Znane sa juz wirówki dzialajace bez przerwy, w których beben krazacy z wiel¬ ka szybkoscia (mozna oprózniac zapomoca pewnych urzadzen, nie zmieniajac jego ob¬ rotów. I tak np. znane sa wirówki, w któ¬ rych obie polówki bebna zwarte sa razem zapomoca cisnienia hydraulicznego, tak ze w celu ich opróznienia zmniejsza sie ci¬ snienie tak, ze polówki rozsuwaja sie, przez co na obwbdzie powistaje szczelina, przez, która osady, wydzielone sila odsrodkowa, opadaja na ukosna scianke bebna. Wada takich wirówek poza wymaganem Wyso¬ kiem cisnieniem, niezbednem do zamknie¬ cia wzglednie uszczelnienia bebnów, jest to, ze szybko obracajace sie polówki bebna trzeba podczas oprózniania przesuwac wzidluz osi.Takie przesuwanie moze latwlo zaklócic równowage bebna, i dlatego dotychczas be¬ ben nie otrzymuje nawet w przyblizeniu ta¬ kiej ilosci obrotów, któraby odpowiadala wspólczesnej wirówce b wysokiej wydaj¬ nosci.Poza tern znane sa tez wirówki o wrze¬ cionie pionowem lub poziomem, wyposazo- nem na obwodzie w pewna ilosc zaworów, które przy opróznianiu bebna naciskane sa do wewnatrz zapomoca przyrzadów, znaj¬ dujacych sie nazewnatrz bebna, np. klino¬ watych, listew. Takie wirówki moga obra¬ cac sie z niewielka szybkoscia obwodowa,gdyz w fazie^J piaskowanego chocby zwiekszenia oderwaloby sie któres z kólek lub trzpieni izaworów.^Wskutdc malej szyb¬ kosci obwodowej, spowodowanej przyrza¬ dem do oprózniania, ten rodzaj wirówek niema praktycznego zastosowania wlasnie dlatego, ze ich zdolnosc wydzielania osa¬ dów jest prawie zadna, gdyz sila odsrod¬ kowa, a wraz z nia i szybkosc opadania o- &adów w oczyszczanym plynie wzrasta i spada, jak kwadrat szybkosci obwodowej.Znane sa tez wir6wki o wrzecionach pionowych lub poziomych, których bebny sa sciete na obwodzie ukosnie ku srodko¬ wi i zapomoca dzwigni, umieszczonych pio- za wrzecionami, przesuwaja ukosne suwa¬ ki. Takie jednak bebny musza miec tyle scianek, Jte jest suwaków. Suwaki nie sa rozlozone promieniowio, lecz ukosnie odpo¬ wiednio do dobranej pochylosci scianek bebnów. Sila odsrodkowa nie zapewnia tu uszczelnienia, a najwieksza wada tego ro¬ dzaju bebnów jest to, ze nie moga obracac sie z wielka szybkoscia, gdyz masy draz¬ ków wywoluja zacinanie sie suwaków i od¬ rywanie ich drazków. Na bebnach o ksztal¬ cie wieloscianów osadzanie przeznaczo¬ nych do odwirowania osadów nie odbywa sie równoczesnie, tak ze juz przy stosun¬ kowo niewielkiej szybkosci nastepuje za¬ burzenie równowagi bebnów. I ten rodzaj wirówek równiez wskutek niewielkiej szyb¬ kosci obwodowej nie oddziela dostatecznie i wskutek tego niema wielkiego zastoso¬ wania.Znane sa tez wirówki o pionowem lub poziomem wrzecionie, które posiadaja beb¬ ny sciete ukosnie ku srodkowi, a na ze¬ wnetrznej stronie obwodu pewna ilosc za- tyczek i zaworów, które w celu opróznie¬ nia bebnów sa naciskane do wewnatrz sa¬ moczynnie lub reka przy pomocy umie¬ szczonych naizewnatrz dzwigni. I te bebny równiez nie moga obracac sie z wielka szybkoscia obwodowa, poniewaz masy draz¬ ków sa tak wielkie, ze przy nieco wiekszej szybkosci drazki urwalyby sie. Ten rodzaj bebnów, opróznianych przy pomocy zawo¬ rów i zatyczek, przedstawia jeszcze te wielka wade, ze male zawory z latwoscia wypuszczaja z bebnów plyn, lecz nie osad, powstajacy wskutek dzialania sily odsrod¬ kowej z oczyszczanego