PL127331B1 - Carbide sinter - Google Patents

Description

Opis patentowy opublikowano: 1986. 02. 28 127331 Int. CL3 I C22C 29/00 B22F 7/02 Twórcy wynalazku: Thomas Eugene Hale, Roy Carl Lueth Uprawniony z patentu* General Electric Company, Schenectady (Stany Zjednoczone Ameryki) Spiek weglikowy Przedmiotem ~ wynalazku jest spiek weglikowy.

Spieki weglikowe sa powszechnie stosowane dzieki polaczeniu takich wlasciwosci jak twardosc, wy¬ trzymalosc, odpornosc na zuzycie, co umozliwia za¬ stosowanie ich do wytwarzania narzedzi skrawaja- , cych, matryc ciagowych i elementów narazonych na zuzycie.

Do wytwarzania elementów narazonych na scie¬ ranie sie oraz do ciecia metali niezelaznych stosuje sie stopy WG—Co dzieki ich wysokiej wytrzyma- 10 losci oraz duzej odpornosci na zuzycie.

Do obróbki ¦skrawaniem stali stosuje sie stopy WiC-TiC-rraC-Co, TiC-^Ni lub TiMNi^Mo, z uwagi na ich mniejsza sklonnosc do reagowania z elementami stalowymi przy duzych predkosciach ]5 skrawania.

Uzycie innych weglików niz WC powoduje zwy¬ kle znaczne zmniejszenie wytrzymalosci wyrobu, co ogranicza zastosowanie dodatków w postaci TiC lub innych weglików. Przy duzej zawartosci TiC ^ w stopie zmniejsza sie odpornosc wyrobu na szkod¬ liwe dzialanie otoczenia.

Znane jest nakladanie na spieki weglikowe pow¬ lok z weglików, azotków lub weglikoazotków, w ce¬ lu polepszenia ich odpornosci na zuzycie oraz to- 2s czernia metali. Stwierdzono jednaka ze powloki ta¬ kie nie maja dostatecznej twardosci w przypadku zuzycia przez scieranie, które wystepuje przy wier¬ ceniach skal lub urabianiu wegla. Ponadto wyroby t powleczone weglikami, azotkami ' lub weglikoazot- 3f kami nie moga byc lutowane do uchwytów stalo¬ wych, poniewaz ciekla lutowina twarda nde zwilza powlok z weglików, azotków lub weglikoazotków.

Lepisizym rozwiazaniem jest zastosowanie powlok zawierajacych borki. Powloki zawierajace borki ta¬ kie jak, TiB2 sa twardsze niz powloki zawierajace wegliki lub azotki takie jak TiC i TiiN i dlatego znajduja lepsze zastosowanie przy urabianiu wegla i wierceniu skal, tam, gdzie wyroby sa narazone na zuzycie przy scieraniu. Powloki zawierajace borki ulegaja latwemu zwilzeniu przez lutowine., co umozliwia ich przlutowanie do uchwytów stalo¬ wych. Ulatwia to ich zaistoisowainie w gryzach we¬ glowych oraz swidrach, których elementy sa lu¬ towane.

Zgodnie z rozwiazaniem wedlug wynalazku spiek weglikowy sklada sie z podloza z weglików spie¬ kanych metali z grup IV b, V b i VI b ze spoiwem wybranych z grupy obejmujacej zelazo, nikiel, ko¬ balt, którego powierzchnia jest nasycona dyfuzyj¬ nie pierwiastkiem wybranym z grupy obejmuja¬ cej boT, krzem lub glin, oraz powloki nalozonej na nasycone podloze, zawierajacej • borek wybrany z grupy obejmujacej borek tytanu, borek hafnu, borek cyrkonu i borek tantalu. Podloze z wegli¬ ków spiekanych zawiera ponad 10fVo wagowych kobaltu. Korzystnie powierzchnia podloza jest na¬ sycona borem na okreslona glebokosc, zas na pod¬ lozu jest nalozona powloka z borku tytanu. 127 331127 331 Zgodnie z alternatywnym rozwiazaniem wynalaz¬ ku spiek weglikowy sklada sie z podloza z wegli¬ ków spiekanych, warstwy posredniej osadzonej na podlozu, majacej co najmniej jedna warstwe we¬ glików, azotków lub weglikoazotków pierwiastków 5 z grup IV,b i Vb okresowego ukladu pierwiastków, lub ich polaczenie, oraz powloki nalozonej na war¬ stwe posrednia,-stanowiaca borek wybrany z grupy * obejmujacej >orek;tytanu, borek hafnu, borek cyr¬ konu i borek tantalu. Korzystnie podloze ze spieku 10 weglikowego zawiera od 3% do 10% wagowych kobaltu.

