Przedmiotem wynalazku jest iskrobezpieczny alarmowy sygnalizator aku¬ styczny zasilany z miejscowego akumulatora, przeznaczony do nadawania sygnalów wywola¬ wczych i alarmowych oraz do simpleksowej lacznosci glosnomówiacej majacy zastosowanie w kopalniach glebinowych zwlaszcza o zagrozeniach metanowych.Stan techniki. Znane akustyczne sygnalizatory alarmowe sa zaopatrzone w przetworniki elektroakustyczne o zrównowazonej kotwicy lub z drgajaca cewka spelniajace funkcje glosnika i mikrofonu, oraz we wzmacniacze rozgloszeniowy i mikrofonowy zasilane z miejscowej lub central¬ nej baterii.Znany z polskiego opisu patentowego nr 61 036 alarmowy sygnalizator kopalniany, w którym wzmacniacz rozgloszeniowy zasilany jest z miejscowej baterii, a wzmacniacz mikrofonowy z centralnej baterii linia polaczeniowa poprzez diodowy mostek.W tym sygnalizatorze przetworniki elektroakustyczne przylaczone sa bezposrednio do wyjscia wzmacniacza rozgloszeniowego i równoczesnie do wejscia wzmacniacza mikrofonowego tworzac obwód ujemnego sprzezenia zwrotnego dla wzmacniacza rozgloszeniowego.Znany jest równiez z polskiego opisu patentowego nr 66074 alarmowy sygnalizator kopal¬ niany skladajacy sie z wzmacniacza rozgloszeniowego zasilanego z miejscowej baterii, wzmacnia¬ cza mikrofonowego, przetworników elektroakustycznych, przekaznika wlaczonego w obwód kolektora tranzystora sterowanego napieciem stalym z linii laczacej sygnalizator z urzadzeniem awaryjno-alarmowym.Sygnalizator ten eliminuje czesciowo wady i niedomagania sygnalizatora znanego z polskiego opisu patentowego nr 61036, jednak obydwa wymienione sygnalizatory wymagaja czestej wymiany baterii, co stwarza trudnosci w utrzymaniu ciaglej gotowosci dzialania urzadzen zwiek¬ szajacych stopien bezpieczenstwa zalogi dolowej. Ponadto czesta ilosc rozmów przeprowadzonych za posrednictwem sygnalizatorów powoduje szybkie wyczerpywanie sie pojemnosci miejscowych baterii, a wzrost spadku napiecia na wewnetrznej rezystenoji baterii zwieksza znieksztalcenia nieliniowe wzmacniacza rozgloszeniowego utrudniajac przeprowadzanie rozmów.Dodatkowa wada tych sygnalizatorów jest koniecznosc stosowania przekaznika elektromag¬ netycznego do zalaczania wzmacniacza rozgloszeniowego, zmniejsza on bowiem stopien jego niezawodnosci.1 125 768 Korzystniejszym rozwiazaniem jest simpleksowy aparat glosnomówiacy znany z polskiego opisu patentowego nr 72451. Aparat ten sklada sie z elektromagnetycznych przetworników pola¬ czonych z uzwojeniem transformatora dopasowujacego poprzez równolegle i przeciwsobnie skie¬ rowane diody polaczone poprzez ogranicznik amplitudy z wejsciem mikrofonowego wzmacniacza.Wyjscie mikrofonowego wzmacniacza jest polaczone poprzez ogranicznik amplitudy z linio¬ wymi zaciskami. Wzmacniacz mikrofonowy jest zasilany z linii przez symetryczne uzwojenie transformatora dopasowujacego.Wada tego aparatu jest koniecznosc dostarczenia znacznej mocy przy rozglaszaniu, wskutek tego powstaja zaklócenia w dolowej sieci telefonicznej pogarszajace zrozumialosc przeprowadza¬ nych rozmów za posrednictwem aparatów telefonicznych.Ponadto aparat ten nie spelnia warunków iskrobezpieczenstwa ze wzgledu na duze napiecie rzedu 80 V w obwodzie linii polaczniowej, co uniemozliwia jego zastosowanie w kopalniach o zagrozeniach metanowych.Celem wynalazku jest wyeliminowanie trudnosci zwiazanych z zastosowaniem lokalnych zródel zasilania w alarmowych