plynu. Osad ten w wirówkach o wysokiej wydajnosci, posia¬ dajacych szybkosc obwodowa 100 i wiecej m/sek, jest czestokroc tak staly i ciagliwy jak kit okienny. A wiec w bebnach tego rodzaju, nawet gdyby obracaly sie z duza szybkoscia obwodowa, do jest technicznie wykluczone, wydzielony osad móglby byc tylko czesciowo usuniety. Pnzytem opróz- nianie nie byloby nijgdy równomierne, tak ze równowaga zostalaby w kazdym razie naruszona, a przez to nie moznaby nigdy osiagnac duzej szybkosci obwodowej, a to wskutek niespokojnego obrotu bebna.Znane sa tez wirówki w wrzecionie pio¬ nowem lub poziomem, których bebny sa u- kosrfie sciete ku srodkowi i posiadaja wzdluz najwiekszego obwodu pewna ilosc zatyczek i zaworów, które podczas opróz¬ niania wraz z drazkami wypychane sa si¬ la odsrodkowa nazewnatrz, a zapomoca mechanicznych przyrzadów wciagane sa do bebna. Te przyrzady uruchomiajace znaj¬ duja sie wprawdzie wewnatrz bebna, ale poza wrzecionem; przewidziane jest tez uruchomianie ich reczne. Ale i takie wi¬ rówki nie moga obracac sie z duza szybko¬ scia obwlodowa, gdyz uklad zatyczek i za¬ worów jest przeznaczony na zanieczy¬ szczenia w postaci rzadkich plynów, np. przy oczyszczaniu soku z trzciny cukro¬ wej, osad zas o spójnosci kitu okiennego nie moze byc nawet czesciowo usuniety. W dodatku opróznianie byloby tak nierówno¬ mierne, ze bebny w kazdym razie tracily¬ by równlowage, a juz przez to samo nie mo¬ glyby obracac sie z wielka szybkoscia ob¬ wodowa.Charakteryzujace niniejszy wynalazek urzadzenie do samoczynnego oprózniania — 2 —befbna wirówki, obracajacej sie nieprzerwa¬ nie, umozliwia równomierne usuwanie sta¬ lego osadu nawet przy najwiekszej ilosci obrotów, przyczem równowaga bebna nie bywa zachwiana, poniewaz promieniowe suwaki do oprózniania bebna, umieszczone na najwiekszym obwodzie kola bebna, od¬ slaniaja otwory prawie na calym obwo¬ dzie, tak ze dzieki duzej sile odsrodkowej bebna, obracajacego sie z wielka szybko¬ scia, nawet najtwardszy osad, chocby sta¬ nowil mase podobna do kitu lokienmego, be¬ dzie równomiernie usuwany. Poniewaz si¬ ta odsrodkowa wzrasta, jak kwadrat szyb¬ kosci obwodowej, a przyrzad oprózniajacy umieszczony jest w taki sposób, ze równo¬ waga bebna nie moze byc zachwiana nawet przy najwiekszej szybkosci obwodowej, wiec przy uzyciu bebna wedlug wynalazku mozna zwiekszyc jego ilosc obrotów do wartosci, ograniczonej tylko fizycznemi wlasciwosciami metalu, uzytego do wyro¬ bu bebna wirówki.Przyklad wykonania wynalazku uwi¬ doczniony jest na rysunkach.Fig. 1 przedstawia przekrój pionowy, fig. 2 — widok zitylu, przyczem pokrywa jest zdjeta, fig. 3 — przekrój poziomy wzidluz linji A—B wedlug fig. 1, fig. 4 — widok bebna, a fig. 5 — przekrój poprzecz¬ ny bebna wzidluz linji C—D na fig. 1.Wirówke obraca silnik elektryczny /, osadzany na plycie podstawowej, która wraz z boczna pokrywa 35 stanowi jedna calosc. Naped przenosi sie zapomoca pasa na kolo pasowe 3. Krazek naprezajacy 2 utrzymuje pas w pozadanem napieciu. Ko¬ lo pasowe 3 osadzone jest luzno na wale przystawkowym 6. Sprzeglo cierne z kloc¬ kami 4 ffig. 3) pociaga za soba kolo 5, za¬ klinowane na wale 6, na którym zaklino¬ wane jest równiez kolo slimakowe 7 oraz slimak 8. Kolo slimakowe 7 obraca wrze¬ ciono 9. Slimak 8, zaklinowany na wale, obraca kolo slimakowe 10, stanowiace z je¬ go tuleja 11 jedna calosc i osadzone swo¬ bodnie na wale stawidlowym 15. Zespól kciukowy 12 posiada piec kciuków, ktdfe sa rózne] wielkosci. Zespól kciukowy 12', przesuwany na tulei 11, obraca kolo slimakowe 10 zapomoca klina, przy¬ czem daje sie przesuwac na piascie//, na której zaklinowany jest zabieracz 13.Na wale stawidlowym 15, osadzonym na dwóch lozyskach 16 i 17, zaklinowany jest mimosród 14 i tarcza kciukowa 38.Kolo slimakowe 10 wraz z tuleja 11 prze¬ suwa, sie swobodnie na wale stawidlowym 15. Poniewaz kolo slimakowe 10 ze slima¬ kiem 8 tudziez kolo slimakowe 7 z wrze¬ cionem 9 stale sa zazebione, wiec skoro tylko wirówka zostaje wprawiona w ruch, obracaja sie równiez: wrzeciono, beben, jako tez kolo slimakowe 10 z zabieraezem 13 i zespolem kciuków 12^ które beda ob¬ racaly sie, podczas gdy wal stawidlowy 15 z mimosrodem 14 i tarcza kciukowa 38 jeszcze beda unieruchomione. Wal przy- stawkowy 6 wykonywa 800 obrotów na mi¬ nute, a poniewaz stosunek przeniesienia z kola slimakowego 7 na wrzeciono 9 rów¬ na sie 1 : 5, wiec wrzeciono z bebnem be¬ dzie wykonywac 4000 obrotów na minute.Slimak 8 jest jednozwojowy, kolo zas sli¬ makowe 10 posiada 100 zebów, tak ze ilosc obrotów Itego kola i zespolu kciuków 12 wraz z zabieraezem 13 równa sie 800 : 100 czyli wynosi 8 obrotów na minute.Kolo zapadkowe 18 obraca sie swobod¬ nie na czopie 36, przyczem sprezyna 19 naciska je tak, aby nie obracalo sie zbyt latwo. Sprezyne 21 wypycha haczykowa¬ ty trzpien nazewnatrz. Dzwignie 27, 28 i 29 stanowia jedna "calosc i moga sie poru¬ szac swobodnie na czopie 36 (if|g. 3). Dzwi¬ gnia 28 zaopatrzona jest w zapadke 31.Dzwignia 27 posiada na koncu lozysko kul¬ kowe 22. Sprezyna 30 przyciaga zespól dzwigni 27, 28i29 w taki sposób, ze lozysko kulkowe 22 przylega stale do zespoliu kciu¬ kowego 12. Przy kazdym obrocie zespolu kciukowego 12 jeden kciuk naciska dzwl- — 3 —gnie 27 nadól i zaleznie od wysokosci da¬ nego kciuka (przewidzianych jest 5 kciu- kóSy) (obraca kolo zapadkowe 18 o jeden, dwa, trzy, cztery lub piec zebów. Poniewaz kolo zapadkowe 18 posiada 200 zebów, wiec kolo slimakowe wzglednie zespól kciukowy 12 wraz z zabieraczem 13 bedzie musialo wykonac dwiescie obrotów na je¬ den obrót kola zapadkowego. Wobec tego, ze kolo slimakowe 10 uskutecznia 8 obro¬ tów na minute, kolo 18 bedzie wykonywalo 200 : 8 czyli jeden obrót co 25 minut. Je¬ zeli dwa zeby beda wlaczone, bedzie wy¬ konywalo jeden obrót co 12,5 minut, jesli trzy — co 8,35 minut, jesli cztery — co 6,25 minut, jesli 5 — co piec minut, przy- czem mozliwe sa tez inne zestawienia.Trzeba tylko dobrac odpowiednia wyso¬ kosc kciuków w zespole, zeby w razie po¬ trzeby wlaczyc za kazdym obrotem wiecej niz piec zeibów, albo tez wyposazyc kolo 18 w iima ilosc zebów.Zapadka 32 zapobiega cofnieciu sie ko¬ la zapadkowego 18 W chwili, kiedy dzwi¬ gnia 27 oddala sie od kciuka. Dzwignia 26% waha sie na czopie 37 mimosrodu 14. Spre¬ zyna 23 cisnie na dzwignie 26 stale w kie¬ runku nazewnatrz. Skoro tylko trzpien 20 kola zapadkowego 18 zaczepi o dzwignie 26, to ja pociagnie za soba, a drugi jej ko¬ niec zsunie ze swiorznia 24. Poniewaz spre¬ zyna 23 cisnie na dzwignie 26 w kierunku nazewnaitrz, wiec po stronie sprezyny po¬ suwa sie ona ku wewnatrz i przylega do walcowej powierzchni obracajacego sie cia¬ gle zabieracza 13, póki jej