Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do wytwarzania gazu biologicznego. Znane sa urza¬ dzenia do wytwarzania gazu biologicznego zawierajacego w przewazajacej czesci metan. Urzadze¬ nia te sluza do prowadzenia procesu fermentacji metanowej przebiegajacego w temperaturze od 300 K do 325 K przy niewielkim efekcie egzotermicznym.Urzadzenia te skladaja sie ze zbiorników napelnianych okresowo masa biologiczna. Znane sa tez urzadzenia sluzace do prowadzenia procesu ciaglego i sa zaopatrzone w tunel i zbiornik na gaz przy czym tunel ma postac pochylni, po której przemieszczane sa wózki z pojemnikami zawieraja¬ cymi mase biologiczna pod powierzchnia cieczy fermentujacej.Istnieja tez urzadzenia stanowiace systemy komór z przelewami dajace mozliwosc transportu poziomego materialu biologicznego oraz sa wyposazone w jedna zbiorcza przestrzen gazowa.Niedogodnoscia znanych urzadzen jest to, ze wymagaja one wkladu energii do napelniania i oprózniania, a takze transportu masy biologicznej. Uciazliwe tezjest mieszanie i usuwanie kozucha na powierzchni masy biologicznej oraz ogrzewanie do temperatury wymaganej dla prawidlowego przebiegu procesu fermentacji.Urzadzenia te nie rozwiazuja ciaglosci przebiegu pracy i nie zapewniaja dobrego wykorzysta¬ nia surowca oraz jakosciowego rozdzialu gazu.Urzadzenie wedlug wynalazku rozwiazuje wytwarzanie gazu biologicznego w ciaglym procesie fermentacji oraz odbiór wytworzonego gazu wedlug okreslonego skladu chemicznego gazu.Budowa urzadzenia ma asymetryczny uklad przestrzeni dla cieklej masy biologicznej i przez to zapewnia okreslone wymagane predkosci przeplywu masy biologicznej, a tym samym i mieszania.Polaczenie przestrzeni gazowych wypelnionych wytworzonym gazem o korzystnym skladzie che¬ micznym z niezaleznym zbiornikiem oraz przestrzeni gazowych gromadzacych wyprodukowany gaz o górnych parametrach do niezaleznych zbiorników pozwala na racjonalne zuzycie wytworzo¬ nego gazu.Urzadzenie wedlug wynalazku sklada sie z walczaka majacego wlot i wylot, rury wewnetrznej polozonej mimosrodkowo wzgledem walczaka majacej zamkniecie i wlot oraz tworzacej przeloty o róznych przekrojach, spiralnie ulozonej na rurze wewnetrznej przegrody tworzacej kanal z wlotem i wylotem, rury zasilajacej, przelewu polaczonego przewodem z rura wewnetrzna, drugiej przegrody2 127 218 spiralnej dolaczonej nad otworem w rurze wewnetrznej, zakonczonej wylotem, przestrzeni z masa biologiczna polaczonych z zaworami spustowymi oraz otworami z kieszeniami do usuwania kozucha poprzez rury odplywowe i zawór spustowy, przestrzenigazowych polaczonych z przeloto¬ wymi kurkami gazowymi, kurkami do pobierania prób gazu oraz majacych hermetycznie zamyka¬ ne otwory wyczystne, kolektorów oraz zbiorników gazu, pojemnika z woda zaopatrzonego w plomieniówke oraz palnik.Przedmiot wynalazku jest widoczny w przykladzie wykonania na zalaczonym rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie w przekroju podluznym z widokiem czolowym, fig. 2 przed¬ stawia profilowane przeloty z przewezeniami, fig. 3 przedstawia zasade dzialania urzadzenia, a fig. 4 przedstawia przekrój poprzeczny urzadzenia.Zgodnie z wynalazkiem urzadzenia sklada sie z walczaka 1, wewnetrznej rury 2, spiralnie ulozonej z zachowaniem szczelnosci przegrody 3 tworzacej kanal z wlotem 4 i wylotem 15, przy czym polozenie rury wewnetrznej 2 wzgledem walczaka 1 jest mimosrodkowe dla uzyskania róznicy przekrojów szerokiego przelotu 6 i waskiego przelotu 7 potrzebnych dla