Przedmiotem wynalazku jest lokacyjne urzadzenie odbiorcze do wyznaczania odleglo¬ sci zasypanych osób wyposazonych w zródlo pola elektromagnetycznego z antena magnetyczna o dowolnej i nie¬ znanej orientacji, w osrodkach elektrycznie niejednorodnych i anizatropowych, znajdujace zastosowanie w ratow¬ nictwie górniczym i górskim.Stan techniki. Znane w radionawigacji i radiolokacji urzadzenia nie moga byc stosowane w osrodkach elek¬ trycznie niejednorodnych i anizatropowych, o duzym i nieokreslonym tlumieniu krótszych fal radiowych, jaki np. tworza warstwy skal i obudowane metalowymi elementami wyrobiska w kopalni, poniewaz nie sa spelnione podstawowe zalozenia warunkujace efektywnosc pracy tych urzadzen.Znane urzadzenie, podane w opisie zgloszeniowym nr P 167 941, sklada sie z odbiornika polaczonego z przetwornikiem pradu zmiennego na prad staly oraz bezstykowego przelacznika elektronowego wlaczajacego zasilanie nadajnika. Kierunek, na którym znajduje sie nadajnik okreslony jest za pomoca aparatury odbiorczej wedlug znanych zasad radionawigacji, efektywnych tylko w strefie dalekiej emitowanego pola elektromagnetycz¬ nego. System taki jest nieprzydatny w ratownictwie górniczym, poniewaz w osrodku skalnym, zwykle o bardzo duzej stratnosci, przy ograniczonej mocy nadajników lokacyjnych, mozliwy jest odbiór tylko sygnalów o struktu¬ rach pola strefy bliskiej lub posredniej. Urzadzenie to umozliwia tylko wykrywanie obecnosci zasypanych górni¬ ków, wyposazonych w nadajniki radiowe. Prawidlowy namiar kierunku mozliwy jest tylko przy jednej orientacji anteny nadawczej. W ogólnym przypadku urzadzenie to nie pozwala na zdalne zlokalizowanie miejsc zasypanych osób.Istnieja sposoby wyznaczania przyblizonej odleglosci zródla pola elektromagnetycznego, opis patentowy nr 97708, oraz wyznaczania odleglosci i przyblizonego kierunku zródla pola elektromagnetycznego, opis paten¬ towy nr 100548.Rozwiazanie wedlug wynalazku pozwala zrealizowac te dwa sposoby.Istota wynalazku. Istota urzadzenia, wedlug wynalazku polega na tym, ze jest wyposazone w zespól tlumików regulowanych i polaczony posrednio z nimi miernik amplitudy sygnalu, umozliwiajacy okreslenie odleglosci w jednostkach dlugosci, korzystnie w metrach.2 125751 Urzadzenie wedlug wynalazku charakteryzuje sie tym, ze zapewnia dostateczna dla celów praktycznych dokladnosc zdalnej lokalizacji zasypanych osób wyposazonych w nadajniki z antenka magnetyczna o dowolnej i nieznanej orientacji, z kazdej odleglosci od jednego do kilkudziesieciu metrów. Zaprojektowane urzadzenie moze byc stosowane w osrodkach o róznych zróznicowanych wlasnosciach elektrycznych np. we wszystkich obszarach pozawalowych kopalni wegla, a takze w górskim ratownictwie polawinowym. Male wymiary i nieduzy ciezar lokacyjnego urzadzenia odbiorczego oraz krótki czas potrzebny na dokladna lokalizacje, ulatwiaja prace ekipom ratpwniczym.Objasnienie rysunku. Wynalazek w przykladzie wykonania jest uwidoczniony na rysunku, który jest sche¬ matem blokowym urzadzenia.Przyklad wykonania wynalazku. Urzadzenie zbudowane wedlug wynalazku sklada sie z magnetycznej sondy antenowej 1 z ferrytowa antena, która jest polaczona z wielozylowym kablem 2. Wyjscie kabla 2 jest polaczone bezposrednio z zespolem tlumików regulowanych i wyskalowanych 3, umozliwiajacym okreslenie odleglosci w metrach, oraz posrednio ze wskaznikiem akustycznym amplitudy sygnalu 8 poprzez wzmacniacz selektywny 4, mieszacz 5, filtr posredniej czestotliwosci 6 oraz wzmacniacz niskiej czestotliwosci 7, natomiast wzmacniacz niskiej czestotliwosci 7 jest polaczony posrednio z miernikiem amplitudy sygnalu 9 poprzez detek¬ tor liniowy 10. Uklad strojenia czestotliwosci 12 polaczony jest równolegle z wyjsciem kabla 2, ze wzmacnia¬ czem selektywnym 4 oraz z oscylatorem 11, ponadto jest polaczony posrednio ze zródlem pradu stalego poprzez stabilizator napiecia 13. Oscylator jest polaczony bezposrednio zmieszaczem 5. Ponadto elementami pomocniczymi do urzadzenia sa statyw sluzacy do oznaczania punktu pomiarowego oraz odpowiednio wyskalo- wana tasma pomiarowa.W uzwojeniu anteny ferrytowej magnetycznej sondy 1 indukuje sie sila elektromagnetyczna, proporcjonal¬ na do mierzonego pola magnetycznego, wzbudzonego przez poszukiwany nadajnik lokacyjny. Odebrany sygnal z anteny 1 jest przez kabel wielozylowy 2, podawany na zespól tlumików 3 regulowanych i wyskalowanych, skad przechodzi na wzmacniacz selektywny 4, a nastepnie na mieszacz 5, do którego jest doprowadzony sygnal z oscylatora 11. Uzyskany sygnal o slyszalnej czestotliwosci posredniej przechodzi przez waskopasmowy filtr posredniej czestotliwosci 6, a nastepnie jest wzmocniony we wzmacniaczu niskiej czestotliwosci 7. Sygnal ten w detektorze liniowym 10 jest zamieniany na prad staly, którego poziom mierzony jest za pomoca miernika 9.Sluchawka 8 sluzy do akustycznej kontroli odbieranego sygnalu. Urzadzenie jest zasilane ze zródla pradu stalego przez stabilizator napiecia 13. Uklad strojenia czestotliwosci 12 zapewnia przestrajanie ukladu odbior¬ czego i umozliwia selektywny wybór sygnalów emitowanych przez nadajniki lokacyjne, pracujace na róznych czestotliwosciach.Zastrzezenie patentowe Lokacyjne urzadzenie odbiorcze do wyznaczania odleglosci zasypanych osób, posiadajace antene magne¬ tyczna polaczona z wejsciem odbiornika, zawierajacego wzmacniacze, mieszacz, oscylator, filtry, detektor, wskazniki akustyczny i wychylowy oraz uklad strojenia czestotliwosci, znamienne tym, ze jest wypo¬ sazone w zespól tlumików regulowanych (3) i polaczony posrednio z nimi miernik sygnalu (9), umozliwiajacy okreslenie odleglosci w jednostkach dlugosci, korzystnie w metrach. 8 GD-d 10 •0 + PracownimPoligraficzni UP PRL. Naklad 100 egz.Cent 100 zl PL