Wynalazek niniejszy dotyczy przyrza¬ dów do mierzenia sil zmiennych, wyróz¬ niajacy sie wielka czuloscia. Narzad po¬ miarowy znajduje sie z jednej strony pod wplywem sil zmiennych podlegajacych mierzeniu, a z drugiej strony pod wply¬ wem przeciwdzialajacego tym silom ukla¬ du sprezyn. Napiecie sprezyn regulowane zostaje zapomoca mechanizmu zerujacego, w celu odczytywania wskazan przyrzadu sposobem zerowania, który polega na tern, ze wartosc ruchu nastawczego, jaki nalezy zastosowac do przyrzadu w celu przywró¬ cenia przyrzadu pomiarowego w polozenie normalne (zerowe), stanowi miare zmiany sily mierzonej, której wartosc bezwzgled¬ na zostaje odczytywana na odpowiedniej sikali.Przyrzady pomiarowe o pedni gietkiej pomiedzy narzadem pomiarowym np. prze¬ pona barometryczna a wskazówka, wyko¬ nanej w postaci gietkich strun lub tasm, nadaja sie do pomiarów scislych, a zwla¬ szcza gdy wskazówka nie jest osadzona w lozysku, lecz zawieszona elastycznie tak, aby poruszala sie bez tarcia i luzu, wtedy bowiem bledy pomiarów sa minimalne.Przyrzady pomiarowe tego rodzaju sto¬ sowano w czasach ostatnich do scislych pomiarów cisnienia atmosferycznego w zwiazku z pomiarami wysokosci wznosze¬ nia sie samolotów lub balonów, nadaja sie one jednak równiez do celów meteorolo¬ gicznych. Poniewaz przyrzady dotychcza¬ sowe posiadaly dluga wskazówke, a jedno¬ czesnie musialy byc zwiezle, jako przyrza-dy przenosne, wiec wyrób ich byl trudny.W radzie zas stosowania^ znanej dotychczas pedni ^trunówoj ^ do* przenoszenia ruchów, os obrotu wskazówki byla zawsze skiero¬ wana pod katem prostym do osi pionowej przyrzadu, wskutek czego wskazówka bie¬ gla pionowo, a gdy posiadala dlugosc zmacfcna, to przyrzad musial byc bardzo wysoki w stosunku do swojej srednicy.W przyrzadzie wedlug wynalazku ru¬ chy narzadu pomiarowego przekazuja sie zapomoca gietkiego i sprezystego ukladu strun lub tasm wskazówce, o osi obrotu równoleglej do kierunku rozciagania sie pedni. Narzad pomiarowy jest ze wzgledów praktycznych urzadzony podobnie jak w barometrze, tak, aby poruszal sie w kierun¬ ku osi pionowej przyrzadu, przyczem ped¬ nia strunowa rozciaga sie równiez piono¬ wo, a wskazówka waha sie w plaszczyznie zasadniczo poziomej lub prawie poziomej, dzieki czemu moze byc ona bardzo dluga, nie zwiekszajac wysokosci przyrzadu.Wobec równoleglosci osi obrotu wska¬ zówki do kierunku rozciagania sie ukladu tasm otrzymuje sie w dodatku bardzo znaczna przekladnie, jak to bedzie wska¬ zane nastepnie. Jednoczesnie mozna zasto¬ sowac wskazówke poruszajaca sie nadzwy¬ czaj lekko.Wynalazek niniejszy nadaje sie nietyl- ko do barometrów, lecz i do innych przy¬ rzadów pomiarowych. Opisano go ponizej w zwiazku z rysunkami przedstawiajace- mi dwa rózne barometry precyzyjne, w których naciskowi powietrza na przepone przeciwdziala uklad sprezyn, o napieciu regulowanem zapomoca mechanizmu zeru¬ jacego. Fig. 112 przedstawiaja widoki zprzodu i zboku przyrzadu, fig. 3 — widok perspektywiczny sprezystej pedni przyrza¬ du, a fig. 4 — widok perspektywiczny ped¬ ni i wskazówki przyrzadu nieco odmienne¬ go.Narzad pomiarowy pozostajacy pod wplywem cisnienia zewnetrznego powie¬ trza ma postac pochwy lub puszki 2, przy¬ mocowanej do plytki podstawowej 1. Do spodu przepony 2 przymocowane jest na¬ kretka 3 jedno ramie sprezyny plaskiej 4, której ramie górfre zacisniete jest swym \ koncem w szczelinie beleczki 6 