Przedmiotem wynalazku jest rozdzielacz kanalów optycznych, którego zadaniem jest skiero¬ wanie strumienia swiatla w kanal pomiarowy albo w kanal odniesienia. Rozdzielacz taki mozna wykorzystac zwlaszcza w ukladach optycznych spektrometrów i innych ukladach pomiarowych gdzie konieczne jest uformowanie wiazki swiatla z zawarta informacja o wielkosci mierzonej i aparaturze oraz wiazki swiatla z informacja tylko o aparaturze co pozwala wyodrebnic w efekcie informacje o wielkosci mierzonej.Znane dotychczas rózne rozwiazania konstrukcyjne rozdzielaczy kanalów optycznych nie zapewniaja duzej symetrii spektralnej kanalów, lub przy zapewnieniu dobrej symetrii spektralnej kanalów maja niekorzystne parametry dynamiczne. Dla zapewnienia dobrej symetrii spektralnej kanalów optycznych niezbedne jest wykorzystanie tego samego zwierciadla rozdzielacza kanalów na przemian w kanale pomiarowym i kanale odniesienia. Zasade taka wykorzystali TheisD. i Busse W. w rozdzielaczu kanalów, który fragmentarycznie opisano w artykule pt.: Warelength modulation spectrometer for studying the optical properties of solids in a wide range oflight energy — Journal of Physics E: Scientific Instruments 1977, Vol. 10. Wykorzystano tam jednak silnik krokowy do zmiany polozenia zwierciadla rozdzielacza kanalów co niekorzystnie wplynelo na takie parametry dynamiczne jak stosunek czasu pomiaru do czasu przelaczania (czasu „mart¬ wego,,) i czestotliwosc przelaczania. Z oszacowania wynika, ze uzyskano tam czestotliwosc przela¬ czania kanalów okolo (0,7 -5- 0,8) Hz przy stosunku czasu pomiaru do czasu przelaczania równym 2:1.Celem wynalazku jest usuniecie znanych wad i niedogodnosci przez skonstruowanie rozdziela¬ cza kanalów optycznych.Istota wynalazku polega na tym, ze zwierciadlo osadzone jest na osi rozdzielacza która przez dzwignie przelaczajaca polaczona jest w sposób umozliwiajacy ruch obrotowo-zwrotny, z trzpie¬ niem osadzonym na osi wibratora elektromechanicznego zawierajacego uklad magnetyczny z ruchomym magnesem stalym i nieruchomymi elektromagnesami glównymi oraz sprezyne.Zaleta techniczna rodzielacza kanalów optycznych jest to, ze pozwala on zachowac dobra symetrie kanalów oraz uzyskac czestotliwosc przelaczania kanalów równa kilka Hz. (np. w wykonanym modelu — 6 Hz) przy stosunku czasu pomiaru do czasu przelaczania równym 8:1 (w wykonanym modelu istnieje mozliwosc regulacji tego stosunku w granicach od 8:1 do 3:1).2 125 748 Wieksza czestotliwosc przelaczania oraz korzystniejszy stosunek czasu pomiaru do czasu przela¬ czania zwiekszaja szybkosc pomiaru przy znacznie efektywniejszym wykorzystaniu czasu pomiaru w wyniku znacznego zmniejszania czasu „martwego".Przedmiot wynalazku przedstawiony jest w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 pokazuje widok ogólny z czesciowym przekrojem przykladowego wykonania rozdzielacza kanalów optycznych natomiast fig. 2 i fig. 3 przedstawiaja schematy blokowe ukladów elektroni¬ cznych rozdzielacza, a fig. 4 wyjasnia zasade przykladowego wykorzystania rozdzielacza.W korpusie 1 osadzonajest os wibratora elektromechanicznego 2 z magnesem stalym 3 oraz os rodztelacza 4 ze zwierciadlem 5 i dzwignia przelaczajaca 6. Nieruchomo do korpusu 1 przymoco¬ wane sa elektromagnesy glówne 7 wytwarzajace zmienne pole magnetyczne i wprawiajace w ruch os wibratora 2, który przez trzpien 8 i dzwignie przelaczajaca 6 przenosi ruch na os rozdzielacza 4 i ustawia zwierciadlo 5 w jednym z polozen pomiarowych. W polozeniach tych zwierciadlo unieru¬ chamiane jest przez elektromagnesy boczne 9. Wlasciwa dynamika wibratora zapewniona jest przez sprezyne 11 umocowana jednym koncem do osi wibratora 2 a drugim do korpusu 1. Z ukladem mechanicznym wspólpracuja uklady elektroniczne. Uzwojenie 12 elektromagnesów glów¬ nych 7 polaczone jest ze wzmacniaczem 13, w ukladzie z dodatnia petla sprzezenia zwrotnego, co sprawia, ze wibrator elektromechaniczny lacznie z ukladem elektronicznym jest generatorem samowzbudnym pracujacym na czestotliwosci bliskiej czestotliwosci rezonansowej ukladu mecha¬ nicznego wibratora. Dla wlasciwego sterowania elektromagnesami bocznymi 9 zastosowany jest uklad elektroniczny, w którym sygnal otrzymywany z ukladu czujnika optycznego 14 wspólpracu¬ jacego z fotoelementami 10, steruje przez uklad detektora kierunku ruchu osi wibratora 15, wzmacniacz 16, wlaczajacy jeden z bocznych elektromagnesów 9. Strumien swiatla S pada na zwierciadlo 5, które w polozeniu „0" kieruje strumien swiatla bezposrednio na fotopowielacz 18 (kanal odniesienia) a w polozeniu „P" — na próbke 17 i nastepnie na fotopowielacz (kanal pomiarowy).Zastrzezenie patentowe Rozdzielacz kanalów optycznych, wykorzystujacy jedno zwierciadlo do formowania strumie¬ nia swiatla w kanale pomiarowym i w kanale odniesienia, znamienny tym, ze zwierciadlo (5) osadzone jest na osi rozdzielacza (4), która przez dzwignie przelaczajaca (6) polaczona jest w sposób umozliwiajacy ruch obrotowo-zwrotny, z trzpieniem (8) osadzonym na osi wibratora elektromechanicznego (2) zawierajacego uklad magnetyczny z ruchomym magnesem stalym (3) i nieruchomymi elektromagnesami glównymi (7) oraz sprezyne (11).125748 1 n3i \iz H 13 H ty2- \14 H 15 \—| 16 1 &3.125748 ft9l.Pracowni! Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 cgz Cena 100 zl PL