Przedmiotem wynalazku jest odbiornik sygnalów stereofonicznych trans¬ mitowanych na fali nosnej zmodulowanej amplitudowo suma sygnalów stereofonicznych i zmodu¬ lowanej fazowo katem, którego sinus podwojonej wartosci równy jest stosunkowi róznicy sygnalów stereofonicznych do obwiedni zmodulowanej amplitudowo fali nosnej .Wynalazek znaj¬ duje zastosowanie w radiofonii, zwlaszcza w zakresie fal hektometrowych.Stan techniki. Znane sa odbiorniki sygnalów stereofonicznych, w których zespól stopni wielkiej i posredniej czestotliwosci jest polaczony z torem detekcji sygnalu sumy sygnalów stereofo¬ nicznych i z torem detekcji sygnalu róznicy sygnalów stereofonicznych, a wyjscia obu torów detekcji sa polaczone z matryca sumacyjno-róznicowa, której sygnaly wyjsciowe sa podawane do glosników.Torydetekcji sa dostosowane do demodulacji sygnalów stereofonicznych transmitowa¬ nych na fali nosnej zmodulowanej amplitudowo suma sygnalów stereofonicznych i zmodulowanej fazowo katem, którego tangens równy jest stosunkowi róznicy sygnalów stereofonicznych do obwiedni zmodulowanej amplitudowo fali nosnej, w wyniku czego odbiorniki te nie umozliwiaja odbioru sygnalów stereofonicznych transmitowanych na fali nosnej zmodulowanej fazowo innym katem.Istota wynalazku. Wynalazek dotyczy odbiornika sygnalów stereofonicznych transmitowa¬ nych na fali nosnej zmodulowanej amplitudowo suma sygnalów stereofonicznych i zmodulowanej fazowo katem, którego sinus podwojonej wartosci jest równy stosunkowi róznicy sygnalów stereo¬ fonicznych do obwiedni zmodulowanej amplitudowo fali nosnej, zawierajacego zespól stopni wielkiej czestotliwosci i korzystnie posredniej czestotliwosci, tory detekcji sygnalów sumy i róznicy sygnalów stereofonicznych oraz matryce sumacyjno-róznicowa, której sygnaly wyjsciowe sa poda¬ wane do przetworników elektroakustycznych.Istota wynalazku polega na tym, ze tor detekcji sygnalu róznicy sygnalów stereofonicznych sklada sie z ogranicznika amplitudy, którego wyjscie jest polaczone poprzez podwajacz kata fazowego z jednym z wejsc czlonu zawierajacego detektor synchroniczny i uklad mnozacy, przy czym drugie wejscie tego czlonu jest polaczone z ukladem odtwarzajacym kwadraturowy przebieg nosny o podwojonej pulsacji, a na trzecie wejscie jest podawany, z toru detekcji sygnalu sumy sygnalów stereofonicznych, sygnal obwiedni demodulowanego sygnalu. Korzystne jest wlaczenie2 128 558 filtru pasmowego miedzy podwajacz kata fazowego, a czlon zawierajacy detektor synchroniczny i uklad mnozacy, w celu usuniecia sygnalu malej czestotliwosci z wyjscia podwajacza. W czlonie zawierajacym detektor synchroniczny i uklad mnozacy istnieja dwie mozliwosci wzajemnego polaczenia tych podzespolów. Wyjscie detektora synchronicznego jest polaczone z jednym z wejsc ukladu mnozacego albo wyjscie ukladu mnozacego jest polaczone z jednym z wejsc detektora synchronicznego. Jako podwajacz kata fazowego korzystnie jest zastosowac kwadrator, natomiast role ukladu odtwarzajacego kwadraturowy przebieg nosny o podwojonej pulsacji spelnia najko¬ rzystniej petla synchronizacji. W zaleznosci od wyboru rodzaju petli synchronizacji podaje sie najej wejscie sygnal odbierany lub sygnal odbierany z usunieta obwiednia, albo sygnal wyjsciowy podwajacza kata fazowego. W alternatywnym rozwiazaniu odbiornika sygnalów stereofonicznych wedlug wynalazku w torze detekcji sygnalu róznicy sygnalów