Przedmiotem niniejszego wynalazku jest urzadzenie do automatycznego doswietlania szklar¬ niowych upraw roslinnych.Sterowane uprawy roslin w szklarniach i namiotach foliowych wymagaja kontrolowanego oswietlenia dobowego, regulujacego wlasciwa wegetacje roslin. Szczególnie w okresie jesienno- zimowym wystepuje koniecznosc doswietlania szklarniowych upraw roslinnych swiatlem sztu- cznym,co w praktyce powoduje koniecznosc poslugiwania sie kalendarzem wlaczen i wylaczen lamp doswietlajacych, stosownie do zmieniajacych sie pór wschodu i zachodu slonca, przy czym wszelkie zaklócenia w tym zakrese uniemozliwiaja dotrzymanie warunków intensywnwj wegetacji roslin.Tradycyjnedoswietlanie upraw szklarniowych polega na tym, ze tuz po zapadnieciu zmroku wlaczane sa lampy doswietlajace na taki okres czasu, aby sumaryczny czas naturalnego oswietlenia dziennego i czas doswietlania swiatlem sztucznym byl zawarty w granicych od 12 do 16 godzin, zaleznie od rodzaju upraw, przy czym reszta czasu dobowego jest przeznaczona na sen roslin.Znane sa urzadzenia do automatycznego sterowania oswietleniem w postaci wylaczników zmierzchowych, na przyklad z polskiego opisu patentowego nr 52 922, które dzialaja z chwila zapadniecia zmroku i przy pojawieniu sie strumienia swiatla dziennego o regulowanej jasnosci.Urzadzenia te, zawierajace fotokomórki, sa zaopatrzone najczesciej w elementy czasowo-zwloczne, aby wyeliminowac krótkotrwale stany przemijajace, zwiazane z przypadkowym przeslonieciem fotokomórki lub tez z chwilowym oswietleniem ich z innego zródla, na przyklad podczas blyskawicy.Ten tradycyjny sposób wlaczania lamp doswietlajacych, sterowanych recznie lub z pomoca wylaczników zmierzchowych, co nastepuje tuz po zmierzchu, wykazuje te niedogodnosc, ze proces tego wlaczania zbiega sie ze szczytowymi obciazeniami sieci energetycznych, powodujac ich dodatkowe przeciazenie.Niniejszy wynalazek rozwiazuje zagadnienie automatycznego sterowania doswietleniem szklarniowych upraw roslinnych w taki sposób, aby po zmroku odczekac najpierw czas niezbedny dla snu rosliny,a dopiero w godzinych nocnych, po minieciu obciazenia szczytu wieczornego sa2 127 492 wlaczane lampy doswietlajace. Takie rozwiazanie urzadzenia spelniajacego powyzsze zalozenia umozliwia korzystanie przez wlascicieli upraw szklarniowych z obnizonej taryfy nocnej oplat za zuzyta energie elektryczna podczas doswietlania tych upraw.Zgodnie z wynalazkiem przedmiotowe urzadzenie do automatycznego doswietlania szklarnio¬ wych upraw roslinnych, oparte o nowoczesna technike binarna i przy zastosowaniu obwodów scalonych, polega na tym, ze zawiera elektroniczny blok sterujacy, wysterowywany ukladem wejsciowym z czujnikiem fototranzystorowym swiatla dziennego, który to blok jest polaczony na drugim z swych wejsc z licznikiem, zliczajacym impulsy zegara elektronicznego, stanowiacego podwójny multiwibrator monostabilny i przestrajanego w czasie na jeden impuls za pomoca odpowiedniego regulatora, a wyjscie tego bloku sterujacego jest polaczone z czlonem wykona¬ wczym i jest ono blolfcowane obwodem bocznikujacym, polaczonym z tym ukladem wejsciowym.Pokretlo zegara elektronicznego jest wyskalowane w jednostkach sumarycznych wymaganego czasu oswietlenia dziennego i oswietlenia sztucznego za pomoca lamp, korzystnie rteciowych lub sodowych.Wynalazek jest objasniony szczególowo na podstawie przykladowego wykonania urzadzenia, zilustrowanego na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia uklad blokowy urzadzenia, a fig. 2 — schemat polaczen zasilacza sieciowego wraz z czlonem wykonawczym.Jak to przedstawiono na rysunku urzadzenie wedlug wynalazku zawiera elektroniczny blok sterujacy 1, który jest wysterowywany ukladem wejsciowym 2. Drugie wejscie tego bloku 1 jest polaczone z licznikiem 4 zliczajacym impulsy zegara elektronicznego 3, stanowiacego podwójny multiwibrator monostabilny, a wyjscie tego bloku sterujacego jest polaczone z czlonem wykona¬ wczym 5, sprzezonym z obwodem wyjsciowym 6, przy czym to wyjscie bloku 1 jest blokowane obwodem bocznikujacym, polaczonym z ukladem wejsciowym 2. Ten uklad wejsciowy 2 jest polaczony z czujnikiem fototranzystorowym za pomoca