Przedmiotem wynalazkujest uklad do zwlocznego wylaczania oswietlenia, w szczególnosci we wnetrzach mieszkalnych.Uklad do zwlocznego wylaczania oswietlenia wedlug wynalazku, sluzy do zwlocznego (z opóznieniem) odlaczenia zródla Gub zródel) swiatla od elektrycznej sieci zasilajacej. Uklad ma zastosowanie glównie do pracy w oprawach oswietleniowych, zwlaszcza z zarówkowymi zródlami swiatla. Zwloka (opóznienie) wylaczenia pozwala uzytkownikowi na swobodne poruszanie sie lub oddalanie przy jeszcze funkcjonujacym oswietleniu. Dotyczy to szczególnie wnetrz mieszkalnych, podczas opuszczania mieszkania, przed udaniem sie do snu itp.Znane sa urzadzenia dzialajace z opóznieniem stosowane do innych celów. Do najczesciej spotykanych naleza wylaczniki czasowe do automatów schodowych i tzw. timery w fotografii. W pierwszym przypadku sa to znajdujace sie powszechnie w uzytku urzadzenia dzialajace na zasadzie mechanicznej z silnikiem elektrycznym. Poprzez odpowiednia przekladnie obnizajaca, silniczek obraca tarcze sterujaca wlaczeniem i wylaczeniem oswietlenia klatki schodowej. Wadami wyklu¬ czajacymi stosowanie urzadzen tego typu we wnetrzach mieszkalnych sa duze wymiary, stosun¬ kowo duzy pobór mocy, slyszalnosc pracy (halasliwosc) i awaryjnosc. Znany jest na przyklad wylacznik czasowy-timer, zwlaszcza do automatów schodowych wedlug polskiego opisu patento¬ wego nr 72 272. W wylaczniku tym przyciskjestjednym swym kontaktem polaczony zdioda dajaca ujemna polaryzacje, zas drugim swym kontaktem — z kondensatorem, neonówka i rezystorem. W drugim przypadku, tzw. timerów, do celów fotograficznych, sa to najczesciej uklady wykonywane w oparciu o elementy pólprzewodnikowe. Uklady te, na ogól tranzystorowe, charakteryzuja sie stosunkowo niewielkimi czasami opóznienia dzialania. Koniecznosc stosowania napiecia zasilaja¬ cego o malej wartosci oraz podatnosc na przepiecia eliminuje uklady tego typu ze stosowania w polaczeniu z zarówkowymi lub innego typu zródlami swiatla w oprawach oswietleniowych.Celem wynalazku jest wyeliminowanie szeregu wad i niedogodnosci stosowanych dotychczas urzadzen.2 127893 Cel ten osiagnieto przez opracowanie ukladu, który stanowi szeregowe polaczenie pierwszej diody i pierwszego uzwojenia cewki wraz z kondensatorem polaczonym równolegle z tym uzwoje¬ niem, oraz druga dioda wlaczona równolegle do szeregowego polaczenia pierwszej diody i pier¬ wszego uzwojenia cewki, przy czym obydwie te diody sa dolaczone róznoimiennie do wspólnego zacisku przelacznika, laczacego sie na przemian z wolnymi dwoma zaciskami tegoz przelacznika, którego dwa zaciski sa zbocznikowane kontaktronem, zas pozostaly wolny zacisk laczy sie z szeregowym polaczeniem rezystora z termistorem przy czym równolegle z tym rezystorem jest szeregowe polaczenie lacznika bimetolowego i drugiego uzwojenia cewki charakterystycznego tym, ze wraz z pierwszym uzwojeniem cewki tworzy cewke przekaznika kontaktronowego.Przedmiot wynalazku zostal uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku w schemacie ideowym ukladu.Uklad wedlug wynalazku jest zasilany z sieci napiecia przemiennego, dolaczonej do zacisków A i B. Zacisk Ajest polaczony z wolnym zaciskiem 1 przelacznika P oraz z koncówka kontraktronu zwiernikowego K. Wspólny zacisk O przelacznika Pjest zlaczony zdruga koncówka kontraktronu K, oraz z dwiema diodami Dl i D2 polaczonymi ze soba róznoimiennie. Szeregowo z dioda Dljest polaczone uzwojenie LI przekaznika kontaktronowego. Równolegle z uzwojeniem LI jest wla¬ czony kondensator C. Druga koncówka diody D2 oraz wezel polaczenia uzwojenia LI i kondensa¬ tora C sa laczone z zaciskiem zródla swiatla Z. Drugi zacisk zródla swiatla Z zamyka obwód do zacisku B sieci zasilajacej. Wolny zacisk 2 przelacznika P laczy sie z zaciskiem B sieci zasilajacej poprzez szeregowe polaczenie rezystora R i termistora T, przy czym równolegle