Przedmiotem wynalazku jest przyrzad do pomiaru pradów bladzacych w podziemiach kopaln.Wystepujace w podziemiach kopaln prady bladza¬ ce stanowia istotne zagrozenie dla zdrowia i zycia ludzi tam pracujacych, zwlaszcza podczas robót strzalowych. Prady bladzace maja w zaleznosci od swych zródel powstania charakter pradu zmiennego o czestotliwosci sieci, pradu stalego dlugotrwa¬ lego lub impulsowego pradu krótkotrwalego, przy czym w dwóch ostatnich przypadkach polaryzacja przebiegów moze podlegac dosc czestym zmia¬ nom.Dla oceny stopnia zagrozenia pradami bladzacymi wazny jest pomiar wartosci skutecznej superpozycji ¦dlugotrwalych pradów bladzacych oraz porównanie calki kwadratu natezenia pradu impulsów milise- kundowych po czasie z wartoscia impulsu zaplono¬ wego stosowanego typu zapalników.Dotychczasowe przyrzady do pomiaru pradów bla¬ dzacych nie spelniaja zdefiniowanego powyzej al¬ gorytmu. Znane sa przyrzady do (pomiaru dlugo¬ trwalych pradów bladzacych, lecz nie reaguja one wcale na milisekundowe impulsy pradowe, a ponad¬ to wymagaja one oddzielnego pomiaru pradów sta¬ lych i zmiennych. Znane sa równiez przyrzady do pomiarów impulsowych pradów bladzacych, lecz po¬ równuja one jedynie amplitude impulsów z wartos¬ cia dlugotrwalego pradu bezpiecznego zapalnika.Przyrzady obydwu opisanych grup mierza tylko im¬ pulsy o jednej okreslonej polaryzacji co jest ptzy- 2 czyna blednych pomiarów, koniecznosci wydluzenia czasu pomiaru, niedogodnosci manipulacyjnych.Znany jest takze nie stosowany wprawdzie w przyrzadach do pomiaru pradów bladzacych uklad 5 umozliwiajacy pomiar wartosci skutecznej superpo¬ zycji stalych i zmiennych pradów bladzacych. Uklad ten stanowi operacyjny w^macndacz pomiedzy które¬ go wyjscie a odwracajace wejscie wlaczono szerego¬ wo wejsciowe zaciski diodowego mosfika Graetza. io Odwracajace wejscie tego operacyjnego wzmacniacza jest polaczone ponadto z punktem odniesienia po¬ przez dwójnik, którego jedna równolegla galez sta¬ nowi rezystor, a druga polaczona szeregowo konden¬ sator i rezystor. Pomiedzy wyjsciowe zaciski diodo- ll wego mostka Graetza wlaczony jest miernik wy- chylowy. Wejscie ukladu stanowi punkt odniesienia i nieodwracajace wejscie operacyjnego wzmacnia¬ cza. Uklad ten nie moze jednak zostac zaadaptowa¬ ny do porównania calki kwadratu natezenia pradu 20 impulsów milisekundowych po czasie z wartoscia zadana, gdyz jego sygnal wejsciowy nie moze byc uziemiony (polaczony z punktem odniesienia).Celem wynalazku jest opracowanie przyrzadu do pomiaru pradów bladzacych, pozbawionego wyzej 25 wymienionych wad i niedogodnosci. Zasada kon¬ strukcji przyrzadu opiera sie na operacyjnym wzmacniaczu z diodowym mostkiem Graetza w petli ujemnego sprzezenia zwrotnego.Istota wynalazku polega na tym, ze wychylowy M miernik przyrzadu polaczony jest szeregowo z dio- 126 370Ift#fl dowym zlaczem transportora, natomiast do tranzys¬ torowego zlacza transoptora jest dolaczone wejscie ukladu wzmacniajacego lub progowego, przy czym wejscie to jest zwarte przez równolegly rezystor i przez równolegly kondensator. Sygnal z przekatnej mostka Groetza przekazywany jest do odizolowane¬ go od niej ukladu oallkujaco-wzmacniajacego za po- mocja transoptora, przy czym wykorzystuje sie pa¬ raboliczna charakterystyke diodowego zlacza trans¬ optora. Role elementu calkujacego pelni wlaezony pomf^zy zlacze baza-emiter tranzystora, kondensa¬ tor. Wlaczony równolegle do tego kondensatora re¬ zystor okresla próg dzialania ukladu. Oprócz usu¬ niecia dotychczasowych wad i trudnosci wynalazek umozliwia bezpieczne wykonywanie pomiarów pra¬ dów bladzacych przez kazdego górnika strzalowego lub osoby dozoru techniki strzelniczej i rjichu plelcT trycznego.