.Korzystnie powierzchnia podloza, na której jest osadzona warstwa posrednia, jest nasycona dyfu¬ zyjnie pierwiastkiem wybranym z grupy obejmu- 15 jacej bor, krzem lub glin.

Korzystnie warstwa posrednia zawiera pierwsza warstwe weglika tytanu osadzona na powierzchni podloza nasyconej borem, oraz druga warstwe azot¬ ku tytanu, nalozona na warstwe weglika tytanu. 20 Korzystnie w rozwiazaniu alternatywnym warst¬ wa posrednia zawiera pierwsza warstwe weglika tytanu osadzona na powierzchni podloza nasyconej borem, oraz druga warstwe, nalozona na warstwe weglika tytanu, stanowiaca mieszanine weglika ty- 25 tanu i azotku tytanu.

Okreslenie spiek weglikowy uzywany w opisie, oznacza wegliki przejsciowe metali z grup IV b.

Vb i VI ib okresowego ukladu pierwiastków, ze spoiwem wybranym z grupy obejmujacej zelazo, 30 nikiel i kobalt. Typowym weglikiem spiekanym jest WC ze spoiwem kobaltowym lub TiC ze spo¬ iwem niklowym.

Przy wytwarzaniu narzedzi do urabiania wegla lub swidrów do wiercenia skal konieczne jest za¬ pewnienie twardej powloki, która silnie przylega do podloza z weglików spiekanych i jednoczesnie umozliwia przylutowanie narzedzia do stalowego uchwytu. Powloki zawierajace borki, takie jak bo¬ rek tytanu (TiB2) sa twardsze niz powloki zawie¬ rajace wegliki lub azotki, takie jak TiC i TiN, i dlatego tez powloki zawierajace borki znajduja wieksze zastosowanie do wytwarzania elementów narazonych na zuzycie scierne. Aby uniknac lusz¬ czenia sie powloki koniecznym jest, aby powloka silnie przylegala do podloza z weglika spiekanego.

Stosujac proces opisany w niniejszym zgloszeniu uzyskuje sie silne przyleganie powloiki oraz zwiek¬ szenie odpornosci na zuzycie scierne narzedzia tna¬ cego wykonanego z weglików poddanych odpowied¬ niej obróbce.

Zgodnie z wynalazkiem spieki weglikowe sklada¬ ja sie z podloza wykonanego z weglików spieka¬ nych, którego powierzchnia zostala nasycona dy¬ fuzyjnie borem, krzemem lub glinem, warstwy po- :.5 sredniej" osadzonej na podlozu, oraz powloiki za¬ wierajacej bonki, osadzonej na warstwie posredniej.

Warstwa posrednia spieku weglikowego moze miec postac jednej lub kilku warstw wykonanych z weglików, azotków lub wegilikoazotków pierwiast- 60 ków z grup IV b i Vb okresowego ukladu pier¬ wiastków, lub ich polaczenia.

Grubosc warstw posrednich moze byc tak mala, jak grubosc warstwy skladajacej sie z pojedyn¬ czych atomów, az do grubosci kilku mikrometrów. 65 Dolna granica grubosci warstwy posredniej jest ograniczona koniecznoscia calkowitego pokrycia podloza. Górna granice grubosci warstwy posred¬ niej wyznacza zaleznosc, zgodnie z która wzrost grubosci warstwy posredniej powoduje zmniejszenie wytrzymalosci i ciagliwosci wyrobu. Na warstwe posrednia naklada sie powloki zawierajace borek tytanu, borek hafnu, borek cyrkonu, lub borek tantalu.

Wynalazek zostal opisany szczególowo w zalaczo¬ nych przykladach.

Przyklad I. Przygotowano wkladke ze spie¬ ku weglikowego przeznaczona na narzedzie do wier¬ cenia skal, majaca powierzchnie robocze w postaci pólkolistej kopuly o srednicy okolo 8 mm.

Wkladka ze spieku weglikowego miala nastepu¬ jace wlasciwosci: Sklad: WC - 84'%, Co - 16% 35 40 45 50 Twardosc Rockwella (w skali A) —.