z rezystorem R znajduje sie szeregowe polaczenie lacznika bimetalowego Z i uzwojenie L2 przekaznika kontaktro¬ nowego. Uklad zawiera dwa obwody. Pierwszy, zlozony z kontraktronu zwiernego K, diod pro¬ stowniczych Dl i Dl, uzwojenia LI przekaznika kontaktronowego, kondensatora C i ze zródla swiatla Z, tworzyobwód pracy.Drugi obwódjest polaczeniem rezystora R, lacznika bimetalowego Z, uzwojenia L2 przekaznika kontaktronowego i termistora T jest obwodem wylaczajacym.Przekaznik P jest elementem skladowym obu obwodów. Uzwojenie LI i L2 przekaznika sa nawiniete na wspólnym karkasie. Lacznik bimetalowyjest wykonany w postaci wypelnionej gazem banki szklanej z zatopionymi wewnatrz dwiema elektrodami. Pod wplywem przylozonego napiecia i zachodzacego wyladowania tlacego nastepuje nagrzanie elektrod, a poniewaz jedna z nich jest odginajacy sie pod wplywem ciepla styk bimetalowy, druga zas jest nieruchoma, nastepuje ich zwarcie. Rzeczony lacznik jest elementem skladowym zaplonnika swietlówkowego.Uklad dziala w nastepujacy sposób. Po przelaczeniu przelacznika P w polozenie 1 plynie prad w ukladzie Dl, D2, LI, C, co powoduje zaswiecenie zródla swiatla Z. Sinusoidalny prad prze¬ mienny plynie w pierwszym pólokresie przez diode Dl i uzwojenie LI, w drugim — przez diode D2.Wytwarza sie staly przeplyw uzwojenia LI dzieki równoleglemu polaczeniu z kondensatorem C.Kondensator Cjest ladowany w czasie pólokresu przewodzenia diody Dl i utrzymuje stale napiecie na uzwojeniu LI. Nastepuje przyciagniecie i utrzymanie styczek kontaktronu K w stanie zwartym.Dzialajacy kontaktron K bocznikuje przelacznik P, laczac jego zacisk 1 i 9. Wylaczenie ukladu nastepuje po przelaczeniu styku przelacznikaP w polozenie 2. Odlaczenie zródla swiatla Z od sieci zasilajacej nie nastepuje natychmiast ale po czasie zwloki (opóznienia) spowodowanym zadziala¬ niem obwodu wylaczajacego. Prad przemienny plynie w galezi R, T. Nastepuje nagrzewanie sie termistora T i zmniejszenie jego rezystancji. Powoduje to zwiekszenie natezenia pradu w tej galezi.Zmniejsza sie spadek napiecia na termistorze T, a zwieksza na rezystorze R. Przy okreslonej wartosci napiecia wystapi wyladowanie tlace w laczniku bimetalowym Z i w nastepstwie nagrzanie i zwarcie jego styków. Spowoduje to przeplyniecie pradu przemiennego przez uzwojenie L2 i wytworzenie takiegoz przemiennego jego przeplywu. Poniewaz oba uzwojenia LI i L2 sa nawiniete na wspólnym karkasie opasujacym konraktron K i razem tworza cewke przekaznika kontaktrono¬ wego, przemienny przeplyw od uzwojenia L2 zrównowazy, wjednym zpólokresów, staly przeplyw uzwojenia LI. Styczki kontaktronu K przestana byc utrzymywane w stanie zwartym i rozlacza sie.Czas zwolnienia kontaktronu K jest maly tak, ze zwolnienie i rozwarcie jego styczek w chwili równowazenia sie przeplywów jest natychmiastowe. Ulega przerwaniu obwód pracy, zamkniety dotad wlasnie poprzez zwarty kontaktron K i nastepuje odlaczenie zródla swiatla Z od napiecia zasilajacego.127 893 3 Zastrzezenie patentowe Uklad do zwlocznego wylaczania oswietlenia, który stanowi szeregowe polaczenie pierwszej diody i pierwszego uzwojenia cewki wraz z kondensatorem polaczonym równolegle z tym uzwoje¬ niem oraz druga dioda wlaczona równolegle do szeregowego polaczenia pierwszej diody i pier¬ wszego uzwojenia cewki, przy czym obydwie te diody sa dolaczone róznoimiennie do wspólnego zacisku przelacznika, laczacego sie na przemian z wolnymi dwoma zaciskami tegoz przelacznika, którego dwa zaciski sa zbocznikowane kontaktronem, znamienny tym, ze pozostaly wolny zacisk (2) laczy sie z szeregowym polaczeniem rezystora (R) z termistorem (T), przy czym równolegle z rezystorem (R) jest szeregowe polaczenie lacznika bimetalowego (Z) i drugiego uzwojenia cewki (L2) charakterystycznego tym, ze wraz z pierwszym uzwojeniem (LI) tworzy cewke przekaznika kontaktronowego (K). PL