sygnalizatorach akustycznych oraz zaklócen elektrycznych w czasie przeprowadzania rozmów miedzy uzytkownikami tych sygnalizatorów a dyspozytorem i zapew¬ nienie iskrobezpieczenstwa linii polaczeniowej wraz z obwodami elektrycznymi alarmowych syg¬ nalizatorów akustycznych.Istota wynalazku. Cel ten osiagnieto przez opracowanie iskrobezpiecznego alarmowego sygna¬ lizatora akustycznego wedlug wynalazku, w którym miejscowy akumulator jest doladowywany z generatora pradu dozujacego o czestotliwosci 25 Hz poprzez uklad rejestrujacy kryteria alarmu i wywolania nadawane za pomoca niestabilnych przycisków wlaczajacych do linii polaczeniowej diody zawierajace dodatnia badz ujemna polówke pradu dozujacego, transformator liniowy eliminujacy asymetrie wzdluzna ukladu rejestrujacego kryteria alarmu i wywolania od linii pola¬ czeniowej, linia polaczeniowa, transformator dopasowujacy wzmacniacze nadawczy i odbiorczy do linii polaczeniowej, ogranicznik tlumiacy male amplitudy pradu, wtórniki emiterowe sterujace tranzystory wlaczone w obwody zasilania ukladu zmieniajacego tlumienie oraz wzmacniaczy nadawczego i odbiorczego przy czym wejscia wtórników emiterowych sa wlaczone równolegle poprzez filtry dolnoprzepustowe do obwodu doladowywania miejscowego, akumulatora z genera¬ tora pradu dozujacego, mostek diodowy polaczony z jednej strony przekatnej poprzez kondensa¬ tory elektrolityczne zbocznikowane przez diody zabezpieczajace do dzielonego uzwojenia transformatora dopasowujacego wzmacniacze nadawczy i odbiorczy do linii polaczeniowej, a z drugiej strony przekatnej do miejscowego akumulatora. Iskrobezpieczny alarmowy sygnalizator akustyczny wedlug wynalazku eliminuje niedogodnosc zwiazana z koniecznoscia czestej wymiany miejscowej baterii, poprawia jakosc przeprowadzanych rozmów wskutek stalosci napiecia zasilaja¬ cego wzmacniacze nadawczy i odbiorczy. Ponadto dzieki zastosowaniu bezstykowych ukladów przelaczajacych kierunek nadawania i odbioru przeprowadzanych rozmów glosnomówiacych zwiekszono stopien niezawodnosci pracy iskrobezpiecznych alarmowych sygnalizatorów akustycznych.Objasnienie rysunku. Iskrobezpieczny alarmowy sygnalizator akustyczny jest przedstawiony na rysunku, który jest jego ideowym schematem.Przyklad realizacji wynalazku. Iskrobezpieczny alarmowy sygnalizator akustyczny zasilany z miejscowego akumulatora doladowywanego linia ciagle dozorowana na uszkodzenia, sklada sie z dopasowujacego transformatora 11, do którego konców wyprowadzen fig dzielonego uzwojenia pierwotnego c-f i g-h wlaczone sa szeregowo dwie przeciwsobnie polaczone diody zbocznikowane przez kondensator Cl. Równolegle do kondensatora Cl poprzez dwie równolegle polaczone diody Dl i DS wlaczone sa poprzez diody Dli i D12 diody D13 i D14 oraz filtry dolnoprzepustowe RC zbudowane z rezystorów R4 i R5 oraz R7 i R8 i kondensatorów C3 i Cl wejscia wtórników emiterowych o tranzystorach Tl i T2. Równolegle do separujacych diod Dli i D12 poprzez szeregowo polaczone kondensatory elektrolityczne C7, C6 i C4, C5 zbocznikowane przez odpo¬ wiednio polaczone diody D6, D7 i D8, D9 oraz poprzez mostek diodowy P wlaczona jest bateria akumulatorów 5.Równolegle do baterii 5 poprzez separujace diody D15 i D10 wlaczone sa obwody zasilania wtórników emiterowych o tranzystorach Tl i T2. Z wyjsc wtórnikówemiterowych o tranzystorach125 768 3 Tl i T2 poprzez rezystory Rll i RIO sterowane sa obwody