Najdluzszy czas trwania patentu do 2 maja 1945 r.Warunki miejscowe wymagaja czesto o- sadzania sprzegla na wystajacym koncu walu, co powoduje zmiane konstrukcji sprzegla, a zwlaszcza wylaczajacego je przyrzadu.Wedlug wynalazku ruch wzgledny w kierunku osi sprzegla pomiedzy pierscie¬ niem wylaczajacym a sprzeglem osiaga sie nie przez przesuwanie pierscienia, który pozostaje nieruchomy, lecz przez osiowe przesuwanie walu, na którym osadzone jest sprzeglo.Stosownie do wynalazku narzad wyla¬ czajacy, posiadajacy wedlug przykladu, o- pisanego w patencie glównym, postac pier¬ scienia, moze znajdowac sie nie w ze- wnetrznem rowkowem wydrazeniu pier¬ scienia, naciskanego sprezynami, lecz w plaszczyznie równoleglej do tego ostatnie¬ go, znajdujacej sie nazewnatrz tego pier¬ scienia. Pierscieniowa powierzchnia robo¬ cza narzadu, wykonanego w postaci tarczy, jest w takim razie dociskana od zewnatrz do pierscienia, naciskanego sprezynami.Przedmiot wynalazku jest uwidocznio¬ ny w kilku przykladach wykonania na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia prze¬ krój osiowy sprzegla, przesuwanegowzdluz osi wraz z walem, fig. 2 — widok w kterunlku osiowym odtoiiany sprzegla, fig. 3 — widok czesci- tegoz sprzegla zgóry, fig. 4 — przekrój osiowy.W postaci wykonania wedlug fig. 1 pier¬ scien wylaczajacy g jest umocowany nie¬ ruchomo na ramie maszyny, podczas gdy wal k wraiz ze siprzeglem przesuwa sie przy wylaczaniu sprzegla wzdluz swej osi. Gdy wykladzina cierna /3 styka sie z pierscie¬ niem g, to jednoczesnie ustaje nacisk wy¬ kladzin /j i f2 na kolo napedowe a. To o- statnie moze biec jalowo w dalszym ciagu, podczas gdy na powierzchnie wykladziny ciernej /3 zaczyna dzialac sila hamujaca odpowiednia do sily nacisku sprezyn e, po¬ wodujaca zatrzymywanie sie pierscienia c i tarczy rf, a z niemi i walu k oraz mecha¬ nizmu napedzanego.Posuw osiowy walu k uskutecznia sie zapomoca nagwintowanej tulei h, zaopa¬ trzonej w kólko i. Gwint tulei h wspóldzia¬ la z gwintem lozyska /, przymocowanego na stale do ramy maszyny. Tuleja h jest nasadzona obrotowo na wal k tak, ze nie moze przesuwac sie wzdluz niego. Przy ob¬ racaniu kólka i w tym lub innym kierunku tuleja h zostaje wskutek stalego polozenia lozyska / przesunieta w prawo lub w lewo, przyczem ruch ten udziela sie równiez wa¬ lowi k.Kierunek obrotu kólka i jest zgodny z kierunkiem obracania sie walu k, wskutek czego tarcie tulei h o wal k zmniejsza wy¬ silek, niezbedny do wylaczenia sprzegla.Na fig. 2, 3 i 4 uwidoczniona jest odmia¬ na sprzegla, stosowana do napedu przeno¬ sników tasmowych z samoczynnem wyla¬ czaniem sie. Chodzi w szczególnosci o prze¬ nosniki tasmowe do ladowania wegla do wagonów kolejowych. Gdy wagon stoi pod¬ czas ladowania na wadzie wagonowej, to przenosnik tasmowy samoczynnie wylacza sie w pewnej chwili, co przerywa dalsze ladowanie wozu, mianowicie w chwili, w której osiagniety zostal pelny ladunek wa¬ gonu. Przenosniki tasmowe sa wyposazone w takim ukladzie przewaznie w stale i ja¬ lowe kola pasowe, przyczem wylaczanie u- skutecznia sie zapomoca przesuwania pa¬ sów napedowych. Wylaczanie, dokonywa¬ ne zapomoca ciezaru opadajacego przy za¬ stosowaniu skomplikowanych ukladów dzwigniowych nie jest