Gestosc — Poprzeczne naprezenie zrywajace — Wytrzymalosc na scieranie — Wytrzymalosc na rozciaganie — Modul sprezystosci podluznej — Granica proporcjonalnosci — Plastycznosc ('% wydluzenia) — Udarinosc — Odpornosc na scieranie — Przewodnosc wlasciwa (°/o miedzi — przy 25° C) Opór wlasciwy — Tabela 1 86,0-87,5 0,0139 kg/m* 2,76 X 109 Pa 3,68 X 109 Pa 1,77 X109 Pa 500 X109 Pa 0,65 X109 Pa ¦0,4% 2,82 J/m2 3X106 m 1_ 3 9,2% 19,0 X10~8 G-ni Przewodnosc ciepla wlasciwa Temperatura (°C) 1 50 100 150 20.0 250 3,00 400 500 (Wto-K) 2 | 87,9 7,9,5 7:9,5 7i9,5 70,5 79,5 79,5 1 7,9,5 | 1 2 1 Wspólczynnik rozszerzalnosci cieplnej Od temperatury* pokojowej do °C 2,00 400 600 8120 980 Rozszerzalnosc na °CX10-8 1,7 1,8 1,9 2,1 2,25 127 361 « Proces powlekania wfcladtai byl prowadzony w nastepujacy sgaasóib: wkladke nagrzewano- do otoolo 960°iC i wygrzewano przez okolo 1-0 mtalt w strumieniu W. Nastepnie wklaldke, wystawiono przez 5 imm&t na dzialanie gazu zawierajaeego H2 — l,5fVo, BCls, w celu nasycenia powierzchni borem. Wkladke wygrzewano przez okolo 20' mi¬ nut w temperaturze 950°C w strumieniu H2, w celu nasycenia dyfuzyjnego powierzchni spieku wegliko¬ wego borem na glejbokosc okolo 1!5 mikrometrów.

Kolejny etap procesu polegal na wygrzewaniu wkladki przez okolo 20 mimu* w temperaturze oko¬ lo 1050o€ w strumieniu gazu o skladzie H2 — 5M>, CH4 — 2^/01, TiiCl4, w celu utworzenia warstwy TiC, o grubosci okolo 1,5 mikrometra, na podloziu ze spieku weglikowego nasyconym borem. Wkladke wygrzewano przez okolo 15 minut w temperaturze okolo 1|050°C , w strumieniu gazu o skladzie H2 — 3j3i°/o', N2 — 2tya, TiCl*, tworzac warstwe TdiN o grubosci okolo 1,5 mikrometra, na warstwie TiC.

Nastepnie wkladke wygrzewano przez okolo JM) mi- 20 nut w temjperatiunze otato 800PC, w strumieniu gazu o skladzie H2 — 3,3P/«, BO« — 2%, TiCk, two¬ rzac warstwe TiBs o grubosci okolo 10 mikrome¬ trów. Powyzsze operacje , prowadzono- pod cisnie¬ niem równym 1 X 10*Pa. 25 Wkladke wykonana w powyzszy sposób, oraiz nie- powlekana wkladke kontrolna do obróbki bloku piaskowca o dlugosci 380 mim oraz szerokosci 100 mm, ptfzy uzyciu strugarki. Obróbke prowa- 30 dzono przy predkosci skrawania 0,5 m/sekunde, przy posuwie 0,5 mm na przejscie, i glebokosci skrawania 2 mtrn. Wykonano cztery przejscia przez blok piaskowca. Rezultaty zestawiono w ponizszej tabeli. 35 Tabela 2 40 45 Na podstawie badania wielu wkladek wykonanych sposoibiem opasanych w przykladzie 1 ustalono para- 50 metry procesu. Switoriclzono, ze nasycenie dyfuzyjne podloza bofewi moz£*a uzyskac przez poddanie wkladki dzialaniu strumienia mieszaniny wodoru i od 0,1 do 5f/§ olbijetoisciowych BO, w czatsie od 5 do 60 mjmut, w temperaturze od okolo GOOPC do 12O0'°iC. Warsiwy ,fK>sredffiie TiC i TiN naklada sie w tonpersDtutach od 780 do I3O0°C, korzystnie w temperaturach od 900 do 110O°C Proces pro¬ wadz sie pod cisnieniem od okolo 0,66 X IG8 Pa do 1 X 105 Pa. Zawartosc TiCU w mieszaninach ga- 60 zów wynosi od okolo 0,5p/o do 2Wo. Zawartosc CH4 wynosi od Otyo do 20%. Zawartosc N2 wynosi od l°/o^do SWo. Przy nakladaniu powloki TdB2 stosuje sie czas wygrzewania od kilku minut do kilku go¬ dzin, oraz temperature od okolo $00°C do li200oC, ^ | Zmniejszenie ciezaTu X10"3 N Wkladka kontrolna 2,90 Wkladka powlekana 0,06 Wspólczynnik ulepszenia - 43 55 oraz zawartosc BO* w mieszaninie gazów od okoio l°/o do 5°/o.

