Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywania nowego zwiazku 2,5,9-trimetylo-2- etylodekadien-4,8~olu-l, zwanego w dalszej czesci opisu dihydroizofarnezolem, stanowiacego nowy srodek zapachowy, obdarzony nadzwyczaj trwalym, przyjemnym kwiatowym zapachem.Sposób otrzymywania dihydroizofarnezolu wedlug wynalazku polega na tym, ze 2- metylobutanal poddaje sie C-alkilowaniu za pomoca linalolu w obecnosci kwasowych katalizato¬ rów, korzystnie kwasu dodecylobenzenosulfonowego, p-toluenosulfonowego lub naftylosulfono- wego, w srodowisku rozpuszczalników organicznych, korzystnie cykloheksanu lub toluenu, tworzacych azeotrop z woda o temperaturze wrzenia ponizej 100°C, a takze w obecnosci antyutle- niacza, jak p-tert-butylofenolu lub tert-butylohydroksyanizolu. Mieszanine reakcyjna ogrzewa sie w temperaturze wrzenia rozpuszczalnika, w aparaturze zawierajacej nasadke do azeotropowego usuwania wody w czasie 12-30 godzin do chwili zaprzestania wydzielania sie wody.W sposobie wedlug wynalazku na 100 czesci wagowych linalolu stosuje sie 100-200 czesci wagowych 2-metylobutanalu, 200-500 czesci wagowych rozpuszczalnika, 0,1-0,5 czesci wagowych katalizatora oraz 0,01-0,02 czesci wagowych przeciwutleniacza.Po zakonczeniu reakcji C-alkilowania usuwa sie z mieszaniny reakcyjnej katalizator przez adsorpcje za pomoca zasadowego tlenku glinu lub szerokoporowatego zelu krzemionkowego, a nastepnie oddestylowuje sie rozpuszczalnik oraz nadmiar 2-metylobutanalu, po czym wyodrebnia sie dihydroizofarnezal, czyli 2,5,9-trimetylo-2-etylodekadien-4,8-al-l z wydajnoscia 50-55% przez destylacje pod zmniejszonym cisnieniem. Otrzymany w wyniku C-alkilowania dihydroizofarnezal jest w postaci bezbarwnej lub lekkoslomkowej cieczy o temperaturze wrzenia 98-100°C przy 173,5N/m2, n20D= 1,4695, przy czym widmo IR zawiera charakterystyczne pasmo dla grupy aldehydowej przy 1725 cm"1.Wedlug danych chromatografii gazowej dihydroizofarnezal stanowi mieszanine izomerów geometrycznych E i Z w stosunku 60:40. Dihydroizofarnezal posiada takze przyjemny zapach kwiatowy i charakteryzuje sie duza trwaloscia, zarówno w srodowisku alkalicznym, jak i kwaso¬ wym i z tego wzgledu moze byc stosowany w kompozycjach zapachowych oraz w kompozycjach do perfumowania innych preparatów.2 126247 Takotrzymany dihydroizofarnezal poddaje sie nastepnie reakcji redukcji wodorkiem borowo- sodowym w srodowisku nizszych alkoholi alifatycznych, korzystnie w metanolu lub w izopropa- nolu, wzglednie prowadzi sie kataliczne, selektywne uwodornienie grupy aldehydowej do alkoholowej w obecnosci miedzi Raneya.Proces redukcji lub uwodornienia dihydroizofarnezalu do dihydroizofarnezolu prowadzi sie w znany sposób do uzyskania negatywnej próby na obecnosc wyjsciowego aldehydu, metoda chro¬ matografii cienkowarstwowej. Wydajnosc dihydroizofarenzolu otrzymanego sposobem wedlug wynalazku wynosi 85-95% wydajnosci teoretycznej. Dihydroizofarnezol jest bezbarwna ciecza o charakterystycznym, trwalym, przyjemnym kwiatowym zapachu z nuta ambrowa i nastepujacych stalych fizykochemicznych: temperatura wrzenia 94-96°C przy 120N/m2, n20D= 1,4799. Widmo IR zawiera charakterystyczne pasma przy 3300 cm"1 i 1035 cm"1. Podobnie jak wyjsciowy aldehyd, dihydroizofarnezol stanowi mieszanine izomerów E i Z w stosunku 60:40 i moze byc stosowany w kompozycjach perfumeryjnych oraz w kompozycjach do perfumowania róznych wyrobów, jak kosmetyków, proszków do prania, szamponów czy plynów kapielowych, korzystnie w ilosci 0,5-20% wagowych.Sposób wedlug wynalazku ilustruje ponizszy przyklad nie ograniczajac jego zakresu.Przyklad. W aparaturze zlozonej z kolby okraglodennej o pojemnosci 2dm3, chlodnicy zwrotnej i nasadki do azeotropowego usuwania wody umieszczono 154g linalolu, 172 g 2- metylobutanalu, 400 g cykloheksanu, 0,2 g kwasu