przewodu przylaczowego 8 o dowolnej dlugosci. Do ustalenia progu natezenia oswietlenia dziennego w czujniku 7 w zakresie od 100 do 1000 luksów uklad wejsciowy 2 zawiera regulator pokretny 9, wyskalowany w stopniach czulosci ukladu.Zegar elektroniczny 3 jest przestrajany, w zakresie od 8 do 12 sek. na jeden impuls, za pomoca regulatora 10 z pokretlem wyskalowanym w jednostkach sumarycznych czasu oswietlenia dzien¬ nego i oswietlenia sztucznego w zakresie od 12 do 16 godz. na dobe. Poszczególnie impulsy zegara 3 sa sygnalizowane rozblyskami lampki kontrolnej 11, przy czym praca tego czlonu czasowego jest sygnalizowana lampka kontrolna 12 „noc". Po wylaczeniu czlonu czasowego wygaszona zostaje lampka kontrolna 12 i zostaje wlaczona lampka sygnalizacyjna 13 „dzien".Jak to pokazano na fig. 2 czujnik fototranzystorowy 7 jest umieszczony pod dachem szklarni 14 od strony naslonecznionej w taki sposób, aby jego okienko z odpowiednim filtrem bylo skierowane pionowo w niebo, przy czym miejsce podwieszenia tego czujnika 7 powinno byc tak dobrane, aby nie padaly na niego bezposrednio z lamp doswietlajacych 15. Lampy doswietla¬ jace 15, najkorzystniej lampy rteciowe lub sodowe, zaopatrzone w odblysniki kierujace bezposred¬ nio swiatlo na rosliny 16, sa przylaczone do sieci elektrycznej 220 V za pomoca stycznika 17, którego cewka jest przylaczona do obwodu wyjsciowego 6 czlonu wykonawczego 5.Ponadto przedmiotowe urzadzenie wedlug wynalazku jest zaopatrzone w zasilacz sieciowy z wylacznikiem 18 i stabilizatorem napiecia 19, którego stan wlaczenia do sieci jest sygnalizowany lampka kontrolna 20. W przypadku duzej awaryjnosci sieci zasilajacej i pojawiania sie czestych zaklócen, korzystne jest przylaczenie do zasilacza malego akumulatora 21 lub suchego ogniwa.Dzialanie urzadzenia wedlug wynalazku polega na tym, ze po przylaczeniu do sieci jego zasilacza i po nastaniu zmroku, zanika sygnal na czujniku fototranzystorowym 7, co za posrednict¬ wem ukladu wejsciowego jest przekazywane do bloku sterujacego 1. Od tego czasu zostaje wla¬ czony zegar elektroniczny 3, którego impulsy sa zliczane przez licznik 4. Praca tego czlonu czasowego trwa tak dlugo, dokad zostanie odmierzony czas snu upraw roslinnych 16, który jest równy róznicy 24 godz. minus nastawiony sumaryczny czas oswietlenia dziennego i oswietlenia sztucznego. W tym momencie, po zliczeniu przez licznik 4 okreslonej liczby impulsów, przekazywa¬ nych przez zegar 3, zostaje wyslany sygnal do bloku sterujacego 1, który swym wyjsciem wystero- wuje czlon wykonawczy 5 i za pomoca obwodu wyjsciowego 6 sprzezonego ze stycznikiem 17, nastepuje wlaczenie lamp doswietlajacych 15, które zostaja wylaczone o zmierzchu, z chwila poja-127492 3 wienia sie sygnalu w czujniku fototranzystorowym 7. Sygnal ten jest przekazywany za posrednict¬ wem ukladu wejsciowego 2 obwodem bocznikujacym do czlonu wykonawczego 5 i nastepuje jego blokada. Po zmierzchu opisany cykl rozpoczyna sie od poczatku.Zastrzezenie patentowe Urzadzenie do automatycznego doswietlania szklarniowych upraw roslinnych, zaopatrzone w fotokomórke z ukladem do poziomowania progu natezenia oswietlenia dziennego, w czlon cza¬ sowy, opózniajacy zadzialanie czlonu wykonawczego, polaczonego ze stycznikiem zalaczajacym do sieci zasilajacej lampy doswietlajace, znamienne tym,ze zawiera elektroniczny blok sterujacy (1), wysterowany ukladem wejsciowym (2) z czujnikiem fototranzystorowym (7) swiatla dziennego, który to blok (1) jest polaczony na drugim ze swych wejsc z licznikiem (4), zliczajacym impulsy zegara elektronicznego (3), stanowiacego podwójny multiwibrator monostabilny i przestrajanego w czasie na jeden impuls za pomoca regulatora (10), a wyjscie tego bloku sterujacego (1) jest polaczone z czlonem wykonawczym (5) i jest ono blokowane obwodem bocznikujacym, polaczo¬ nym z tym ukladem wejsciowym (2), przy czym pokretlo regulatora (10) zegara elektronicznego (3) jest wyskalowane w jednostkach sumarycznych czasu oswietlenia dziennego i oswietlenia sztu¬ cznego za pomoca lamp(15), korzystnie rteciowych lub sodowych.Kp--a— Fig. 1 ~220 Fig.2 Pracowni*Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 cgz.Cena 100 zl PL