tenze wyste¬ pem swoim nie zabierze. Dzwignia 26 za- pomoca czopa 37 laozy sie z zaklinowanym na wale 15 mimosrodem 14, wprawianym w ruch wzglednie laczonym z kolem sli- makowem 10, które bedzie obracalo sie pó¬ ki wystep 25 tej dzwigni 26 nie uderzy w sworzen 24, który ja nacisnie ku srodkowi, a wskutek tego wysunie jej haczykowaty wystep z pod nacisku zabieracza 13. Zeby wystep dzwigni 26, znajdujacy sie naprze¬ ciw trzpienia 20, nie wchodzil w zasieg sworznia 24, te dwa wystepy dzwigni 26 przesunieto wzgledem siebie (fig. 3).Na wale 15 zaklinowana jest równiez tarcza kciukowa 38, sluzaca do rozrzadu bebna (fig. 2 i fig. 3). Przednia czesc mi¬ mosrodu 14 zaopatrzona jest w splaszcze¬ nie 39, po którem toczy sie kólko dzwigni rozrzadczej 33 (fig. 2), podczas gdy tarcza kciukowa 38 (fig. 1 i 3) uruchomia dzwi¬ gnie 40, wzglednie naciska ja nadól, a przez to pociaga widól drazek 41 (fig. 1), który po opuszczeniu kciuka tarczy 38 jest posuwany zapomoca sprezyny 42 (fig. 1) znowu ku górze.Dzwignia 43 (fig. 1 i fig. 2), przesuwa¬ jaca zespól kciuków 12 zaklinowana jest na czopie 45, na którym zaklinowano rów¬ niez umieszczona nazewnatrz dzwignie 44.Piec otworów 46 dozwala dokladnie nasta¬ wiac piec kciuków zespolu 12 i to podczas ruchu.Podczas uruchomiania wirówki dopro¬ wadza sie najpierw beben do pelnej ilosci obrotów, nastepnie otwiera zawór 47. Plyn, przeznaczony do odwirowywania, dostaje sie z doplywu 48 -przez zawór 49 i rurke 50 do wydrazenia 51, skad przez szereg o- tworów 52 (fig. 1 i fig. 3) plynie do wne¬ trza bebna. Plyn pod! dzialaniem wielkiej sily odsrodkowej pozbywa sie wszelkich cial obcych, które sie osadzaja na ukosnej sciance bebna. Odwirowany plyn opuszcza beben przez otwory 53 i dostaje sie do mi¬ ski zbiorczej 54, stad wyplywa przez b- twór 55.Zaleznie od zawartosci osadu w odwi¬ rowywanym plynie dzwignia 43 podsu¬ wa pod dzwignie 27 wzglednie pod lo¬ zysko kulkowe 22 wyzszy lub nizszy kciuk zespolu 12, ale w rzeczywistosci be¬ ben obraca sie tak dlugo, az sie wypelni o- sadem. Skoro tylko trzpien 20 kola zapad¬ kowego 18 poruszy dzwignie 26, natych¬ miast wal stawidlowy 15 obróci sie. Ponie¬ waz wirówka dziala okresowo, wiec mimo- — 4 —sród 14 zapomoca dzwigni 33 i zatyczki 34 oraz dzwigni zamknie zawór 49, prze¬ rywajajc doplyw plynu. Kciukowa tarcza 38 uruchomia wtenczas dzwignie 40, pocia¬ gajaca wdal drazek rozrzadczy 41 wraz z polaczonym z nim pierscieniem 56 tak, ze za posrednictwem zwrotnej dzwigni 57 su¬ wak 58 bedzie pociagniety do wewnatrz.Osad, nagromadzony w bebnie, opuszcza go przez (szczeline 59 (fig. 1 i fig. 5), dosta¬ je sie do kanalu 61 pqprzez ukosna pla¬ szczyzne miski zbiorczej 60, posuwajac sie w kierunku strzalki, skad ten osad odpro¬ wadza sie dalej np. zapomoca przenosnika slimakowego.Jezeli tarcza kciukowa 38 stoczy sie z kólka dzwigni 40, to sprezyna 42 posunie drazek 41 % zapomoca pierscienia 56 ku gó¬ rze, a suwaki 58 pod dzialaniem sily od¬ srodkowej zamkna szczeline, przeznaczo¬ na do oprózniania bebna. Wówczas dzwi¬ gnia 33 pierscieniowego toru zeslizguje sie na splaszczenie (fig. 2), przez co zawór 49 przyjmuje polozenie, przedstawione na fig. 1, tak ze otwiera znów doplyw plynu.Beben wirówki sklada sie z polówki górnej 62 i — dolnej 63, zesrubowanych ze soba zapomoca paru srub 64 i stanowi jedna calosc z