wejsciowe tranzystorów T3 i R4. Emitery tranzystorów T3 i T4 sa polaczone równolegle i dolaczone do ujemnego bieguna akumulatorów 5.Obwody kolektorów tranzystorów T3 i T4 sa wlaczone do obwodów zasilania wzmacniacza odbiorczego 6 i ukladu tlumika 8 o zmiennej tlumiennosci oraz wzmacniacza nadawczego 7.Dodatni biegun baterii 5 jest bezposrednio dolaczony do obwodów zasilania wzmacniacza odbior¬ czego 6, wzmacniacza nadawczego 7 i tlumika 8 o zmiennej tlumiennosci.Równolegle do uzwojenia m-n transformatora dopasowujacego 11 wlaczone jest wejscie wzmacniacza odbiorczego 6 zbocznikowane przez ogranicznik amplitudy CA4 zbudowany z przeciwsobnie polaczonych stabilizatorów. Wyjscie wzmacniacza nadawczego 7 dolaczone do uzwojenia S-W dopasowujacego transformatora 11 jest zbocznikowane przez ogranicznik ampli¬ tudy CA3 zbudowany z przeciwsobnie polaczonych stabilistorów. Do wyjscia wzmacniacza odbiorczego 6 poprzez równolegle polaczone i przeciwnie skierowane diody D16 i D17 wlaczone sa dwa równolegle polaczone przetworniki elektroakustyczne 12 spelniajace równoczesnie role glos¬ nika i mikrofonu.Te same przetworniki 12 sa równiez polaczone poprzez rezystory separujace R13, R12 i tlumik 8 o zmiennej tlumiennosci z wejsciem wzmacniacza nadawczego 7. Do zacisków liniowych Z3, Z4 iskrobezpiecznego akustycznego sygnalizatora alarmowego wlaczone sa równolegle poprzez zestyki zwierne niestabilnych przycisków PW i PA diody DW i DA przeciwnie skierowane.Iskrobezpieczny akustyczny sygnalizator alarmowy wedlug wynalazku jest polaczony linia dwuprzewodowa 9 z ukladem liniowym urzadzenia alarmowo-rozgloszeniowego zainstalowanego na powierzchni kopalni.Uklad liniowy sklada sie z transformatora 10, do którego wtórnego uzwojenia c-d wlaczony jest ogranicznik amplitudy CA1 zbudowany z przeciwsobnie polaczonych stabilizatorów eliminu¬ jacy przepiecia w linii 9 w stanach nieustalonych.Do uzwojenia a-b transformatora liniowego 10 poprzez rezystory Rl, R2, R3 i diody Dl, D2 jest wlaczony generator dozorujacy 13 stanowiacy zródlo pradu przemiennego o czestotliwosci 25 Hz dozorujacego linie 9. Równolegle do rezystorów Rl, R2 i R3 wlaczony jest uklad 1 rejestru¬ jacy kryteria uszkodzenia linii 9 i wykrywajacy stan alarmu badz wywolania nadane przez wlacze¬ nie niestabilnych przycisków PA lub PW. Kryteria te sa deszyfrowane i ujawnione przez uklad grupowy 2.Przy wysylaniu sygnalów alarmowych lub przeprowadzeniu rozmowy z uzytkownikiem iskro¬ bezpiecznego akustycznego sygnalizatora alarmowego, do linii 9 poprzez zestyki 1-2-3 i 4-5-6 przekaznika, wielokrocie, wlaczony jest uklad manipulacyjno-foniczny 3. Wyjscie ukladu 3 zbo¬ cznikowane jest ogranicznikiem amplitudy CA2 zbudowanym z przeciwsobnie polaczonych stabilistorów.Przyklad stosowania wynalazku. W stanie normalnym w linii 9 laczacej iskrobezpieczny alarmowy sygnalizator akustyczny z ukladem liniowym plynie prad przemienny z generatora 13 dozorujacy linie 9 oraz ladujacy miejscowy akumulator 5.Uzytkownik iskrobezpiecznego alarmowego sygnalizatora alarmowego wywoluje obsluguja¬ cego urzadzenie awaryjno-alarmowe przez wlaczenie niestabilnego przelacznika PW, wówczas w obwód linii 9 zostaje wlaczona dioda DW, wskutek tego wzrasta prad plynacy przez diode Dl w ukladzie liniowym. Wzrost spadku napiecia na rezystorach Rl i R2 powoduje wysterowanie odpowiedniego elementu logicznego w ukladzie 1 rejestrujacym kryteria