Przedmiotem wynalazku jest uklad przetwarzajacy sygnal harmoniczny na sygnal stanowiacy jego zespolo¬ na odwrotnosc, tzn. realizujacy napiecie o amplitudzie bedacej odwrotnoscia amplitudy napiecia wejsciowego i fazie przeciwnej do fazy napiecia wejsciowego. Uklad moze byc wykorzystany w przyrzadach do pomiaru parametrów elementów dwójników trój-, cztero- i wiecej elementowych oraz tam, gdzie zachodzi koniecznosc realizacji odwrócenia zespolonej wartosci napiecia.Dotychczas nie sa znane uklady przetwarzajace sygnal harmoniczny na sygnal stanowiacy jego zespolona odwrotnosc. Najbardziej zblizonymi sa uklady przetwarzajace impedancje na sygnal, bedacy jej zespolona odwrotnoscia.Uklad taki jest przedstawiony w czasopismie „Awtomietrija" nr 6/69 w publikacji autorów S. Kozaków, S. Nowicki, K. Sobolewski pt. „Pomiar parametrów nierezonansowych dwójników trójelementowych". Uklad ten sklada sie z impedancji wlaczonej na wejsciu wzmacniacza przetwarzajacego, z dzielnika napiecia wlaczone¬ go w ukladzie dodatniego sprzezenia zwrotnego wzmacniacza, oraz wlaczonych na wejsciu tego ukladu genera¬ tora zasilajacego i ukladu róznicowego.Na wyjsciu wzmacniacza przetwarzajacego otrzymuje sie sygnal, który jest odwrotnie proporcjonalny do impe¬ dancji. Uzyskuje sie to poprzez zasilanie wzmacniacza przetwarzajacego i impedancji sygnalem z ukladu róznico¬ wego, bedacym róznica sygnalu z generatora zasilajacego i sygnalu wyjsciowego z dzielnika napiecia.Wada wyzej wymienionego ukladu jest jego potencjalna niestabilnosc. W zwiazku z tym, uklad ten tylko w szczególnych, korzystnych przypadkach wartosci amplitud i faz napiecia odwracanego bedzie spelnial"warunki stabilnosci. Dlatego w ogólnym przypadku uklad ten nie rozwiazuje zagadnienia przetwarzania sygnalu na jego zespolona odwrotnosc.Wedlug wynalazku uklad przetwarzajacy sygnal harmoniczny na sygnal stanowiacy jego zespolona od¬ wrotnosc, zrealizowany w ukladzie z ujemnym sprzezeniem zwrotnym, zawierajacy wzmacniacz róznicowy, wzmacniacz bledu, przysuwnik fazy, uklad mnozacy, uklad dzielacy, uklady pomiaru fazy, detektor amplitudy sygnalu odniesienia i sygnalu wejsciowego, posiada w torze odwracanie amplitudy sygnalu detektor amplitudy sygnalu wejsciowego, którego wyjscie dolaczone jest do wejscia ukladu dzielacego oraz detektor amplitudy2 124 316 sygnalu odniesienia, którego wyjscie dolaczone jest do jednego wejscia ukladu mnozacego, zas drugie wejscie ukladu mnozacego polaczone jest z wejsciem sygnalu odniesienia. Wyjscie ukladu mnozacego dolaczone jest do wejscia sygnalowego przesuwnika fazy. Uklad posiada w torze ustalania przeciwnej fazy dwa uklady pomiaru fazy wejsciowy i wyjsciowy, których wejscia odniesienia sa polaczone z wejsciem sygnalu odniesienia, natomiast drugie wejscie ukladu pomiaru fazy wejsciowego jest polaczone z wejsciem sygnalu wejsciowego, a drugie wejscie ukladu pomiaru fazy wyjsciowego jest dolaczone do wyjscia ukladu dzielacego. Wyjscia obu ukladów pomiaru fazy wejsciowego i wyjsciowego polaczone sa ze wzmacniaczem róznicowym, który polaczony jest poprzez wzmacniacz bledu z wejsciem sterujacym przesuwnika fazy, a wyjscie przesuwnika fazy jest doprowadzone do drugiego wejscia ukladu dzielacego.Uklad wedlug wynalazku zapewnia duza precyzje ustalania przeciwnej fazy, poniewaz przesuniecie fazy wprowadzone w torze odwracania amplitudy przez uklad mnozacy i dzielacy jest korygowane w torze ustalania fazy zrealizowanym w ukladzie nadaznym.Przedmiot wynalazku jest pokazany w przykladzie wykonania na rysunku, który przedstawia schemat blokowy ukladu