stereofonicznych brak jest ograni¬ cznika amplitudy, natomiast wyjscie podwajacza kata fazowegojest polaczone, korzystnie poprzez filtr pasmowy, z jednym wejsciem czlonu zawierajacego detektor synchroniczny i dzielnik analo¬ gowy. W czlonie tym wyjscie detektora synchronicznego jest polaczone z jednym wejsciem dzielnika analogowego, albo wyjscie dzielnika analogowego jest polaczone z jednym wejsciem detektora synchronicznego. Jako podwajacz kata fazowego korzystnie jest stosowac kwadrator, natomiast role ukladu odtwarzajacego kwadraturowy przebieg nosny o podwojonej pulsacji spelnia najkorzystniej petla synchronizacji, na której wejscie doprowadza sie sygnal odbierany, albo sygnal z wyjscia podwajacza kata fazowego.Objasnienie figur rysunku. Przedmiot wynalazku jest objasniony w przykladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat blokowy odbiornika sygnalów stereofonicznych, w którego torze detekcji sygnalu róznicy sygnalów stereofonicznych uklad mnozacy jest wlaczony przed detektorem synchronicznym, fig. 2 — schemat blokowy odbiornika, w którego torze detekcji sygnalu róznicy sygnalów stereofonicznych uklad mnozacy jest wlaczony za detektorem synchroni¬ cznym, fig. 3 — schemat blokowy odbiornika, w którego torze detekcji sygnalu róznicy sygnalów stereofonicznych dzielnik analogowy jest wlaczony przed detektorem synchronicznym, a fig. 4 — schemat blokowy odbiornika, w którego torze detekcji sygnalu róznicy sygnalów stereofonicznych dzielnik analogowy jest wlaczony za detektorem synchronicznym.Przyklady realizacji wynalazku.Przyklad I. Antena odbiornika stereofonicznego wedlug wynalazku odbiera sygnal stereo¬ foniczny transmitowany na fali nosnej zmodulowanej amplitudowo sume sygnalów stereofoni¬ cznych i zmodulowanej fazowo katem, którego sinus podwojonej wartosci równy jest stosunkowi róznicy sygnalów stereofonicznych do obwiedni zmodulowanej amplitudowo fali nosnej. Odbie¬ rany sygnal ma przebieg czasowy opisany zaleznoscia (1+ L + R)cos(at+ poziom niezmodulowanej fali nosnej, L, R — sygnyly stereofoniczne, w — pulsacja fali nosnej, ip = 0,5 arc sin [(L-R)/( 1 + L + R)]. Po przejsciu odbieranego sygnalu przez zespól 1 stopni wielkiej i posredniej czestotliwosci, jest on podawany na detektor obwiedni 2, na którego wyjsciu otrzymuje sie sygnal (1 + L + R), oraz na wejscie ogranicznika amplitudy 3, na którego wyjsciu sygnal ma postac cos (cot + kwadratora, i pasmowy filtr 5 ma postac cos2 (cut + zawierajacego mnozacy uklad 7 i synchroniczny detektor 8. Wyjscie mnozacego ukladu 7 jest polaczone z jednym wejsciem synchronicznego detektora 8, przy czym najedno z wejsc mnozacego ukladu 7 jest podawany sygnal cos2 (at + c), na drugie wejscie mnozacego ukladu 7 jest podawany sygnal (1 + L + R) z toru detekcji sygnalu sumy sygnalów stereofonicznych, a na pozostale wejscie synchronicznego detektora 8 jest podawany sygnal sin2atf. Sygnal sin2at jest kwadraturowym przebiegiem nosnym o podwojonej pulsacji, który jest odtwarzany przez uklad 9, wykonany w przykladowym odbiorniku jako petla synchronizacji fazy, na której wejscie jest podawany sygnal wyjsciowy podwajacza kata fazowego 4. W synchronicznym detektorze 8 nastepuje detekcja sygnalu (L-R), który jest podawany do sumacyjno-róznicowej matrycy 10. Do matrycy 10 jest podawany takze sygnal (1 + L + R), a na wyjsciach matrycy 10 otrzymuje sie stereofoniczne sygnaly L, R, które