wrzecionem 65. Szczeliny do oprózniania na obwodzie najwiekszej srednicy bebna (fig. 4 i fig. 5) przerwane sa tylko przez poprzeczne przeciecia na sruby utrzymujace obie polówki bebna.Zewnetrzne konce suwaków 58 wypo¬ sazone sa w gietkie szczeliwo, umozliwia¬ jace zamkniecie bebna. Suwaki 58 oraz drazek 41 z pierscieniem 56 i dzwigniami 57 obracaja sie z taka sama szybkoscia jak beben. Wielka sila odsrodkowa ich mas wywiera duzy nacisk na suwaki 58 w kie¬ runku scianki bebna, wzglednie w kierun¬ ku plaszczyzn uszczelnionych, co zapew¬ nia nalezyte uszczelnienie. Dodatkowe u- szczelnianie suwaków jest zbedne, beben zas podczas wirowania jak i oprózniania obraca sie zupelnie swobodnie, do zapew¬ nia spokojny ruch betma nawet przy mgfc wiekszej ilosci obrotów. Suwaki 58 sa wy* konane z lekkiego metalu, np. z alurninitKm lub jegio stopów, i posiadaja jednakowa wage; ten lekki metal o niewielildp/cieza^ rze wlasciwym jest dostatecznie wyfcrzy* maly podczas otwierania suwaków. Cho¬ ciaz suwaki sa sporzadzone z lekkiego me¬ talu, jednak ich sila odsrodkowa jest dosc znaczna i do uruchomienia ich bez wyrów¬ nania mas w jakis sposób potrzeba wiek¬ szej sily.Sila odsrodkowa oblicza sie wedlug równania: C = mv' Gv2 gr Jezeli ciezar suwaka wynosi 220 g pro¬ mien srodka ciezkosci suwaka 0,16 m, ilosc obrotów bebna 4000 na minute, to sila od¬ srodkowa suwaka oblicza sie w nastepuja¬ cy sposób. 0,32. Tc. 4000 ¦._ , v = — TT, = 67 m/s 60 y2 = 67 . 67 = 4489 m 0,220 9,81 = 0,0224; c_ J489^0221=M846kt Z tych liczb widac, z jak wielkiemi si¬ lami odsrodlkowemi nalezy sie liczyc; dzwi¬ gnie zwrotne 57 sa sporzadzone ze stali i osadzone sa swobodnie na sworzniu 66.Dolny koniec tych dzwigni 57 jest ciezszy niz gónny, a mianowicie stosunek ciezaru — 5 —dolnego konca do górnego, na którym opie¬ ra sie suwak 58, tak jest dobrany, ze je¬ zeli np. sila odsrodkowa suwaka 58 wyno¬ si 628 kg, lo sila odsrodkowa dolnego kon- ea dzwigni 57 wynosi okolo 500 kfg, przy- czem w rzeczywistosci nacisk na su¬ waki 58 wynosi 628 mniej 500, czyli 128 kg. Nacisk na suwaki 58 mozna do¬ wolnie dobierac przez zwiekszenie lub zmniejiszenie masy dolnego konca dzwi¬ gni, A wiec przy otwieraniu suwaków, czyli pociaganiu ich do wewnatrz przez sa¬ moczynne sterowanie, nie trzeba bedzie pokonywac calej sily odsrodkowej suwa¬ ka, lecz tylko róznice miedzy sila odsrod¬ kowa dolnego i górnego konca dzwigni 57 'w polaczeniu z sila odsrodkowa suwaka 58.Wskutek teg,o sila, potrzebna do opróz¬ nienia bebna, bedzie wynosila tylko ula¬ mek sily, kitóraby byla potrzebna bez tego wyrównania ciezarów. Poniewaz wszystkie suwaki maja ten sam kszjtalt i ten sam cie¬ zar, a wszystkie zespoly, skladajace sie z dzwigni i suwaków, sa w stiosunlku do sie¬ bie dokladnie zrównowazone, wiec i przy otwieraniu, to znaczy pociaganiu suwaka ku wewnatrz i przy posuwaniu naze- wnatrz dolnego konca dzwigni równowaga bebna nie bedzie zachwiana. Gdyby mimo to wskutek braku wagi zdarzylo sie male zaklócenie równowagi, to bedzie ono spro¬ wadzone do minimum wskutek niewielkie¬ go ciezaru wlasciwego suwaków, wykona¬ nych z aluminium lub innego lekkiego me¬ talu i naskutek wyrównania masy dzwigni oraz masy suwaków. Z rachunku widac, jak wielka role w czasie zachowania równowa¬ gi gra czynnik m = masa i wyrównanie dzwigni w stosunku do suwaka. PL