Przedmiotem wynalazku jest uklad do symulowa¬ nia oporu ruchu dzwigni sterujacej, stosowany w róznego rodzaju urzadzeniach treningowych, a zwlaszcza w lotniczych urzadzeniach treningowych do naukipilotazu. 5 W znanym ukladzie symulacje oporu ruchu dzwig¬ ni sterujacej uzyskuje sie poprzez polaczony z nia i mimosrodowo wzgledem jej punktu obrotu element czynny w postaci serwomotoru lub serwomechaniz¬ mu, korzystnie elektro-hydraulicznego. Element io czynny sterowany jest jednym parametrem z ana¬ logowego bloku przeliczajacego, co umozliwia sy¬ mulacje zmiennego oporu ruchu dzwigni.Uklady te sa jednak stosunkowo zlozone, ciezkie i drogie.Celem wynalazku jest opracowanie mozliwie pro¬ stego ukladu, który by pozwalal na symulacje zmiennego oporu ruchu dzwigni sterujacej dla do¬ wolnego kata jej wychylenia.Cel ten zostal osiagniety w ukladzie wedlug wy¬ nalazku, którego istota polega na tym, ze element czynny, polaczony z dzwignia sterujaca przegubo¬ wo i mimosrodowo wzgledem jej punktu obrotu, utworzony jest z co najmniej jednej sprezyny, ko¬ rzystnie srubowej, a co najmniej jeden z jego punktów mocowania osadzony jest na elemencie posrednim, przemieszczanym przesuwnie i/lub obro¬ towo w stosunku do punktu obrotu dzwigni steru¬ jacej. Przemieszczenie elementu posredniego naste¬ puje poprzez sprzegniety z nim silnik krokowy, ste- 18 20 2 rowany w sposób uprzednio zaprogramowany po¬ przez maszyne cyfrowa, do której wlaczone sa po¬ przez przetworniki analogowo-cyfrowe czujniki przemieszczenia katowego dzwigni sterowania i/lub czujnik przemieszczenia elementu posrednie¬ go wzgledem przyjetego ukladu odniesienia.Programowane przemieszczenia jednego z punk¬ tów mocowania elementu czynnego powoduja pro¬ gramowana zmiane wielkosci dzialajacej nie sterujaca sily i/lub jej ramienia, co w konsek¬ wencji prowadzi do zmiany momentu obrotowego, dzialajacego na dzwignie sterujaca i w kierunku przeciwnym do jej wychylenia.Uklad wedlug wynalazku pozwala na symulacje oporu ruchu dzwigni sterujacej w calym zakresie jej wychylenia i przy uzyciu stosunkowo prostych srodków technicznych.Wynalazek zostanie blizej objasniony na przykla¬ dzie wykonania zobrazowanym na rysunku, który przedstawia uklad w schemacie ideowym.Z osadzona obrotowo-wychylenie dzwignia steru¬ jaca 1 i mimosrodowo w stosunku do jej punktu obrotu 0 polaczone sa przegubowo dwie przeciw- sobie dzialajace sprezyny 2 srubowe, z których kaz¬ da utwierdzona jest przegubowo do elementu po¬ sredniego 3 w postaci kola zebatego, które zazebia sie z kolem zebatym 4, osadzonym na walku silni¬ ka krokowego 5. Na elemencie posrednim 3 umie¬ szczony jest czujnik 6 przemieszczenia katowego dzwigni sterujacej 1, a na nie pokazanej na rysun- 128 4013 128 401 4 ku podstawie umieszczony jest czujnik 7 przemiesz¬ czenia katowego elementu posredniego 3, przy czym czujniki 6 i 7 polaczone sa poprzez przetworniki analogowo-cyfrowe 8 i 9 z maszyna cyfrowa 10, ste¬ rujaca w sposób zaprogramowany • silnikiem kroko¬ wym 5.Zmiane wielkosci symulowanego oporu ruchu dzwigni sterujacej 1 uzyskuje sie poprzez wprowa¬ dzony do maszyny cyfrowej 10 program zmiany wzglednego polozenia katowego elementu posred¬ niego 3 w stosunku do dzwigni sterujacej 1 dla róz¬ nych katów jej wychylenia.Zastrzezenia patentowe 1. Uklad do symulowania oporu ruchu dzwigni sterujacej, zawierajacy element czynny, polaczony przegubowo z dzwignia sterowania i mimosrodowo w stosunku do jej punktu obrotu oraz dzialajacy 10 15 przeciwnie do kierunku jej wychylenia, tnamienny tym, ze element czynny utworzony jest z co naj¬ mniej jednej sprezyny (2), korzystnie srubowej, a co najmniej jeden z jego przegubowych punktów mocowania osadzony jest na elemencie posrednim (3), przemieszczanym przesuwnie i/lub obrotowo w stosunku do punktu obrotu (0) dzwigni sterujacej (1), przy czym przemieszczenie elementu posrednie¬ go (3) nastepuje poprzez sprzegniety z nim silnik krokowy (5), sterowany przez maszyne cyfrowa (10), do której wlaczone sa poprzez przetworniki analogowo-cyfrowe (8), (9) czujnik (6) przemieszcze¬ nia katowego dzwigni sterujacej (1) i/lub czujnik (7) przemieszczenia elementu posredniego (3). 2. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze ele¬ ment posredni (3) ma postac kola zebatego lub jego czesci, które osadzone jest na osi przechodzacej przez punkt obrotu dzwigni sterujacej (1) i zazebia sie z kolem zebatym (4), osadzonym na walku sil¬ nika krokowego (5). 2GK, Druk. im. K. Miarki w Mikolowie, -2am. 7214/113175. Nakl. 80 egz.Cena 100 zl PL