ulozonej wpoprzek ponad plytka 1 tak, iz polozenie tej beleczki mozna zmieniac w pewnych granicach zapomoca odpowiednich srubek ^ celem regulowania napiecia sprezyny 4.Sprezyna 4 posiada po obu stronach I nakretki 3 wysuniete wbok lapki 7, do któ¬ rych przymocowane sa konce dolne dwóch sprezyn zwojnych 8, przytwierdzonych ! koncami górnemi do jarzma 9 zmocowane- go z nakretka 10, przestawialnej pionowo zapomoca wkrecajacej sie w nia srubki 11, osadzonej koncem dolnym obrotowo w lo¬ zysku 12, a zaopatrzonej u szczytu w zab¬ kowana glówke 13. Z nakretki 10 wystaje \ rozwidlone ramie 14, obejmujace slupek j 15, ramy, sluzacej jako kierownica; w ten sposób, ze nakretke te mozna podnosic lub opuszczac zapomoca obracania sruby 12, \ celem zwiekszania lub zmniejszania napie¬ cia sprezyn 8. Mechanizm zerujacy, skla¬ dajacy sie z czesci 10—14, sluzy do przy¬ wracania przeponie 2 polozenia normalne¬ go, t. j. odpowiedniego odchylania polaczo¬ nej z nia wskazówki zerowej.Mechanizm zerujacy, którego stan od¬ czytuje sie na nieruchomej skali 16 zapo- moca wskazówki 17 polaczonej sztywno ze srubka mikrometryczina 11, sluzy jedynie do regulowania napiecia stosunkowo sta¬ lych sprezyn 8, gdyz napiecie sprezyny ^ plaskiej 4 jest niezalezne od tego urzadze¬ nia.. |t Sprezyny 8, nastawiane w wypadku da¬ nym zapomoca mechanizmu zerujacego, * przeciwdzialaja sprezynie 4, wobec czego j napiecie jej powinno byc wieksze od ci- I snienia atmosferycznego, dzialajacego na ' przepone 2. Mechanizm ten mozna jednak odwrócic, a mianowicie sprezyny 8 moga j dzialac w jednym kierunku ze sprezyna4, j - 2 —której napiecie powinno byc wtedy mniej¬ sze od cisnienia atmosferycznego dzialaja¬ cego na przepone.Koniec ramienia dolnego sprezyny 4 posiada wyciete przedluzenie 18 wsuniete pomiedzy srubki 18' celem ograniczenia ru¬ chów przepony 2.Pednia laczaca przepone ze wskazówka zerowa sklada sie z dwóch par gietkich strun 19, 20 i 19', 20'. Kazda para Wygieta pod katem rozwartym, laczy ramiona 35 lub 35' sprezyny 4 z górna plytka nierucho¬ ma 21 ramy przyrzadu (fig. 3), na której miesci sie skala 16. Pornkty a, a' przywia¬ zania rzeczonych stirum przekladni do ra¬ mion 35, 35' i takiez punkty b, b' na plyt¬ ce 2i mieszcza sie w plaszczyznach pro¬ stopadlych do plaszczyzny symetrji przy¬ rzadu, a wierzcholki c i c' dwóch wygie¬ tych strun 19, 20 i 19' — 20 polaczone sa strunami 22 i 22' z koncami 23 krótkiego trzpienka umocowanego w pionowej osi 24 wskazówki 27, polaczonej z koncami dwóch sprezyn zwojnych 25, 26, przymo¬ cowanych do ramy wspólosiowo ze wska¬ zówka. Sprezyny te dzwigaja sprezyscie os 24 wskazówki, która obraca sie dzieki te¬ mu bez tarcia i luzu. Na osi 24 osadzona jest prostopadle do niej wskazówka zeru¬ jaca 27 tak, aby tworzyla przedluzenie trzpienka 23—23 i wahala sie w plaszczyz¬ nie poziomej. Kazda z wygietych strun 19, 20 i 19', 20' znajduje sie w oddzielnych równoleglych do siebie plaszczyznach a, b, c i a', b', c' (fig. 3), które przy kazdej zmianie odleglosci pomiedzy ruchomemi punktami a, a i nieruchomemi punktami b—b' obracaja sie wokolo osi a—b i a'—b' wskutek mianowicie polaczenia wierzchol¬ ków c, c z tiizpienkiem poprzecznym 23 -^23.Wskazówka zerowa 27 przechodzi przez wykrój w lozysku 12 srubki mikro- metrycznej 11, a koniec jej tylny jest za¬ giety ku górze wokolo krawedzi kolistej plytki dzwigajacej skale 16 i krótka skale 28 