wywolania.Stan ten jest zdeszyfrowany i ujawniony w sposób optyczny i akustyczny przez uklad grupowy 2. Obslugujacy urzadzenie awaryjno-alarmowe zglasza sie przez wlaczenie odpowiedniego przela¬ cznika w ukladzie manipulacyjno-fonicznym 3, wówczas zadziala odpowiedni przekaznik, którego zestyki przelaczajace 1-2-3 i 4-5-6 wlacza do linii 9 uklad manipulacyjno-foniczny 3.Do linii 9 zostaje wlaczone napiecie stale o odpowiedniej polaryzacji, wskutek tego obwód wejsciowy wtórnika emiterowego o tranzystorze T2 zostaje spolaryzowany w kierunku przewodze¬ nia, równiez bedzie spolaryzowany w kierunku przewodzenia obwód wejsciowy wzmacniacza pradu stalego o tranzystorze T4. Wzmacniacz nadawczy 7 uzyska zasilanie z baterii akumulatorów 5 poprzez mala rezystencje emiter-kolektor tranzystora T4.W czasie pracy iskrobezpiecznego alarmowego sygnalizatora akustycznego jako nadajnika sygnalów fonicznych, sygnal z przetwornikówelektroakustycznych 12' spelniajacych role mikrofo-4 125 768 nów doprowadzony jest poprzez rezystory seperujace R12 i R13 oraz tlumik 8 majacy w tym przypadku male tlumienie do wejscia w wzmacniacza nadawczego 7. Wzmocniony sygnal, poprzez uzwojenie transformatora 11 zaciski Z3 i Z4 linie 9 zaciski Zl i Z2, zestyki 1-2-3 i 4-5-6 przekaznika oraz wielokrocia jest doprowadzony do ukladu manipulacyjno-fonicznego 3.W czasie nadawania komunikatów do iskrobezpiecznego alarmowego sygnalizatora akusty¬ cznego przez obslugujacego urzadzenie awaryjno-alarmowe, w linii 9 zostaje zmieniona polaryza¬ cja napiecia stalego na przeciwna do istniejacej w czasie pracy sygnalizatora jako nadajnika sygnalów fonicznych. Wskutek tego, obwód wejsciowy wtórnika emiterowego o tranzystorze Tl zostaje spolaryzowany w kierunku przewodzenia, równiez bedzie spolaryzowany w kierunku przewodzenia obwód wejsciowy wzmacniacza pradu stalego o tranzystorze T3.Wzmacniacz odbiorczy 6 oraz tlumik 8 uzyskuja zasilanie z baterii akumulatorów 5 poprzez mala rezystancje emiter-kolektor tranzystora T3.Sygnaly foniczne z ukladu manipulacyjno-fonicznego 3 sa doprowadzone poprzez zestyki 1-2-3 i 4-5-6 przekaznika, zaciski Zl i Z2, linie 9 zaciski Z3 i Z4, a nastepnie przez transformator dopasowujacy 11 do wejscia wzmacniacza odbiorczego 6 obciazonego przez przetworniki elektroakustyczne 12.Diody D16 i D17 dla malych sygnalów stanowia duza rezystancje, natomiast dla duzych — mala, co zapewnia separacje poziomów mocy dostarczanej do elektroakustycznychprzetworników 12 w czasie nadawania i odbioru.Kondensator Cl zawiera dla pradów fonicznych wyprowadzenia g ifdzielonych uzwojen c-fi g-h transformatora dopasowujacego 11 dodatkowo jest on zbocznikowany przez przeciwsobnie polaczone diody D3 i D4 stanowiace mala rezystancje dla pradów fonicznych i duza dla pradu dozorujacego linie 9 i ladujacego akumulator 5.Dla malych sygnalów fonicznych rezystancja diod D4 i D5 jest duza, natomiast dla duzych sygnalów pradu dozorujacego linie 9 i ladujacego akumulator 5 — mala, co zapewnia male tlumienie pradów fonicznych i pradu o czestotliwosci np. 25 Hz ladujacego akumulator 5.Kondensatory elektrolityczne o duzej pojemnosci C4, C5, C6i C7zbocznikowane odpowied¬ nio diodami D8, D9, D7 i D6 oddzielaja obwody pradu zmiennego o czestotliwosci np. 25 Hz, od pradu stalego o zmiennej polaryzacji, zapewniajacego zdalne wlaczenie zasilania wzmacniaczy 7 lub 6, w czasie przeprowadzania rozmowy glosnomówiacej