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, przedstawiajacym uklad elektryczny przyrz^u d© pomiaru Pf§4ów bladzacych w podziemiach 'Jcojpaln.Przyrzad stanowi operacyjny wmacniacz 1, w któ¬ rego petle ujemnego sprzezenia zwrotnego wlacza sie szeregowq wejsciowe zaeisjifj. {Jiewjowego mostfca Graetza 2. Jeden wejsciowy zacisk diodowego mo¬ stka Graetza dolaczony do wejscia operacyjnego wzmacniacza jest ponadto dolaczony do wspólnego punktu odniesienia ukladu przez dwójnik zlozony z galezi zawierajacej rezystor 3 i galezi zawierajacej polaczone szeregowo kondensator 4 i rezystor 5.Drugie wejscie operacyjnego wzmacniacza dolaczo¬ ne jest do wspólnego punktu odniesienia ukladu po¬ przez rezystor 6 o rezystancji równej rezystancji zapalnika. Pomiedzy wyjsciowe zaciski diodowego mostak Graetza jest wlaczony szeregowo wychylo¬ wy miernik 7 i diodowe zlacze transoptora 8. Tran¬ zystorowe zlacze transoptora podlaczone jest jednym koncem do bazy tranzystora 9, którego zlacze baza- -emiter jest zwarte równoleglym rezystorem 10 i rówoleglym kondensatorem 11. Kolektor tego tran¬ zystora podlaczony jest do W9j£cja «l«ktroniczn«#o zatrzasku 12 stanowiacego tyrystor. JH% wyjeciu ty¬ rystora wlaczona jest sygnalizacyjna dioda 13.Opisany przyrzad dziala w sposób nastepujacy. 5 Mierzony prad bladzacy przeplywajac poprzez rezy¬ stor a wysterowuje operacyjny wzmacniacz 1, tak aby prad plynacy przez przekatna diodowego mostka Graetza 2 byl scisle do niego proporcjonalny, Dzieki temu wskazania wychylowego miernika T odwzo- 10 rpwuja przebieg dlugotrwalych pradów bladzacych niezaleznie od ich polaryzacji. W przypadku dlugo-, trwalych pradów zmiennych o czestotliwosci sieci równolegla galaz zlozona z rezystora 3 i kondensa¬ tora 4 zmienia skale przyrzadu, talc aby wskazywal 15 on wartosc skuteczna przebiegu. Krótkpfcrwale im¬ pulsowe prady bladzace przekazywane sa przez trarisoptpr 8 do bazy tranzystora 9. Podnoszenie wartosci przebiegu do kwadratu odbywa sie na pa¬ rabolicznej charakterystyce didowego zlacza trans- 20 optora 8. Calkowanie przebiegu odbywa sie w kon¬ densatorze 11. Próg dzialania tranzystora 9 jest okreslony przy pomocy rezystora 10. Zadzialanie tranzystpra 9 powoduje wyzwolenie tyrystora sta¬ nowiacego elektryczny zatrzask 12. Po wyzwoleniu li tyrystora zaswieca sie sygnalizacyjna dioda 13.Zastrzezenie patentowe ?e Przyrzad do pomiaru pradów bladzacych, zaopa¬ trzony w operacyjny wzmacniacz z diodowym most¬ kiem Graetza w petli ujemnego sprzezenia zwrot¬ nego i wychylowy miernik wlaczony w przekatna wyjsciowa tego diodowego mostka Graetza, zna- 35 mienny tym, ze wychylowy miernik (7) polaczony jest szeregowo z diodowym zlaczem transoptora (8), natomiast do. tranzystorowego zlacza transoptora jest dolaczone wejscie ukladu wzmacniajacego ]\x\ progowego, przy czym wejscie to jeet zwarte przez j0 równolegly rezystor (10) i przez równolegly kpn* densator (U).ZGK Q?*4/1231/5 — 10<£ e^z.CtnalOOrt PL