po wzmocnieniu we wzmacniaczach 11 sa doprowadzane do glosników.Przyklad II. Odbiornik sygnalów stereofonicznych, przedstawiony na fig.2, jest zbudo¬ wany analogicznie jak opisano w przykladzie pierwszym, z ta róznica, ze w czlonie 6 zawierajacy mnozacy uklad 7 i detektor synchroniczny 8 pierwsze wejscie, na które jest podawany sygnal128 558 3 wyjsciowy podwajacza kata fazowego 4, stanowi jedno wejscie synchronicznego detektora 8, na jedno z wejsc mnozacego ukladu 7 jest doprowadzany sygnal (1 + L + R), na drugie wejscie synchronicznego detektora 8 jest podawany sygnal sin2cot, natomiast wyjscie synchronicznego detektora 8 jest polaczone z pozostalym wejsciem mnozacego ukladu 7. Sygnal sin2ot jest odtwa¬ rzany przez petle synchronizacji fazy, na której wejscie jest podawany sygnal wyjsciowy ograni¬ cznika amplitudy 3. W synchronicznym detektorze 8 nastepuje detekcja sygnalu sin2(^, który po przemnozeniu przez sygnal (1 + L + R) daje na wyjsciu mnozacego ukladu 7 sygnal (L-R).Przyklad III. Odbiornik sygnalów stereofonicznych, przedstawiony na fig.3, jest zbudo¬ wany analogicznie jak opisano w przykladzie pierwszym, z ta róznica, ze sygnal wyjsciowy zespolu 1 stopni wielkiej i posredniej czestotliwosci jest podawany bezposrednio na wejscie podwajacza kata fazowego 4, którego wyjscie jest polaczone poprzez pasmowy filtr 5 zjednym wejsciem czlonu 12 zawierajacego synchroniczny detektor 8 i analogowy dzielnik 13, natomiast na wejscie petli synchronizacji fazy, stanowiacej uklad 9 odtwarzajacy kwadraturowy przebieg nosny o podwojo¬ nej pulsacji, jest podawany sygnal wyjsciowy zespolu 1 stopni wielkiej i posredniej czestotliwosci.Sygnal wyjsciowy pasmowego filtru 5, majacy postac (1 + L + R)cos2(tot+ dzielniku 13 przez sygnal (1 + L + R) i otrzymany w wyniku dzielenia sygnal jest podawany na wejscie synchronicznego detektora 8, na którego wyjsciu otrzymuje sie róznice sygnalów stereofonicznych (L-R).Przyklad IV. Odbiornik przedstawiony na fig4, rózni sie od odbiornika opisanego w przykladzie trzecim tym, ze sygnal wyjsciowy podwajacza kata fazowego 4 jest podawany bezpos¬ rednio na jedno z wejsc detektora synchronicznego 8, który wydziela sygnal (1 + L + R)2sin2 Sygnal ten podzielony nastepnie w analogowym dzielniku 13 przez sygnal (1 + L + R) stanowi róznice sygnalów stereofonicznych (L-R). Sygnal sin2at jest odtwarzany przez petle synchroniza¬ cji, na której wejscie jest podawany wyjsciowy sygnal podwajacza kata fazowego 4.Zastrzezenia patentowe 1. Odbiornik sygnalów stereofonicznych transmitowanych na fali nosnej zmodulowanej amp¬ litudowo suma sygnalów stereofonicznych i zmodulowanej fazowo katem, którego sinus podwojo¬ nej wartosci jest równy stosunkowi róznicy sygnalów stereofonicznych do obwiedni zmodulowanej amplitudowo fali nosnej, zawierajacy zespól stopni wielkiej i korzystnie posredniej czestotliwosci, polaczony poprzez tory detekcji sygnalów sumy i róznicy sygnalów stereofonicznych z wejsciami matrycy sumacyjno-róznicowej, której sygnaly wyjsciowe sa podawane do przetworników elek¬ troakustycznych, znamienny tym, ze tor detekcji sygnalu róznicy sygnalów stereofonicznych sklada sie z ogranicznika amplitudy (3), którego wyjscie jest polaczone poprzez podwajacz kata fazowego (4) z jednym wejsciem czlonu (6) zawierajacego synchroniczny detektor (8) i mnozacy uklad (7), przy czym drugie wejscie tego czlonu (6) jest polaczone z ukladem (9) odtwarzajacym kwadratu¬ rowy przebieg nosny o podwojonej pulsacji, a na trzecie wejscie czlonu (6) jest podawany sygnal obwiedni z toru detekcji sygnalu sumy sygnalów stereofonicznych. 