Przedmiotem wynalazku jest uklad stabilizatora napiecia posredniczacego w przesylaniu energii od sieci zasilajacej do obciazenia.Stabilizator napiecia zarówno od wejscia jak i wyjscia narazony jest na przeciazenia dzielace sie na przetezenia, przepiecia i zwarcia, które groza uszkodzeniem calego stabilizatora lub uszkodzeniem jego poszczególnych elementów. Z tego powodu nie¬ odzowne staje sie wprowadzenie w stabilizatorze specjalnych ukladów zabezpieczajacych, które w przypadku przeciazenia stabilizatora spowoduja jego powrót do normalnej pracy.Znany i typowy uklad stabilizatora zawiera mo¬ nolityczny stabilizator scalony zasilany napieciem wejsciowym, który steruje tranzystorem regulacyj¬ nym polacznym szeregowo z rezystorem ogranicz¬ nika pradowego. Nadmierne przeciazenie zasilacza wywola przyrost napiecia na rezystorze szeregowym, a napiecie to poprzez odpowiednie wysterowanie monolitycznego stabilizatora scalonego powoduje ograniczenie pradu tranzystora regulacyjnego do dopuszczalnej wartosci.W przypadku zbyt duzego obciazenia w tran¬ zystorze regulacyjnym wydziela sie cala moc, gdyz pomimo ograniczenia pradu, napiecie na zlaczu emi- ter-kolektor tego tranzystora wzrasta. Moze to spo¬ wodowac przebicie tranzystora, a w wyniku jego uszkodzenia podanie pelnego napiecia wejsciowe¬ go na obciazenie. W ukladzie przewidziane jest jedynie zabezpieczenie przed wzrostem powyzej do- '25 30 puszczalnych wartosci pradu obciazenia natomiast przekroczenie dopuszczalnych wartosci napiecia wyjsciowego staje sie czesto przyczyna jego ^szko¬ dzenia.Istota wynalazku polega na, tym, ze w ukladzie równolegle do jego wyjscia wlaczony jest tyrystor zabezpieczajacy, którego bramka polaczona jest z wyjsciem ukladu koincydencji, gdzie jedno wejscie ukladu koincydencji sterowane jest z monolitycz¬ nego stabilizatora scalonego, a drugie wejscie po¬ laczone jest z wyjsciem komparatora napiecia, któ¬ rego wejscie dolaczone jest do wspólnego punktu po¬ laczenia rezystora szeregowego i tyrystora.Stabilizator napiecia ma ponadto uklad automa¬ tycznego wylaczania, którego wyjscie polaczone jest z trzecim wejsciem monolitycznego stabilizatora scalonego, a jego jedno wejscie polaczone jest z wejsciem ukladu regulacji, zas jego drugie wejscie dolaczone jest do wspólnego punktu polaczenia re¬ zystora szeregowego i tyrystora.W ukladzie automatycznego wylaczania na jed¬ nym z jego wejsc, emiter pierwszego tranzystora po¬ laczony jest poprzez zespól dwóch rezystorów z je¬ go baza, która poprzez kondensator i polaczony z nim szeregowo trzeci rezystor polaczona jest z ma¬ sa ukladu, przy czym pomiedzy te dwa rezystory do¬ laczony jest kolektor drugiego tranzystora, którego emiter polaczony jest z masa ukladu, a którego baza, poprzez dzielnik rezystorowy, polaczona jest z zespolem dwóch szeregowo polaczonych diod, gdzie 124 6653 124 665 4 anoda drugiej diody stanowi drugie wejscie ukladu, zas wejscie ukladu stanowi kolektor pierwszego tranzystora.Rozwiazanie wedlug wynalazku zapewnia auto¬ matyczne odlaczenie obciazenia zarówno w przy¬ padku nadmiernego przeciazenia jak i awaryjnego przekroczenia nominalnej wartosci napiecia wyjs¬ ciowego zapobiegajac uszkodzeniu jakiegokolwiek elementu w ukladzie. Ponowne podanie napiecia na wejscie ukladu, po usunieciu awarii, automatycznie powoduje przeslanie odpowiedniej energii do obcia¬ zenia. Rozwiazanie eliminuje potrzebe stosowania bezpieczników topikowych jak i czujników kontro¬ lujacych : temperature regulacyjnego tranzystora mocy podatnego na przebicia.Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, który przedstawia fechemat ideowy ukladu.W ukfadzie stabilizatora napiecia do jego wejscia WE i wyjscia WY dolaczone sa wejscia ukladu auto¬ matycznego wylacznika UAW równolegle z ukladem regulacyjnym UR polaczonym z rezystorem szere¬ gowym Rsc ograniczania maksymalnej wartosci pradu obciazenia, £tóry wlaczony jest jednoczes¬ nie pomiedzy dwa wejscia monolitycznego stabili¬ zatora scalonego MSS. Trzecie wejscie monolitycz¬ nego stabilizatora scalonego MSS polaczone jest z wyjsciem ukladu automatycznego wylaczania UAW, a z wyjscia monolitycznego stabilizatora sca¬ lonego" MSS sterowany jest tranzystor regulacyjny TR ukladu regulacyjnego UR.Uklad stabilizatora napiecia ma ponadto wlaczony równolegle do obciazenia tyrystor zabezpieczajacy TY, który zaczyna przewodzic wylacznie w przy¬ padku gdy napiecie na wyjsciu WP wzrasta do gór¬ nej ustalonej wartosci napiecia dopuszczalnej dla ukladów