niezawodne, a po wylaczeniu przenosnik tasmowy musi byc zatrzymywany prizez specjalny hamulec, poniewaz w odwrotnym przypadku tasma bieglaby w dalszym ciagu wskutek bez¬ wladnosci materjalu, znajdujacego sie na niej. ¦* f Zastosowanie sprzegla wedlug fig. 2, 3 i 4 rozwiazuje to samo zadanie przez sa¬ moczynne zatrzymywanie sie przenosnika tasmowego scisle w chwili zrównowazenia sie wagi.Przyrzad wylaczajacy, wykonany we¬ dlug fig. 2, 3 i 4, umozliwia wylaczanie sprzegla zapomoca elektromagnesu p, do którego po zrównowazeniu sie wagi doply¬ wa prad elektryczny przez umieszczony przy wadze kontakt. Magnes ten powodu¬ je obrót dzwigni r, wylaczajacej sprzeglo, i tern samem zatrzymanie walu napedowe¬ go k i napedu przenosnika tasmowego. Bu¬ dowa tej odmiany sprzegla odpowiada do¬ kladnie zasadom, opisanym w patencie glównym, jednak w tej odmianie sprzegla tarcza b i pierscien c sprzegla sa rozsuwa¬ ne przez sprezyny e ku zewnatrz, a kolo napedowe a jest zaopatrzone w oddzielna wewnetrzna tarcze a1 z bocznym plaskim pierscieniem a2 do niej praymocowa&iym, która to tarcza a1 moze przesuwacfsie osio¬ wo, podczas gdy wlasciwe kolo napedowe a nie przesuwa sie woale wzdluz walu k.Znajdujace sie na tarczach b i c wykladzi¬ ny cierne fr i f2 sprzegaja sie z odpowied- niemi wykladzinami tarczy wewnetrzmej a1 i pierscienia a2, polaczonemi w sztywna calosc. Przeto jak dlugo wylaczajacy pier¬ scien g± jeslt oddzielony od tarczy c, wal k obraca sie wraz z kolem napedowem a.Tarcza gt jest luzno osadzona na wale k i moze przesuwac sie wzdluz jego osi, przyczem jest zaopatrzona w wykladzine cierna /3, która przy wylaczeniu sprzegla przyciskana jest do plaszczyzny ciernej tarczy c.Przesuwanie osiowe tarczy gt dokony¬ wane jest zapomoca dzwigni r, przymoco¬ wanej do krzyzaka s, zaopatrzonego w krazki t, które przy poruszaniu dzwigni r tocza sie po plaszczyznach ukosnych we¬ wnatrz uch u. Poniewaz dzwignia r nie mo¬ ze przesuwac sie wzdluz walu k, a z dru¬ giej strony obracaniu sie tarczy wylacza¬ jacej g1 zapobiega wodzik q (fig. 2), prze¬ to wspomniane odchylenie dzwigni r po¬ woduje przesuwanie isie tarczy g\ wzdluz osi walu k. Przy przesuwaniu isie tarczy gt w kierunku strzalki (fig. 4) wykladzina cierna /3 przylega do tarczy c, a ta ostatnia zbliza sie ido tarczy 6, przez co wykladziny cierne /1 i /2 przestaja byc dociskane do tarczy a1 i pierscienia a2, a koto napedowe a wraz z tarcza aA i pierscieniem a2 obra¬ ca sie bez przeszkód wokolo osi, podczas gdy taraze b i c, a wraz iz niemi i wal k z calym mechanizmem napedowym przeno¬ snika tasmowego zostaja zahamowane przez tarcze gt.Wlaczanie sprzegla uskutecznia sie w ten sposób, ze po przerwaniu doplywu pra¬ du do magnesu przez wylacznik, znajduja¬ cy sie na wadze wagonowej, po podstawie¬ niu nowego wozu pod przenosnik tasmowy, magnes przestaje dzialac i dzwignia t prze¬ kreca sie ku dolowi, co wywoluje przesu¬ niecie sie tarczy wylaczajacej gx zpowro- tem w kierunku odwrotnym do kierunku strzalki na rysunku. Przytem zostaje zwol¬ niona wykladzina cierna /3 i pod naciskiem sprezyn e zaczynaja dzialac wykladziny cierne /x i /2, co powoduje obracanie sie tarcz b i c wraz z walem k i mechanizmem napedowym przenosnika tasmowego. PL