uzyskania zwiek¬ szonej predkosci przeplywu masy biologicznej. Zwiekszenie predkosci przeplywu w przelocie 7 potrzebne jest dla mieszania masy biologicznej oraz niszczenia kozucha tworzacego sie na jej powierzchni, przy czym zwiekszanie predkosci przeplywu masy biologicznej na granicy przestrzeni cieczy i gazu realizowane jest przez wyprofilowanie przelotu 7, jednostronnie profilowanego przelotu 8, lub dwustronnie profilowanego przelotu 9. Segmentowe przestrzenie gazowe 10 zaopa¬ trzone sa w otwierane z zewnatrz hermetyczne zamkniecia otworów wyczystnych 11 i 12. Walczak 1 posiada rufe zasilajaca 13 skierowana w góre po stronie wlotu 4 oraz kolano 14 po stronie posredniego wylotu 15 z przelewem 16 polaczonym przewodem 17 i rura wewnetrzna 2 majaca zamkniecie 18 i otwór przelotowy 19. Po stronie posredniego wylotu 15 przewód rurowy 17 posiada hermetycznie zamykany otwór kontrolny 40. W górnej czesci przestrzeni gazowej 10 nad otworem 19 dolaczona jest wspólbieznie druga przegroda 20 tworzaca drugi kanal wspólbiezny, biegnacy do konca walczaka 1, przy czym koniec drugiego kanalu wspólbieznego posiada wylot 5. Kazda przestrzen gazowa 10 posiada otwór z kurkiem przelotowym 22 oraz na odgalezieniu kurkiem 23 do pobierania prób gazu. Wyloty kurków przelotowych 22 polaczone sa z kolektorami 24 i 25, które prowadza gaz do zbiorników 26 i 27 w zaleznosci od skladu chemicznego wytworzonego gazu. Dolne czesci segmentowych przestrzeni z masa biologiczna 28 posiadaja wyloty zaopatrzone w zawory 29 sluzace do oprózniania przestrzeni 28 walczaka 1 z masy biologicznej. W walczaku 1 nad poziomem masy biologicznej znajduja sie otwory 30 z kieszeniami 31 i rurami odplywowymi 32 majacymi zawory 33.Po zewnetrznej stronie walczaka 1 znajduje sie pojemnik 34 majacy wewnatrz plomieniówke 35 oraz palnik 36 zasilany niskokalorycznym gazem ze zbiornika gazu 26. W pojemniku 34 woda nagrzewana plomieniówka 35 krazy wokól przegrody 37 przy czym temperatura wody kontrolo¬ wana jest termometrem umieszczonym w oprawie 39. Jedna ze scian pojemnika 34 uformowana jest tak, ze przylega scisle do sciany walczaka 1 i pokrywa tylko te czesc sciany walczaka 1, która omywana jest masa biologiczna od strony wewnetrznej przestrzeni 28 w walczaku 1. Dodatkowo w przestrzeniach 28 walczaka 1 nad poziomem masy biologicznej znajduja sie oprawy 38 mieszczace przyrzady do pomiaru temperatury masy biologicznej. Cale urzadzenie pokryte jest materialem izolacyjnym przed utrata ciepla.Zasad dzialania urzadzenia wedlug wynalazku polega na tym, ze ciekla masa biologiczna wprowadzona zostaje otworem wlotowym 4 do kanalu spiralnego utworzonego ze spiralnie ulozonej przegrody 3 oraz sciany walczaka 1 i rury wewnetrznej 2. Po wypelnieniu dolnej pierwszej przestrzeni 28 masa biologiczna przelewa sie przez wewnetrzna rure 2 do nastepnej kolejnej przestrzeni, a po napelnieniu tej przestrzeni utworzona zostaje przestrzen gazowa 10, przy czym po napelnieniu wszystkich przestrzeni 28 masa biologiczna przelewa sie przez przelew 16 do rury 17 a z niej do rury wewnetrznej 2 skad wydobywa sie otworem 19 do kanalu wspólbieznego utworzonego z przegrody 20 i 3, sciany rury wewnetrznej 2 i sciany walczaka 1. W tej czesci urzadzenia zuzyta i ciepla masa biologiczna majaca temperature wyzsza od temperatury masy biologicznej zasilajacej urzadzenie, przekazuje swe cieplo przez wymiennik utworzony z dwóch wspólbieznych kanalów do masy biologicznej zasilajacej urzadzenie. Zuzyta masa biologiczna o obnizonej