zasilajacych i w przypadku gdy prad ob¬ ciazenia przekracza dopuszczalna graniczna^ wartosc.Bramka tyrystora TY polaczona jest z ukladem koincydencji UK, którego jedno wejscie polaczone jest z wyjsciem komparatora napiecia KN porów¬ nujacego napiecie wyjsciowe z napieciem odniesie¬ nia, a drugie wejscie ukladu koincydencji UK do¬ laczone jest jednoczesnie pomiedzy wejscie monoli¬ tycznego stabilizatora scalonego MSS i wejscie ukladu regulacji UR.Przekroczenie ustalonych granicznych poziomów napiecia badz pradu powoduje zadzialanie kompa¬ ratora napiecia KN i ukladu koincydencji UK, z którego sterowana jest bramka tyrystora TY wprowadzajac go w stan przewodzenia. Przewodze¬ nie tyrystora TY powoduje zadzialanie ukladu auto¬ matycznego wylaczania UAW, który przerywa ob¬ wód zasilania dla monolitycznego stabilizatora sca¬ lonego MSS, a wiec i obwód starowania dla ukladu regulacyjnego UR i tranzystor regulacyjny TR zo¬ staje zatkany wylaczajac obwód pradowy tyrystora TY i obciazenia. Napiecia i prad osiagaja wartosci prawie zerowe.Uklad automatycznego wylaczania ma na jednym z wejsc dolaczony emiter tranzystora Tt polaczony poprzez rezystory Ri i R2 z baza, która poprzez kon¬ densator C i rezystor R3 polaczona jest z masa ukla¬ du. Pomiedzy rezystory Rt i Ra dolaczony jest ko¬ lektor drugiego tranzystora T2, którego emiter jest polaczony z masa ukladu, a którego baza poprzez dzielnik rezystorowy R4 i R5 polaczona jest z zespo¬ lem szeregowo polaczonych diod Di i D2. Anoda dio¬ dy D2 dolaczona jest do drugiego wejscia ukladu 5 automatycznego wylaczania UAW, a do jego wyjscia dolaczony jest kolektor pierwszego tranzystora Ti.Uklad automatycznego wylaczania UAW rozlacza obwód pradu, poniewaz napiecie na przewodzacym tyrystorze TY jest mniejsze od spadków napiec na 10 przewodzacych diodach Di i D2 w wyniku czego tranzystory Ti i T2 przestaja przewodzic. Uklad ten UAW zapewnia równiez automatyczne zalaczanie napiecia gdyz pojawiajace sie napiecia na wejsciu WE powoduja ladowanie kondensatora C pradem 15 bazy tranzystora Tx i przewodzenie jego zlacza emi¬ ter- kolektor, a wiec zasilanie monolitycznego sta¬ bilizatora scalonego MSS wysterowujacego uklad regulacyjny UR. W wyniku tego na wyjsciu WY ukladu stabilizatora pojawi sie napiecie i przez dio- 2C dy Di i D2 plynie prad polaryzujacy tranzystor T2 w kierunku przewodzenia, powodujac tym samym podtrzymanie przewodzenia tranzystora Ti„ gdyz naladowany kondensator C ma za zadanie tylko zainicjowanie przewodzenia tranzystora Ti. 25 Zastrzezenia patentowe 1. Uklad stabilizatora napiecia z zabezpieczeniem przed przeciazeniem przez ograniczanie maksymal- 30 nej wartosci pradu obciazenia w postaci rezystora szeregowo polaczonego z obciazeniem i z drugiej strony z tranzystorem regulacyjnym ukladu regu¬ lacyjnego sterowanego z monolitycznego stabiliza¬ tora scalonego, którego dwa wejscia zbocznikowa- 35 ne sa tym rezystorem, znamienny tym, ze ma tyry¬ stor (TY) wlaczony równolegle do obciazenia, któ¬ rego bramka polaczona jest z wyjsciem ukladu ko¬ incydencji (UK), gdzie jedno wejscie ukladu koincy¬ dencji (UK) sterowane jesjt z monolitycznego stabi- 4< lizatora scalonego (MSS), a drugie wejscie polaczo¬ ne jest z wyjsciem komparatora napiecia (KN), któ¬ rego wejscie dolaczone jest do wspólnego punktu polaczenia rezystora szeregowego (Rsc) i tyrystora (TY), przy czym uklad automatycznego wylacza- « nia (UAW) ma wyjscie polaczone z trzecim wejs¬ ciem monolitycznego stabilizatora scalonego (MSS), a jego jedno wejscie polaczone jest z wejsciem ukla¬ du regulacji (UR), zas jego drugie wejscie dolaczone jest do wspólnego punktu polaczenia rezystora sze- 50 regowego (Rsc) i tyrystora (TY). 2. Uklad stabilizatora napiecia wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze na dolaczonym do jego wejscia (WE) wejsciu ukladu automatycznego wylaczania (UAW) emiter pierwszego tranzystora (Ti) polaczo- 5» ny jest poprzez zespól dwóch rezystorów (Ri, R2) z jego baza ,która poprzez kondensator (C) i pola¬ czony z nim szeregowo trzeci rezystor (Ra) polaczo¬ na jest z masa ukladu, przy czym pomiedzy te dwa rezystory CRlt R2) dolaczony jest kolektor drugiego 60 tranzystora (TJ, którego emiter polaczony jest z ma¬ sa ukladu, a którego baza poprzez dzielnik rezysto¬ rowy (R4, R5) polaczona jest z zespolem polaczonych szeregowo diod (Di, D2), gdzie anoda drugiej diody (D2Vstanowi drugie wejscie ukladu, zas wyjscie ukla- 65 du stanowi kolektor pierwszego tranzystora (Tj),124 665 * PL