Pt z,yklad II. Wkladke ze spieku wegliko¬ wego o wlasciwosciach identycznych jak wkladka z przykladu I poddano obróbce w nastepujacy spo¬ sób: wkladke nagrzano do temperatury okolo 90fl°C i wygrzewano w czasie 15 minut w stroianieniu H«.

Nasibepnie wkladke wygrzewano putzesz okolo 5 mi¬ nut w temperaturze 9O0°C w strumieniu gazu o skladzie H2 — 7,9?/o, BCls, nasycajac wkladke borem.

Wkladke wygrizewano przez okolo 20 minut w temperaturze okolo 900°C w sitrumieniu H2, w celu nasycenia dyfuzyjnego powierzchni podloza ze spieku weglikowego. Nastepnie wkladke wy¬ grzewano przez okolo 1150 minut w temperaturze okolo 800°C w strumieniu gazu o skladzie H2 — 2°/o, TiCk, tworzac warstwe TiBfc na podlozu nasyco¬ nym borem.

Wkladka powlekana w ten sposób miala powloke TiB2 o grubosci ód okolo 5 do 10 mikrometrów, zas jej podloze bylo nasycone dyfuzyjnie borem na glejbokosc ©d okolo 5 do 20 mikrometrów. Przy oibróibce piaskowca, w sposób opisany w przykla¬ dzie I, wkladki pioddane powyzszej obróbce wyka¬ zywaly wytrzymalosc na zuzycie zwiekszona od 5 do 50 razy w stosunku do wkladek niepowlekanych i nie poddawanych obróbce opisanej powyzej. Po wykonaniu wkladka kontrolnej o wlasciwosciach jak w przykladzie I, powleczonej warstwa TiBi bez warstw posrednich, której powierzchnia nie byla nasycona borem, okazalo sie, ze jej odpornosc na zuzycie byla tylko dwu lub trzykrotnie wiek¬ sza niz wkladki niepowleczonej, nie poddawanej; obróbce opisanej powyzej. W przypadku nasycenia dyfuzyjnego podloza borem bez zastosowania pow¬ loki, odpornosc na zuzycie ulegla poprawie tylko dwu lub trzy razy w stosunku do wkladki nie- powleczonej.

Prowadzac badania porównawcze, w celu wyz¬ naczenia zakresu parametrów procesu, stwierdzono, ze bor nasyca dyfuzyjnie powierzchnie podloza, poddawanego dzialaniu mieszaniny wodoru i okolo 0,1 do 5,0% BCls, w czasie od 5 do 60 minut, w temperaturze od okolo 600°C do okolo 120O°C.

Proces prowadzi sie podcisnieniem od. okolo 0,66 X 10* Pa do 1 X 1'0S Pa. Powloke TiB* naklada sie w czasie od kilku minut do kilku godzin w tem¬ peraturze od 60O°C do 1200°C. Zawartosc TiCk w miesizaninie gazów wynosi od okolo 0,5*/o do 20*/o, zas zawartosc BOI* wynosi od okolo 1 do 5%.

Prowadzac dodatkowe badania stwierd^no, ze przy nasyceniu powierzchni podloza ze spieku we¬ glikowego borem, gdy spiek weglikowy ma spoiwo kobaltowe, przy niewielkiej zawartosci kobaltu, od 3 do 10p/o wagowych, konieczne jest zastosowanie warstwy posredniej, zawierajacej weglik, azotek lub weglikoaaotek, pomiedzy podlozem a powloka borku tytanu, -w celu zapewnienia dostatecznego przylegania powloki do podloza. Przy wyzszej za¬ wartosci kobaltu, rzedu 15—20%, zastosowanie warstwy posredniej nie jest konieczne.

