Przedmiotem wynalazku jest „Uklad sterowania zespolem silnik spalinowy przekladnia bez¬ stopniowa", majacy zastosowanie w maszynach i pojazdach, a zwlaszcza do napedu jazdy pojaz¬ dów mechanicznych i samojezdnych maszyn roboczych, których cykl pracy charakteryzuje sie czestymi i znacznymi zmianami obciazen.Znany z artykulu H.Hagena pt. „Der Einfluss eines stufenlosen Getriebes auf die Auslegung des Antriebs von Nutzfahrzeugen" opublikowanego a Automobiltechnische Zeitschrift 79 (1977) nr s (139-145) uklad sterowania silnikiem i przekladnia hydrostatyczna z rodzialem mocy, sklada sie z pedalu gazu sprzezonego sztywnymi ciegnami z dzwignia sterowania wydajnoscia pompy wtryskowej i z dzwignia zmiany przelozenia przekladni. Ciegno laczace pedal gazu z dzwignia pompy wtryskowej jest dwuczesciowe, obie czesci polaczone sa zderzakiem. Zderzak ten umozliwia zmiane przelozenia przekladni nawet po osiagnieciu maksymalnej wydajnosci pompy wtryskowej, przy dalszym wciskaniu pedalu gazu. Takisystem sterowania eliminuje z pola podazy mocy silnika obszar o najbardziej niekorzystnych sprawnosciach. Natomiast w przypadkach czestych i zna¬ cznych zmian obciazen na przyklad podczas jazdy autobusu miejskiego, od którego wymaga sie czestego przyspieszania i hamowania, pole podazy mocy silnika praktycznie ogranicza sie do charakterystyki zewnetrznej. Jest to wówczas jazda na tak zwany „pelny gaz" i silnik pracuje przy parametrach zblizonych do optymalnych, pod wzgledem zuzycia paliwa, zwlaszcza w zakresie mocy bliskich maksymalnej. Uklad ten nie zapewnia jednak pracy silnika wzdluz jego krzywej maksymalnej sprawnosci w calym zakresie podazy mocy.Istota wynalazku polega na wprowadzeniu do ukladu sterowania zespolem silnik spalinowy przekladnia bezstopniowa czlonu odwzorowujacego zadana dawke paliwa na zadana predkosc obrotowa silnika. Wejscie czlonu odwzorowujacego jest polaczone z wyjsciem zadajnika dawki paliwa, a jego wyjscie z jednym z wejsc detektora uchybu, któreg drugiego wejscie jest polaczone z miernikiem predkosci obrotowej walu silnika. Wyjscie detektora uchybu jest polaczone poprzez regulator zmiany przelozenia z mechanizmem zmiany przelozenia przekladni. Takie rozwiazanie ukladu sterowania wprowadza petle sprzezenia zwrotnego obejmujaca silnik, detektor uchybu, regulator zmiany przelozenia oraz przekladnie. Wielkoscia sterujaca w petli sprzezenia zwrotnego2 125601 jest sygnal wyjsciowy czlonu odwzorowujacego, przedstawiajacy wymagana predkosc obrotowa silnika przy zadanej dawce paliwa. Pozwala to na sprowadzenie pola podazy mocy silnika dojednej linii w calym zakresie mocy oddawanej. Przebieg tej linii zalezy od funkcji, odwzorowujacej zadana dawke paliwa na zadana predkosc obrotowa silnika, dobranej wedlug okreslonego kryterium optymalizacji pracy silnika i zaprogramowanej w czlonie odwzorowujacym. Zaprogramowanie krzywej minimalnego zuzycia paliwa i zastosowanie proponowanego ukladu do napedu jazdy pojazdów charakteryzujacych sie czestymi i znacznymi zmianami zapotrzebowanej mocy (autobus miejski) poprawi sprawnosc calkowita pojazdu, przez zmniejszenie zuzycia paliwa o okolo 30%, oraz zwiekszy jego wlasnosci dynamiczne. Wlasnosci funkcjonalne i sprawnosc calkowita takiego ukladu napedowego powoduja, ze staje sie on konkurencyjny w stosunku do konwencjonalnych ukladów napedu jazdy, nawet w przypadku zastosowania jako przekladni bezstopniowej prze¬ kladni hydrostatycznej, której przebieg sprawnosci jest gorszy od przebiegu sprawnosci kilkubie- gowej skrzynki biegów.Przedmiot wynalazku jest objasniony w przykladzie wykonania na rysunku, który przedsta¬ wia schemat blokowy ukladu sterowania zespolem silnik wysokoprezny-przekladnia hydrosta¬ tyczna.Przykladowy uklad wedlug wynalazku zawiera czlon 1 odwzorowujacy zadana dawke paliwa na zadana predkosc obrotowa silnika 2, wykonany w postaci analogowego generatora funkcji.Wejscie czlonu 1 jest polaczone poprzez potencjometr 3 z dzwignia zmiany wydajnosci wtryskowej pompy 4 silnika 2, stanowiacej zadajnik dawki paliwa. Wyjscie czlonu 1 jest polaczone z jednym z wejsc detektora uchybu 5, wykonanego w postaci analogowego komparatora. Drugie wejscie detektora uchybu 5 jest polaczone z tachopradnica 6 zamontowana na wale silnika 2. Wyjscie detektora uchybu 5 jest polaczona poprzez regulator 7 PI na wzmacniaczu operacyjnym z elektro¬ hydraulicznym mechanizmem zmiany przelozenia hydrostatycznej przekladni 8. Operator zadaje okreslona dawke paliwa przesterowujac dzwignie zmiany wydajnosci pompy wtryskowej oraz poprzez potencjometr i analogowy generator funkcji zadaje predkosc obrotowa silnika, przy danej dawce paliwa. Natomiast uklad regulacji samoczynnie zmienia przelozenie przekladni w ten sposób aby, niezaleznie od zmian obciazenia zaklócajacego, predkosc obrotowa silnika byla równa zadanej.Zastrzezenie patentowe Uklad sterowania zespolem silnik spalinowy — przekladnia bezstopniowa, znamienny tym, ze jest wyposazony w czlon (1) odwzorowujacy zadana dawke paliwa na zadana predkosc obrotowa silnika (2), którego wejscie jest polaczone z wyjsciem zadajnika (4) dawki paliwa, a wyjscie odwzorowujacego czlonu (1)jest polaczone z jednym z wejsc detektora uchybu (5), którego drugie wejscie jest polaczone z miernikiem (6) predkosci obrotowej walu silnika (2), natomiast wyjscie detektora uchybu (5) jest polaczone, poprzez regulator (7) zmiany przelozenia, z mechanizmem zmiany przelozenia przekladni (8).125601 PL