plynny nastawianie liczby obrotów zespolu napedowego elementu mieszajacego, co w konsekwencjieliminuje jego nadmierne grzanie sie oraz minimalizuje straty zwiazane z pradami wirowymi.2 128 754 Przedmiot wynalazku jest objasniony w przykladzie wykonania na rysunku, który przedsta¬ wia schemat blokowy ukladu.Uklad wedlug wynalazku posiada wzmacniacz wielkosci kontrolowanych W polaczony z generatorem sterujacym GS, którego zakres nastawiany jest w sposób plynny potencjometrem P.Generator sterujacy GS polaczony jest poprzez blok mocy UM z zespolem napedowym elementu mieszajacego S, z którego pobierana jest wartosc uchybu regulacji, wzmacniana w kontrolnym wzmacniaczu pomiarowym WP. Wzmacniacz pomiarowy WP z jednej strony poprzez petle sprze¬ zenia zwrotnego D reguluje przez blok mocy UM moc dostarczona do zespolu napedowego elementu mieszajacego S, natomiast z drugiej strony poprzez petle sprzezenia zwrotnego A i blok uzaleznienia czasowego UC wylacza blok mocy UM, o czym informuje sygnalizator blokady SB.Uklad wedlug wynalazku dziala nastepujaco: Wartoscia zadana i stabilizowana w ukladzie jest liniowa predkosc gazu wzglednie ziarna katalizatora. Jest ona okreslona bezposrednio przeplywem gazu V lub posrednio przez wyznaczenie róznicy cisnien na zlozu AP albo róznicy temperatur AT.Wartosc przeplywu gazu V lub róznicy cisnien AP lub róznicy temperatur ATjako zmienne niezalezne przeplywu gazu przez zloze katalizatora uzyskuje sie, nastawiajac liczbe obrotów zespolu napedowego elementu mieszajacego S za pomoca potencjometru P, który przestraja generator sterujacy GS na zadana czestotliwosc. Napiecie z generatora sterujacego GS wzmacniane jest w bloku mocy UM, który steruje zespolem napedowym elementu mieszajacego S. Pobierana moc z zespolu napedowego elementu mieszajacego S jest proporcjonalna do jego liczby obrotów.W przypadku wzrostu obciazenia wystepujacego w zespole napedowym elementu mieszajacego S, kontrolny wzmacniacz pomiarowy WP poprzez petle sprzezenia zwrotnego D wysyla sygnal o potrzebie zwiekszenia mocy do bloku UM, która podawana jest do zespolu napedowego elementu mieszajacego S.Natomiast, gdy obciazenie zespolu napedowego elementu mieszajacego S wzrosnie do poziomu przekraczajacego mozliwosc regulacji i trwac bedzie dluzej niz wartosc nastawiona w bloku uzaleznienia czasowego UC, wówczas nastapi wylaczenie mocy w calym ukladzie, a sygnali¬ zator blokowy SB poinformuje o zablokowaniu zespolu napedowego elementu mieszajacego S.Ponadto w trakcie pracy reaktora przeplywowo-cyrkulacyjnego wielkosc odchylenia od wartosci zadanej wywolana zjawiskami w zlozu katalizatora podawana jest do wzmacniacza wielkosci kontrolowanych W, a nastepnie poprzez pozostala czesc ukladu sterowania wedlug wynalazku nastepuje kompensacja wielkosci odchylenia od wartosci zadanej. W ten sposób zrealizowana jest automatyczna petla sprzezenia miedzy zjawiskami w zlozu katalizatora a dyna¬ mika przeplywu gazu przez to zloze w przedziale nastawionym przez potencjometr P. Petla ta zapewnia spelnienie warunków pracy reaktora przeplywowo-cyrkulacyjnego, narzuconych war¬ stwie katalizatora w zlozu.' Zastrzezenie patentowe Uklad sterowania reaktora przeplywowo-cyrkulacyjnego, w którym regulowane zródlo mocy polaczone jest z zespolem napedowym elementu mieszajacego, znamienny tym, ze wzmacniacz wielkosci kontrolowanych (W) polaczony jest poprzez generator sterujacy (GS) nastawiany poten¬ cjometrem (P) i blok mocy (UM) z zespolem napedowym elementu mieszajacego (S) sterowanym przez kontrolny wzmacniacz pomiarowy (WP), który z jednej strony poprzez petle sprzezenia zwrotnego (D) i blok mocy (UM) polaczony jest z zespolem napedowym elementu mieszajacego (S), a z drugiej strony poprzez petle sprzezenia zwrotnego (A), blok uzaleznienia czasowego (UC) wraz z sygnalizatorem blokady (SB) polaczony jest z blokiem mocy(UM).128 754 PL