temperaturze odplywa przez przewód wylotowy 5. W przestrzeniach gazowych 10 zbiera sie gaz o skladzie127 218 3 zaleznym od czasu fermentacji i temperatury i przez otwór wylotowy 21 dla gazu odbierany jest do niezaleznych zbiorników gazu 26 i 27. Napelnione ciecza przez otwór wlotowy 4 urzadzenie znajduje sie pod cisnieniem hydrostatycznym o wysokosci slupa cieczy wypychanej przez gaz wylotem 5. Fermentacja, której produktem jest gaz powoduje wzrost cisnienia w przestrzeniach gazowych 10 regulowanego poziomem cieczy zamykajacej w zbiornikach gazu 26 i 27. Cisnienie gazu powoduje podniesienie poziomu cieczy zasilajacej w przewodzie zasilajacym 13, w kolanie laczacym wylot posredni z rura wewnetrzna 14 oraz w przewodzie wylotowym 5.Zaladowanie porcji swiezej masy biologicznej o pewnej okreslonej objetosci przez otwór 4 powoduje chwilowy wzrost cisnienia w calym ukladzie i wyplywanie takiej samej objetosci przez otwór wylotowy 5 po czym nastepuje stabilizacja cisnienia w calym ukladzie.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do wytwarzania gazu biologicznego, znamienne tym, ze sklada sie z walczaka (1), wewnetrznej rury (2), spiralnie ulozonej z zachowaniem szczelnosci przegrody (3) tworzacej kanal z wlotem (4) i wylotem (15), przy czym polozenie rury wewnetrznej (2) wzgledem walczaka (1) jest mimosrodkowe a przekroje przelotu (6) i przelotu (7) sa rózne, ponadto urzadzenie posiada przestrzenie gazowe (10) zaopatrzone w otwierane z zewnatrz hermetyczne zamkniecia otworów wyczystnych (11) i (12), a ponadto walczak (1) posiada rure zasilajaca (13) skierowana w góre po stronie wlotu (4) oraz kolano (14) po stronie posredniego wylotu (15) z przelewem (16) polaczonym przewodem (17) i rura wewnetrzna (2) majaca zamkniecie (18) i otwór (19), natomiast w górnej czesci przestrzeni gazowej (10) nad otworem (19) dolaczona jest wspólbieznie druga spiralna przegroda (20) tworzaca drugi kanal wspólbiezny biegnacy do konca walczaka (1) przy czym koniec drugiego kanalu wspólbieznego posiada wylot (5), a kazda przestrzen gazowa (10) posiada otwór z kurkiem przelotowym (22) oraz na odgalezieniu kurkiem (23) do pobierania prób gazu, przy czym wyloty kurków przelotowych (22) polaczone sa kolektorami (24) i (25), które prowadza gaz do zbiorników (26) i (27), natomiast po zewnetrznej stronie walczaka (1) znajduje sie pojemnik (34) majacy wewnatrz plomieniówke (35) oraz palnik (36). 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze posiada wyprofilowanie przelotu (7), jednostronnie profilowany przelot (8) lub dwustronnie profilowany przelot (9). 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze po stronie posredniego wylotu (15) przelot (17) posiada hermetycznie zamykany otwór kontrolny (40). 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze dolne czesci przestrzeni z masa biologiczna (28) w walczaku (1) posiadaja wyloty zaopatrzone w zawory (29) sluzace do oprózniania. 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze w walczaku (lfnad poziomem masy biologicznej znajduja sia otwory (30) z kieszeniami (31) i rurami odplywowymi (32) majacymi zawory (33). 6. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze jedna ze scian pojemnika z woda (34) przylega scisle do sciany walczaka (1) i pokrywa tylko te czesc sciany walczaka (1), która omywana jest masa biologiczna od strony wewnetrznej przestrzeni z masa biologiczna (28) w walczaku (1).127218 Fifi W 8 M \\ 8 £ Fig-2127218 ^0^2 13 V_ li fifrj J_ tt * "7 *5 * PL