Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do pomiaru predkosci cieczy, zwlaszcza w rurociagu transportuja¬ cym ciecze mechanicznie zanieczyszczone.Znane urzadzenia do pomiaru predkosci cieczy dzialaja na zasadzie wbudowania w rurociag organu pietrza¬ cego w postaci kryzy lub zwezki, na zasadzie pomiaru predkosci przy uzyciu rurek, na przyklad Prandtla, badz tez na zasadzie zmian pola elektrycznego powodowanych przeplywajaca ciecza.Urzadzenia z organami pietrzacymi sa na ogól wrazliwe na obecnosc zanieczyszczen stalych w wodzie oraz wymagaja starannego doboru miejsca wbudowania i dlugich odcinków prostych rurociagu. Urzadzenia z rurkami pietrzacymi Prandtla i inne sondy do punktowego pomiaru predkosci równiez nie moga byc stosowane przy cieczach zanieczyszczonych. Urzadzenia dzialajace na zasadzie wykorzystania zjawisk elektromagnetycznych albo cieplnych maja na ogól skomplikowana aparature towarzyszaca.Celem wynalazku jest zaprojektowanie urzadzenia prostego w obsludze i nadajacego sie do szybkiego przyblizonego pomiaru predkosci cieczy, a przy tym tak zbudowanego, aby umozliwialo dokonywanie pomiarów w trudnych warunkach, na przyklad w podziemiach kopaln.Cel ten zostal osiagniety za pomoca urzadzenia wedlug wynalazku, dzialajacego na zasadzie dzwigniowego czujnika, którego wychylenie jest proporcjonalne do predkosci przeplywu cieczy. Zgodnie z wynalazkiem urza¬ dzenie ma pomiarowa komore otwarta od strony przeplywajacej cieczy i mieszczaca pierwszy koniec dwuramien- nej dzwigni, stanowiacy wskazówke wyznaczajaca na skali wykonanej w tylnej, przezroczystej pokrywie oslony urzadzenia chwilowe wychylenie oporowej bryly, korzystnie kuli osadzonej na wysunietym z pomiarowej komo¬ ry do wnetrza rurociagu drugim koncu wspomnianej dzwigni. Os obrotu dwuramiennej dzwigni jest wykonana w postaci beztarciowego sprezystego zawiesia, o momencie zwrotnym równowazacym moment sily dzialajacej na oporowa bryle ze strony przeplywajacej rurociagiem cieczy. Oslona urzadzenia moze byc osadzona w gniezdzie rurociagu na stale lub suwliwie dla zmiany pozycji oporowej bryly z roboczej na nierobocza i odwrotnie. Ponadto pierwszy koniec dzwigni moze byc wykonany w postaci swiatlowodu dla lepszej widoczno¬ sci wskazówki.Urzadzenie wedlug wynalazku umozliwia szybki pomiar predkosci cieczy, zwlaszcza w rurociagu transpor¬ tujacym ciecze mechanicznie zanieczyszczone, a tym samym pozwala na przyklad na szybka kontrole stanu2 124 087 pompy glównego odwadniania w kopalni, poprzez pomiar jej wydajnosci. Bardzo prosta zasada pomiaru i budo¬ wa urzadzenia, pozbawionego uszczelnien i czesci tracych, zapewnia jego duza trwalosc/Urzadzenie moze byc wbudowane w dowolnym miejscu rurociagu a jego obsluga nie wymaga wysokich kwalifikacji. Powyzsze zalety urzadzenia kompensuja jego niezbyt wysoka klase dokladnosci.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladowym wykonaniu na rysunku, przedstawiajacym przekrój podluzny urzadzenia pomiarowego zabudowanego w rurociagu.Urzadzenie do pomiaru predkosci cieczy w transportujacym rurociagu 1 sklada sie z oslony 2 o cylindrycz¬ nej czesci srodkowej 2a, czesci przejsciowej 2b i pochwy 2c oraz z dwuramiennej dzwigni, której os obrotu jest wykonana w postaci beztarciowego sprezystego zawiesia 3. Wnetrze oslony 2 stanowi pomiarowa komore 4 otwarta od strony przeplywajacej cieczy. Komora 4 miesci pierwszy koniec 5 dwuramiennej dzwigni, stanowiacy wskazówke i wykonany w postaci swiatlowodu z lampka 6, którego swobodna koncówka 7 przesuwa sie tuz przy wewnetrznej powierzchni i na tle skali 8 wygrawerowanej na tylnej przezroczystej pokrywie 9 oslony 2 urzadzenia. Drugi koniec 10 dwuramiennej dzwigni jest zaopatrzony w oporowa bryle 11, na przyklad kule o srednicy d. Oslona 2 swoja cylindryczna srodkowa czescia 2a jest wsunieta w gniazdo 12 wykonane w rurocia¬ gu 1 i jest w tym gniezdzie suwliwie uszczelniona uszczelnieniem 13 oraz zabezpieczona elementami zlacznymi 14. Drugi koniec 10 dwuramiennej dzwigni na odcinku wystajacym z pochwy 2c ma przekrój poprzeczny w ksztalcie soczewki o dluzszej osi skierowanej równolegle do wzdluznej osi