umieszczona naprzeciw wskazówki 27 wahajacej sie po niej, przyczem koniec przeciwlegly wskazówki 27 zaopatrzony jest w przeciwwage 29.Jezeli napiecie sprezyn zwojnych 8 na¬ stawic tak, aby wypadkowa sila ukladu sprezyn, dzialajaca na przepone 2, scisle równowazyla cisnienie atmosferyczne, to wskazówka 27 zajmuje polozenie srodko¬ we i wskazuje kreske zerowa na skali 28.Jezeli nastepnie cisnienie atmosferyczne zmalefe, to przepona 2 wygina sie nieco ku dolowi wskutek zbytniego nacisku spre¬ zyny 4, a pednia strunowa rozciaga^ sie, rozwierajac jeszcze bardziej katy rozwar¬ te a, b, c i a, b', c o plaszczyznach zbliza¬ jacych sie do plaszczyzny a, a, b, b', wsku¬ tek czego wskazówka 27 odchyla sie.Chcac po odczytaniu wskazania przyrzadu powrócic przepone 2 w polozenie zerowe, nalezy obrócic glówke 13 w kierunku wska¬ zówki zegara az do chwili cofniecia wska¬ zówki 27 do kreski zerowej; wówczas na¬ kretka 10 i jarzmo 9 podnosza sie, zwiek¬ szajac napiecie sprezyn 8 i zmniejszajac przez to wypadkowe napiecie sprezyn dzia¬ lajacych na przepone, odpowiednio do zmniejszenia sie cisnienia atmosferycznego.W razie natomiast wzrostu cisnienia atmo¬ sferycznego, wyrównywa sie je w odwrot¬ nym kierunku, obracajac glówke 13 w kie¬ runku przeciwnym wskazówce zegara, i zimniejiszajac przez to napiecie sprezyn 8 oraz zwiekszajac ogólny nacisk ukladu sprezyn na przepone.Wielkosc obrotu glówki 13 doprowa¬ dzajacego wskazówke 27 do kreski zero¬ wej jest wiec miernikiem panujacego w da¬ nej chwili cisnienia atmosferycznego, wska¬ zanego odrazu wskazówka 17 na skali 16.Nieuwidocznione czesci przyrzadu po¬ danego na fig. 4 sa takie same, jak na fig. 1 i 2, lecz pednia sklada sie w danym wy¬ padku z dwóch wygietych katowo tasm 19—20 i 19'—20', których wierzcholki c— c polaczone sa bezposrednio ze wskazów- — 3 —ka obrotowa, a mianowicie bez uzycia giet¬ kich ciegn 22—22' zastosowanych na fig. 1—3.Konce dolne tasm 19 i 19' przymoco¬ wane sa w punktach a i a do przedluze¬ nia 18 dolnego ramienia sprezyny 4, a kon¬ ce górne ich polaczone sa z krawedzia dol¬ na cienkiej, prostokatnej plytki metalowej 30 zawieszonych zapomoca górnych tasm 20—20' na nieruchomej plycie 21 w punk¬ tach 6 i b'. Oba konce plytki 30 zagiete sa w kierunkach przeciwnych pod katem pro¬ stym, tworzac lapki 31, zwiazane z konca¬ mi dwóch sprezyn zwojnych 32 i 32', przymocowanych koncami przeciwnemi do plaskich haczyków metalowych 34 i 34' przysrubowanych na stale do plyty 1.Napiecie sprezyn 32 i 32' dobiera sie tak, aby plytka 30 normalnie biorac, czyli wtedy gdy przepona zajmuje polozenie posrednie, skierowana byla pod katem prostym do plaszczyzny a, a', b, b', a wów¬ czas plaszczyzna tej plytki jest plaszczy¬ zna centralna przyrzadu. Uklad tasm ule¬ ga pewnemu skreceniu z chwila odchyle¬ nia plaszczyzn dwóch wygietych katowo tasm 19, 20 i 19'—20' od plaszczyzny, czte¬ rech punktów a, a, b, b', przyczem - oba wierzcholki c, c', znajdujace sie mniej wie¬ cej na koncach linji srodkowej plytki 30, sa po obu stronach plaszczyzny a, a', b, b\ Do plytki 30 przymocowana jest wzdluz jej linji srodkowej wskazówka zerowa 27, która oczywiscie mozna równiez urzadzic tak, jak na fig. 1 i 2. Na fig. 4 wskazówka ta zawieszona jest sprezyscie bezposred¬ nio na pedni 19—20' w taki sposób, ze mo¬ ze wahac sie bez tarcia wokolo osi piono¬ wej, lezacej w plaszczyznie srodkowej przyrzadu.Sprezysty opór