miedzy obslugujacym urzadzenie awaryjno-alarmowe i uzytkownikiem iskrobezpiecznego alarmowego sygnalizatora akustycznego.Zastrzezenie patentowe Iskrobezpieczny alarmowy sygnalizator akustyczny zawierajacy miejscowy akumulator dola¬ dowywany z generatora dozorujacego poprzez uklad rejestrujacy kryteria alarmu i wywolania nadawane za pomoca niestabilnych przycisków wlaczajacych do linii polaczeniowej diody zawiera¬ jace dodatnia badz ujemna polówke pradu dozorujacego, transformator liniowy eliminujacy asymetrie wzdluzna ukladu rejestrujacego kryteria alarmu i wywolania od linii polaczeniowej, linie polaczeniowa, transformator dopasowujacy wzmacniacze nadawczy i odbiorczy do linii polacze¬ niowej, ogranicznik tlumiacy male amplitudy pradu, wtórniki emiterowe sterujace tranzystory wlaczone w obwody zasilania ukladu zmieniajacego tlumienie oraz wzmacniaczy nadawczego odbiorczego przy czym wejscia wtórników emiterowych sa wlaczone równolegle poprzez filtry dolnoprzepustowe do obwodu doladowywania miejscowego akumulatora z generatora pradu dozorujacego, mostek diodowy polaczony z jednej strony przekatnej poprzez kondensatory elek¬ trolityczne zbocznikowane przez diody zabezpieczajace do dzielonego uzwojenia transformatora dopasowujacego wzmacniacze nadawczy i odbiorczy do linii polaczeniowej, a z drugiej strony do miejscowego akumulatora, przetworniki elektroakustyczne polaczone do wyjscia wzmacniacza odbiorczego poprzez diodowy ogranicznik amplitudy i do wejscia wzmacniacza nadawczego poprzez rezystory separujace, uklad zmieniajacy tlumienie w czasie nadawania, odbioru i stanie normalnym oraz ogranicznik amplitud bocznikujacych elementy indukcyjne wspólpracujace z linia polaczeniowa, znamienny tym, ze miejscowy akumulator (5) jest polaczony z generatorem pradu dozorujacego (13) poprzez diodowy uklad mostkowy (4), do którego przekatnej (a-b) dolaczone sa125768 5 kondensatory szeregowo polaczone (C4-C5 i C6-C7) zbocznikowane diodami (D8-D9 i D6-D7) polaczonymi przeciwsobnie wzgledem tych kondensatorów, równolegle i przeciwnie polaczone diody (D4-D5), koncówki (g-f) transformatora (11) zbocznikowane przez kondensator (Cl) i szeregowo i przeciwnie polaczone diody (D3-D4) uzwojenia (f-e i g-h) transformatora (11), zaciski (Z3-Z4), linia polaczeniowa (9), zaciski (Z1-Z2) zestyki przelaczne (2-1-3 i 5-4-6), koncówki (c-d) transformatora (10), zbocznikowane przez ogranicznik amplitudy (OA1), uzwojenie pierwotne (a-b) transformatora (10), do którego koncówki (a) sa wlaczone równolegle i przeciwsobnie polaczone diody (D1-D2) przy czym do tych diod (Dl i D2) sa polaczone szeregowo rezystory (Rl i R2 i R3), które sa wlaczone do generatora dozorujacego (13), którego drugi koniecjest polaczony z koncówka (t) transformatora (10), przy czym miejscowy akumulator (5) zasila wzmacniacze nadawczy (7) i odbiorczy (6) oraz tlumik (8) o sterowanej tlumiennosci poprzez tranzystory (T3 i T4), których emitery sa równolegle polaczone do ujemnego bieguna miejscowego akumulatora (5), natomiast kolektor pierwszego tranzystora (T3) jest wlaczony do obwodu zasilania wzmacniacza odbiorczego (6) i tlumika (8) o regulowanej tlumiennosci a kolektor drugiego tranzystora (T4) jest wlaczony do obwodu zasilania wzmacniacza nadawczego (7) przy czym bazy tranzystorów (T3 i T4) sa sterowane z wtórników emiterowych o tranzystorach (Tl i T2) poprzez rezystory separujace (RlliRlO). PL