przetwarzajacego sygnal harmoniczny na sygnal bedacy jego zespolona odwrotnoscia.Sygnal wejsciowy o amplitudzie (EA) i fazie jest podawany na wejscie Wl detektora amplitudy 1 sygnalu wejsciowego i wejscie ukladu pomiaru fazy wejsciowego 2. Sygnal odniesienia o amplitudzie (E) i fazie równej zero jest podawany na wejscie W2 detektora amplitudy 4 sygnalu odniesienia i wejscie ukladu mnozacego 5 oraz wejscia odniesienia ukladów pomiaru fazy wejsciowego 2 i wyjsciowego 3. Wyjscie detektora amplitudy 4 sygna¬ lu odniesieniajest polaczone z drugim wejsciem ukladu mnozacego 5.Wyjscie ukladu 5 jest polaczone z wejsciem sygnalowym przesuwnika fazy 6. Wyjscia ukladów pomiaru fazy wejsciowego 2 i wyjsciowego 3 poprzez wzmacniacz róznicowy 7 i wzmacniacz bledu 8 sa polaczone z wejsciem sterujacym przesuwnika fazy 6. Wyjscie przesuwnika fazy 6 jest polaczone z wejsciem ukladu dzielacego 9, nato¬ miast wyjscie detektora amplitudy 1 sygnalu wejsciowego z drugim wejsciem ukladu dzielacego 9. Wyjscie ukla¬ du dzielacego 9 jest polaczone z wejsciem ukladu pomiaru fazy wyjsciowego 3 i stanowi jednoczesnie wyjscie ukladu przetwarzajacego sygnal harmoniczny na sygnal stanowiacy jego zespolona odwrotnosc.Proces odwracania sygnalu jest realizowany w dwóch etapach. W pierwszym etapie mnozy sie sygnal odniesienia przez napiecie stale proporcjonalne do jego amplitudy i tak otrzymany sygnal jest przesuwany w fazie do wartosci równej przesunieciu fazowemu sygnalu wejsciowego lecz o przeciwnym znaku. Realizowane jest to w ukladzie nadaznym, w którym regulatorem jest napieciowo sterowany przesuwnik fazy 6 o stalym wzmocnieniu niezaleznym od przesuniecia fazy. W drugim etapie tak wygenerowany sygnal jest dzielony przez napiecie stale proporcjonalne do amplitudy sygnalu wejsciowego. Operacja ta jest realizowana w ukladzie dziela¬ cym 9. Przedstawione rozwiazanie uniezaleznia dokladnosc wykonywanej operacji od stalosci amplitudy sygnalu odniesienia.Zastrzezenie patentowe Uklad przetwarzajacy sygnal harmoniczny na sygnal stanowiacy jego zespolona odwrotnosc, zrealizowany w ukladzie z ujemnym sprzezeniem zwrotnym, zawierajacy wzmacniacz róznicowy, wzmacniacz bledu, prze¬ suwnik fazy, uklad mnozacy, uklad dzielacy, uklady pomiaru fazy, detektor amplitudy sygnalu odniesienia i sygnalu wejsciowego, znamienny tym, ze posiada w torze odwracania amplitudy sygnalu detektor amplitudy (1) sygnalu wejsciowego, którego wyjscie dolaczonejest do wejscia ukladu dzielacego (9) oraz detek¬ tor amplitudy (4) sygnalu odniesienia, którego wyjscie dolaczone jest dojednego wejscia ukladu mnozacego (5), zas drugie wejscie ukladu mnozacego (5) polaczone jest z wejsciem (W2) sygnalu odniesienia, natomiast wyjscie ukladu mnozacego (5) dolaczone jest do wejscia sygnalowego przesuwnika fazy (6) oraz, ze posiada w torze ustalania przeciwnej fazy dwa uklady pomiaru fazy wejsciowy (2) i wyjsciowy (3), których wejscia odniesienia sa polaczone z wejsciem (W2) sygnalu odniesienia, natomiast drugie wejscie ukladu pomiaru fazy wejsciowego (2) jest polaczone z wejsciem (Wl) sygnalu wejsciowego, a drugie wejscie ukladu pomiaru fazy wyjsciowego (3)jest dolaczone do wyjscia ukladu dzielacego (9), przy czym wyjscia obu ukladów pomiaru fazy wejsciowego (2) i wyjsciowego (3) polaczone sa ze wzmacniaczem róznicowym (7), który polaczony jest poprzez wzmacniacz bledu (8) z wejsciem sterujacym przesuwnika fazy (6), a wyjscie przesuwnika fazy (6) jest doprowadzone do drugiego wejscia ukladu dzielacego (9).I c 124 316 °V CO kr K CO ^ N % K v % ^ K c 'en — 6 < LU «~ V K ^ K 3 "w — cnj ^.5 PL