2. Odbiornik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze miedzy podwajacz kata fazowego (4), a czlon (6) zawierajacy mnozacy uklad (7) i synchroniczny detektor (8) jest wlaczony pasmowy filtr (5). 3. Odbiornik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze w czlonie (6) zawierajacym mnozacy uklad (7) i synchroniczny detektor (8) wyjscie synchronicznego detektora (8) jest polaczone z jednym z wejsc mnozacego ukladu (7). 4. Odbiornik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze w czlonie (6) zawierajacym mnozacy uklad (7) i synchroniczny detektor (8) wyjscie mnozacego ukladu (7) jest polaczone z jednym z wejsc synchronicznego detektora (8). 5. Odbiornik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze podwajacz kata fazowego (4)jest wykonany w postaci kwadratora. 6. Odbiornik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze uklad (9) odtwarzajacy kwadraturowy przebieg nosny o podwojonej pulsacji stanowi petla synchronizacji. 7. Odbiornik sygnalów stereofonicznych transmitowanych na fali nosnej zmodulowanej amp¬ litudowo suma sygnalów stereofonicznych i zmodulowanej fazowo katem, którego sinus podwojo-4 128 558 nej wartosci jest równy stosunkowi róznicy sygnalów stereofonicznych do obwiedni zmodulowanej amplitudowo fali nosnej, zawierajacy zespól stopni wielkiej i korzystnie posredniej czestotliwosci, polaczony z torami detekcji sygnalów sumy i róznicy sygnalów stereofonicznych, których wyjscia sa polaczone z matryca sumacyjno-róznicowa, a sygnaly wyjsciowe matrycy sa podawane do przetworników elektroakustycznych, znamienny tym, ze tor detekcji sygnalu róznicy sygnalów stereofonicznych sklada sie z podwajacza kata fazowego (4), którego wyjscie jest polaczone z jednym wejsciem czlonu (12) zawierajacego synchroniczny detektor (8) i analogowy dzielnik (13), przy czym drugie wejscie czlonu (12) jest polaczone z ukladem (9) odtwarzajacym kwadraturowy przebieg nosny o podwojonej pulsacji, a na trzecie wejscie czlonu (12) jest podawany sygnal obwiedni z toru detekcji sygnalu sumy sygnalów stereofonicznych. 8. Odbiornik wedlug zastrz. 7, znamienny tym, ze miedzy podwajacz kata fazowego (4), a czlon (12) zawierajacy synchroniczny detektor (8) i analogowy dzielnik (13)jest wlaczony pasmowy filtr (5). 9. Odbiornik wedlug zastrz. 7, znamienny tym, ze w czlonie (12) zawierajacym synchroniczny detektor (8) i analogowy dzielnik (13) wyjscie synchronicznego detektora (8) jest polaczone z jednym z wejsc analogowego dzielnika (13). 10. Odbiornik wedlug zastrz. 7, znamienny tym, ze w czlonie (12) zawierajacym synchroniczny detektor (8) i analogowy dzielnik (13) wyjscie analogowego dzielnika (13) jest polaczone z jednym z wejsc synchronicznego detektora (8). 11. Odbiornik wedlug zastrz. 7, znamienny tym, ze podwajacz kata fazowego (4) stanowi kwadrator. 12. Odbiornik wedlug zastrz. 7, znamienny tym, ze uklad (9) odtwarzajacy kwadraturowy przebieg nosny o podwojonej pulsacji stanowi petla synchronizacji.128558 1 3 Pi LtTT^J Fig.1 10 11 A ,_b=L_j 8 9 [7 16 u w w Fig. 2128558 1 H *-H 1 { 10 11 13 8 112 Fig. 3 13' J8 12 iJX"i u 10 11 11 W W N3 W Fig. 4 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 100 21 PL