Przyklad III. Przygotowano kilka wkladek ze spieku weglikowego. Kazda wkladka ze spieku weglikowego miala natepujaec ogólne wlasciwosci:127 331 1 * Sklad: WiC - 94Vo, Co — 6,0% Twardosc Rockwella (w skali A) Gestosc Poprzeczne naprezenia zrywajace Wytrzymalosc na sciskanie Wyttrzymalosc na rozciaganie Modul sprezystosci podluznej Granica proporCjonalnosci Plastycznosc (°/o wydluzenia) Udarnosc Odpornosc na scieranie Przewodnosc wlasciwa (°/o miedzi przy 2'5°C) Opór wlasciwy -. 91,7-^2,12 - 0,0,15 kg/m8 - 1,90Xl O9 Pa - 5,19 X 109 Pa - 1,38 X 109 Pa - 6,17 X 109 Pa - 1,84 X109 Pa - 0,2% - 1,35 J/m2 - 315 X 105 l/ma* - 10,2% - 17,0 X 10~8 Q Przewodnosc cieplna wlasciwa "Temperatura (°C) 50 10€ 150 200 (W/m • K) 100 100 100 100 Tabela 4 ^ ¦— 30 Wspólczynnik rozszerzalnosci cieplnej Od temperatury pokojowej do °C 200 400 . 600 820 980 RozszerzaInosc na °C X 10~6 1,4 1,5 1,6 1,7 1,7 Wkladki poddano obróbce w nastepujacy sposób: Wkladki nagrzano do temperatury oikolo 10i50°C i wygrzewano oikolo 15 minut w strumieniu wodoru.

Wkladki wygrzewano nastepnie przez okolo 10 minut w temperaturze okolo 1O50'°C, przy cisnieniu 1 X 105 Pa, w strumieniu gazu o skladzie H2 — 2,5%, TiCk, tworzac cienka warstwe TiC o grubosci mniejszej od 1 mikrometra.

Wkladki nagrzewano nastepnie do temperatury okolo 800i°C, przy cisnieniu 1X105 Pa, w czasie od 30 minut do 90 minut, w strumieniu gazu o skladzie H2 — 26,%, TiCU — 3%, BCls, tworzac powloki TiB2 o grubosci od okolo 2,3 do 7,5 mi¬ kronów.

Wkladki wykonane w powyzszy sposób uzywano do obróbki bloku piaskowca, o dlugosci 390 mm i szerokosci 100 mm, przy uzyciu strugarki. Ob¬ róbke prowadzono z predkoscia 0,5 metrów/sekun¬ de przy posuwie 1,3, mm na przejscie, przy glebo¬ kosci 1,0 mim. Wyikonano osiem wyciec na po¬ wierzchni czolowej bloikiu piaskowca oraz zmierzo¬ no zmniejszenie Ciezaru wkladki ze spieku wegli¬ kowego spowodowane zuzyciem wkladki, które po¬ traktowano jako miernik zuzycia przy scieraniu.

Dla porównania tej samej próbie poddano wkladke ze spieku weglikowego pozbawiona warstwy po¬ sredniej. Wyniki prób zostaly zastawione w po¬ nizszej tablicy.

Tabela 5 Przejscie Kontro!- 1 ne A B C Grubosc powloki TiB2 (mikrometry) 0 4,5 (nakladanie powlo¬ ki w ciagu 30 minut 2,3 7.5 (nakladanie powlo¬ ki w ciagu 90 minut) Zmniej¬ szenie ciezaru Xl O"8N 0A420 0,0ft7 0,08413" 0,01215 3,8 4,1 6>6 Przeprowadzono dodatkowe próby w celu okres¬ lenia dopuszczalnych parametrów procesu. Stwier¬ dzono, ze przy formowaniu warstwy TiC stosuje sie temperature od 700 do 13'0O°C, korzystnie od 900 do 1100°C. Przy tworzeniu warstwy TiC oraz powloki TiB2 stosuje sie cisnienia od okolo 0,66 X103 Pa do 1X105 Pa. Zawartosc TiCk w mieszaninie gazów wynosi od okolo 0,5% do 20%.

Powlekany spiek weglikowy wedlug wynalazku wykazuje zaskakujacy wzrost odpornosci na zuzy¬ cie. Wynalazek obejmuje trzy przyklady wykonania powlekanych spieków weglikowych. Zgodnie, z pierwszym przykladem wykonania wkladka ze spieku weglikowego zawiera podloze ze spieku we¬ glikowego, którego powierzchnia zostala nasycona dyfuzyjnie borem oraz powloka wykonana 'z bor¬ ków nalozona na podloze.