przeciwdzialajacy wa¬ haniu sie wskazówki 27 mozna uczynic do¬ wolnie malym, a sprezyny zwojne 32, 32', które nie dzwigaja tej wskazówki, lecz je¬ dynie kieruja nia sprezyscie, moga byc dosc dlugie i slabe. Przyrzad uwidocznio¬ ny na fig. 4 jest wiec doskonalszy od opi¬ sanego poprzednio, gdyz, zgodnie z fig. 1 i 2, sprezyny 25 i 26 kierujace wskazówke dzwigaja jednoczesnie te wskazówke, a wobec tego musza byc tak silne, aby mo¬ gly obracac ja z odjpowiednia sila wbrew jej odchylaniu sie. Dzieki zastosowaniu pedni skladajacej sie z miekkich i gietkich tasm 19—20', wszystkie czesci przyrzadu poruszaja sie nadzwyczaj lekko, przyczem ilosc tasm 19, 20 i 19', 20' moze byc dowol¬ na, wówczas jednak pary ich najkorzyst¬ niej umiescic symetrycznie wzgledem osi obrotu wskazówki.W obu przyrzadach powyzszych prze¬ kladnie mozna zwiekszyc, zmniejszajac rozwarte katy a, b,»c i a', b', c's przyczem w przypadku ostatnim (fig. 4) mozna ja powiekszyc jeszcze bardziej zapomoca zmniejszenia poziomych odleglbsci a, a' i b, b' dzielacych punkty polaczenia tasm z innemi czesciami przyrzadu, poniewaz zas niema prawie oporów ciernych w narza¬ dach ruchomych przyrzadu tego, prze¬ kladnia wiec moze byc bardzo duza, co odpowiednio powieksza czulosc przyrza¬ du.Dzieki pionowosci osi obrotu wskazów¬ ki zerowej, wysokosc przyrzadu nie zalezy od jej dlugosci, a jednoczesnie wskazówke mozna zrównowazyc zapomoca odpowied¬ niej przeciwwagi w taki sposób, aby na jej polozenie nie wplywalo pochyle ustawie¬ nie przyrzadu.W znanych dotychczas wysokosciomie- rzach omawianego rodzaju nie mozna bylo uniknac wplywu ciezaru wskazówki zero¬ wej na jej polozenie w wypadku, gdy przy¬ rzad ustawiony byl ukosnie, wskutek cze¬ go pomiary byly falszywe, a zwlaszcza w wypadku pochylenia przyrzadu w trzech kierunkach glównych. Pochodzilo to stad, iz os wskazówki zerowej w przyrzadach obecnych znajduje sie w plaszczyznie po¬ ziomej, wskutek czego przeciwwaga tej wskazówki staje sie przy pewnych odchy- — 4 —leniach bezczynna, wobec czego jeszcze przed odczytaniem wskazan przyrzadu na¬ lezalo go uprzednio ustawic w odpowied- niem polozeniu zapomoca poziomnky wod¬ nej, co wymajgalo czasu.Pionowosc osi wskazówki usuwa po¬ wyzsze niedogodnosci gdyz, jak sie prze¬ konano, w[plyw niewielkich odchylen przy¬ rzadu niniejszego od polozenia normalne¬ go w jednym z trzech kierunków glównych, a mianowicie wplyw pochylenia przyrza¬ du w jednym z tych kierunków mozna zniweczyc, dobierajac odpowiednia prze- ciiwwage dla wskazówki. Przekonano sie równiez, iz w celu uzyskania dokladnego zrównowazenia wskazówki nalezy wygiac przedluzenie jej dzwigajace przeciwwage 29 wibok od plaszczyzny jej wahan.Wynalazek niniejszy zapewnia szcze¬ gólniejsze korzysci w zastosowaniu do u- rzadzen wskazniczych w barometrze o przeponie poddanej dzialaniu ukladu spre¬ zyn w postaci sprezyny plaskiej o napie¬ ciu stalem oraz regulowanych sprezyn zwojnych. Wynalazek mozna równiez za¬ stosowac w przyrzadach do mierzenia cie¬ zarów, cisnienia gazu i cieczy, sil elektrycz¬ nych, pradu, napiecia, przeplywu i wielko¬ sci podobnych. Mozna go równiez zastoso¬ wac w przyrzadach, gdzie wskazania od¬ czytuje sie nie sposobem zerowym. W ba¬ rometrach, lub manometrach mozna zasto¬ sowac wskazówke mimosrodotoa wahajaca sie w plaszczyznie poziomej, a mianowicie niezaleznie od rodzaju pedni, w celu za¬ stosowania wskazówek dluzszych. PL