rurociagu 1. Taki sam soczewkowy ksztalt ma przekrój poprzeczny pochwy 2c. Na pierwszym koncu 5 tej dzwigni sa osadzone poprzeczne amortyzujace skrzydelka 15 umieszczone z dala od zawiesia 3, które jest osia obrotu. Wewnatrz tego konca 5, w poblizu jego polaczenia z drugim koncem 10 i osi obrotu zawiesia 3 jest umieszczona hermetyczna lampka 6 zasilana pradem elektrycznym z zewnetrznego zródla za pomoca przewodów 16 o bardzo malej sztywnosci, wyprowadzonych na zewnatrz komory 4 poprzez dlawik 17. Co najmniej czesc pierwszego konca 5 dzwigni od lampki 6 do koncówki 7 jest wykonana w postaci swiatlowodu rzucajacego plamke swietlna na podzialke skali 8. W bocznej sciance oslony 2 jest wykonany otwór z kurkiem 18, sluzacy do okresowego wyprowadzania nagromadzonego osadu i plukania wnetrza urzadzenia.Urzadzenie wedlug wynalazku dziala w nastepujacy sposób. Po umieszczeniu urzadzenia w gniezdzie 12 i ustawieniu go w taki sposób, aby plaszczyzna ruchu pierwszego konca 5 dzwigni pokrywala sie z plaszczyzna, w której lezy os podluzna rurociagu 1, ciecz przeplywajaca tym rurociagiem atakuje oporowa bryle 11 i wywiera na nia sile proporcjonalna do predkosci przeplywu cieczy. Ta sila powoduje proporcjonalne ugiecie sprezystego zawiesia 3 i odpowiadajace na wychylenie pierwszego konca 5 dzwigni. Plamka swietlna rzucana przez swiatlo¬ wód z zaostrzonej koncówki 7 na skale 8 jest widoczna z zewnetrznej strony przezroczystej pokrywy 9 i umozli¬ wia odczytanie wskazania. Skrzydelka 15 na koncu 5 dzwigni tlumia jej drgania spowodowane cyklicznym zrywaniem wirów z tylnej strony oporowej bryly 11. Przy wyznaczaniu lokalnej predkosci przeplywu cieczy w punkcie, w którym umieszczono oporowa bryle 11, korzysta sie bezposrednio z wskazania urzadzenia. Nato¬ miast prey wyznaczaniu natezenia przeplywu wyznacza sie w znany sposób profil predkosci i oblicza natezenie.Jesli gniazdo 12 jest dostatecznie oddalone od przeszkód zaklócajacych przeplyw w rurociagu 1, mozna wykonac pomiar predkosci w jednym punkcie lezacym w osi tego rurociagu, a nastepnie wykorzystac znany z hydrauliki ksztalt profilu predkosci w rurociagu o przekroju kolowym i obliczyc natezenie przeplywu z wzoru: Q = k • D2 • a w którym Q oznacza natezenie przeplywu przez rurociag w jednostkach objetosci na jednostke czasu, k oznacza stala przyrzadu, D oznacza srednice wewnetrzna rurociagu, natomiast a oznacza wskazanie przyrzadu.Urzadzenie wedlug wynalazku moze byc wbudowane na stale w rurociag 1 albo moze byc suwliwe w gniezdzie 12 i w pozycji nieroboczej moze byc tak ustawione, aby oporowa bryla 11 byla schowana w gniezdzie 12 i nie byla narazona na niszczenie oplywajacym strumieniem cieczy. W tym przypadku do pozycji roboczej z oporowa bryla 11 ustawiona w znanej odleglosci I od sciany rurociagu 1 urzadzenie jest wysuwane tylko na czas dokonywania pomiaru.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do pomiaru predkosci cieczy, zwlaszcza w rurociagu transportujacym ciecze mechanicznie zanieczyszczone, dzialajace na zasadzie dzwigniowego czujnika, którego wychylenie jest proporcjonalne do predkosci przeplywu cieczy, znamienne tym, ze ma pomiarowa komore (4) otwarta od strony prze¬ plywajacej cieczy i mieszczaca pierwszy koniec (5) dwuramiennej dzwigni, stanowiacy wskazówke wyznaczajaca124 087 3 na skali (8) wykonanej w tylnej, przezroczystej pokrywie (9) oslony (2) urzadzenia chwilowe wychylenie oporo¬ wej bryly (11), korzystnie kuli osadzonej na wysunietym z pomiarowej komory (4) do wnetrza rurociagu (1) drugim koncu (10) wspomnianej dzwigni, której os obrotu jest wykonana w postaci beztarciowego sprezystego zawiesia (3) o momencie zwrotnym równowazacym moment sily dzialajacej na oporowa bryle (11) ze strony przeplywajacej rurociagiem (1) cieczy. 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze oslona (2) jest osadzona suwliwie w gniezdzie (12) rurociagu (1) dla zmiany pozycji oporowej bryly (11) z roboczej na nierobocza i odwrotnie. 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1. znamienne tym, ze pierwszy koniec (5) dwuramiennej dzwigni jest wykonany w postaci swiatlowodu.Fiq.2. f/g.3. Fic.1. PL