dodecylobenzanosulfonowego oraz 0,02 g p-t- butylofenolu. Calosc ogrzewano w temperaturze wrzenia mieszaniny w czasie 30 godzin do chwili wydzielenia sie ilosci wody bliskiej ilosci teoretycznej. Przebieg reakcji kontrolowano metoda chromatografii cienkowarstwowej. Po zakonczeniu procesu do wystudzonej mieszaniny dodano 40g zelu krzemionkowego i pozostawiono na 6 godzin w temperaturze pokojowej. Po odsaczeniu zelu z przesaczu oddestylowano cykloheksan i nadmiar 2-metylobutanalu, a pozostalosc poddano destylacji frakcyjnej. Otrzymano 113 g(51% wydajnosci teoretycznej)czystego chromatograficznie dihydroizofarnezalu o temperaturze wrzenia 98-100°C, przy 173,5 N/m2i n20D= 1,4695, wykazuja¬ cego charakterystyczne pasmo absorpcji dla grupy aldehydowej przy 1725 cm"1, stanowiacego mieszanine izomerów E i Z w stosunku 60:40. 94 g dihydroizofarnezalu wkroplono nastepnie do zawiesiny 6,4 g borowodorku sodowego w 500 cm3 izopropanolu z taka szybkoscia, by temperatura mieszaniny reakcyjnej nie przekroczyla 25°C. Nastepnie calosc mieszano w temperaturze pokojowej przez 20 godzin, po czym dodano porcjami 120 cm3 10% wodnego roztworu kwasu octowego. Po oddestylowaniu izopropanolu dodano do pozostalosci 500 cm3 eteru etylowego. Calosc przemywano kolejno solanka, roztworem weglanu sodowego i ponownie solanka do odczynu obojetnego i suszono bezwodnym siarczanem magnezowym. Po odparowaniu eteru pozostalosc poddano destylacji frakcyjnej.Otrzymano 76 g dihydroizofarnezolu (85% wydajnosci teoretycznej) o temperaturze wrzenia 94-96°C przy 120N/m2 i n20o- 1,4799, stanowiacego zgodnie z analiza chromatografii gazowej mieszanine izomerów E i Z w stosunku 60:40. W widmie IR stwierdzono obecnosc charakterysty¬ cznych pasm przy 3300cm"1 i 1035 cm"1 oraz brak sygnalu od grupy aldehydowej.Ponizej podano sklad kompozycji zapachowych z zastosowaniem dihydroizofarnezalu i dihydroizofarnezolu w procentach wagowych. 1. Dihydroizofarnezal 2. Dihydroizofarnezol 3. Olejek bergamotowy 4. Olejek paczulowy 5. Santalidol 6. Olejek kolendrowy 7. Octan wetiwerylu 8. Olejek cytrynowy 9. Olejek slodkiej pomaranczy 10. Olejek neroli bigarade 11. Aldehyd heksylocynamonowy 12. Octan linalylu 0,5-10% 0,5-20% 3 -10% 1 - 5% 0,5- 3% 0,5- 2% 5 -10% 1 - 5% 5 -10% 2 - 5% 5 -10% 5 -10%126247 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20.Geraniol Alkohol fenyloetylowy Octan cedrylu Metylojonon gamma Resinoid labdanumu Heliotropina Pizmo ambretowe Absolut cybetu 1 - 8% 5 -10% 0,5- 3% 0,5- 3% 2 - 4% 1 - 5% 2 - 4% 0,1- 0,5% Zastrzezenie patentowe Sposób otrzymywania nowego 2,5,9-trimetylo-2-etylodekadien-4,8-olu-l. znamienny tym, ze 2-metylobutanal poddaje sie C-alkilouaniu za pomoca linalolu w obecnosci kwasowych kataliza¬ torów, korzystnie kwasu dodecylobenzenosulfonowego, p-toluenosulfonowego lub naftylosulfo- nowego, w srodowisku rozpuszczalników organicznych, korzystnie cykloheksanu lub toluenu, tworzacych azeotrop z woda o temperaturze wrzenia ponizej 100°C, a takze w obecnosci antyutle- niacza, jak p-tert-butylofenolu lub tert-butylohydroksyanizolu, przy czym na 100 czesci wagowych linalolu stosuje sie 100-200 czesci wagowych 2-metylobutanalu, 200-500 czesci wagowych rozpu¬ szczalnika, 0,1-0,5 czesci wagowych katalizatora oraz0,01-0,02 czesci wagowych przeciwutlenia- cza, a tak otrzymana mieszanine ogrzewa sie w temperaturze wrzenia rozpuszczalnika w czasie 12-30 godzin, a nastepnie po zakonczeniu reakcji C-alkilowania usuwa sie z mieszaniny reakcyjnej katalizator oraz oddestylowuje rozpuszczalnik i nadmiar 2-metylobutanalu, po czym wyodrebnia sie dihydroizofarnezal, który z kolei redukuje sie do dihydroizofarnezolu za pomoca wodorku borowo-sodowego w nizszych alkoholach alifatycznych, korzystnie metanolu lub izopropanolu lub uwodornia sie katalitycznie w obecnosci miedzi Raneya. PL