Zgodnie z drugim przykladem wykonania wyna¬ lazku 'pomiedzy podlozem nasyconym borem oraz powloka z borków znajduje sie warstwa posrednia obejmujaca jedna lub kilka warstw weglików, azotków lub weglikoazotków pierwiastków z grupy IVb i Vb ukladu okresowego pierwiastków lub ich polaczenia.

Zgodnie z kolejnym przykladem wykonania wy¬ nalazku na podlozu spieku weglikowego jest osa¬ dzona warstwa posrednia, do której przylega pow¬ loka z borków. Przy obróbce spieku weglikowego korzystnie stosuje sie chemiczne odkladanie par, chociaz mozliwe jest równiez prowadzenie fizycz¬ nego odkladania par, nasycania dyfuzyjnego, po¬ wlekania, odkladania w kapieli solnej.

IRodczas, gdy spieki weglikowe majace powierz¬ chnie nasycona borem bez zastosowania powloki z borków lub majace powloke z borków, bez na¬ sycania borem powierzchni podloza wykazuja dwu lub trzykrotny wzrost odpornosci na zuzycie w sto¬ sunku do niepowleczonych i nienasyconych spieków weglikowych, spieki weglikowe przygotowane zgod¬ nie z wynalazkiem wykazuja 20—50 krotny wzrost odpornosci na zuzycie w stosunku do spieków we¬ glikowych niepowlekanych i nienasyconych borem. 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60127331 10 Z a s trzezwia patentowe 1. Spiek weglikowy skladajacy sie z weglików przejsciowych metali z griup IV b, Vto i VI b ze spoiwem wybranym z grupy obejmujacej zelazo, nikiel, kobalt, znamienny tym, ze sklada sie z pod¬ loza ze spieku weglikowego, którego powierzchnia jest nasycona dyfuzyjnie pierwiastkiem wybranym z grupy obejmujacej bor, krzem lub glin, oraz po¬ wloki nalozonej na nasycone podloze, zawierajacej borek wybrany z grupy obejmujacej borek tytanu, borek hafnu, borek cyrkonu lub borek tantalu. 2. Spiek wedlug zasitrz. 1, znamienny tym, ze pod¬ loze ze spieku weglikowego zawiera ponad 10°/o wagowych kobaltu. i3. Spiek wedlug zastriz. 1 albo 2i, znamienny tym, ze powierzchnia podloza jest nasycona borem na okreslona giletookiosc, zas na podloze jest nalozona powloka z borku tytanu. 4. Spiek weglikowy skladajacy sie z weglików przejsciowych metali z grup IV b, V to i VI b ze spoiwem wybranym z grupy obejmujacej zelazo, nikiel, kobalt, znamienny tym, ze sklada sie z pod¬ loza ze spieku weglikowego, warstwy posredniej osadzonej na .podlozu, majacej co najmniej jedna warstwe weglików, azotków lub weglikoazotków pierwiastków pierwiastków z grup IV to i V to okre¬ sowego ukladu pierwiastków, lub ich polaczenie, oraz powloki nalozonej na warstwe posrednia, sta¬ nowiaca borek wybrany z grupy obejmujacej borek tytanu, borek hafnu, borek cyrkonu i borek tantalu. 5. Spiek wedlug zastrz. 4, znamienny tym, ze podloze ze spieku weglikowego zawiera od 3°/o do 101% wagowych kobaltu. 6. Spiek wedlug zastriz. 4, znamienny /tym, ze 10 powierzchnia podloza, na której jest osadzona war¬ stwa posrednia, jest nasycona dyfuzyjnie pierwiast¬ kiem wybranym z grupy obejmujacej bor, krzem lub glin. 7. Spiek wedlug zastrz. 6, znamienny tym, ze 15 warstwa posrednia zawiera pierwsza warstwe we¬ glika tytanu osadzona na powierzchni podloza na¬ syconej borem, oraz druga warstwe azotku tytanu, nalozona na warstwe weglika tytanu. 8. Spiek wedlug zasitrz. 6, znamienny tym, ze warstwa posrednia zawiera pierwsza warstwe weg¬ lika tytanu osadzona na powierzchni podloza na¬ syconej borem, oraiz druga warstwe nalozona na warstwe weglika tytanu, stanowiaca mieszanine 25 weglika tytanu i azotku tytanu.