Przedmiotem wynalazku jest chlodziarka kriogeniczna, przeznaczona do skraplania gazów lub obnizania ich temperatury i znajdujaca zastosowanie zwlaszcza do chlodzenia detektorów promieniowania lub tkanek organizmów poddawanych zabiegom kriogenicznym.Z opisu patentowego Stanów Zjednoczonych Ameryki Pln. nr 3630203, znana jest chlodziarka kriogeni¬ czna zbudowana w postaci dwóch kapilar zwinietych srubowo, przy czym kapilara wewnetrzna ma zwoje ozebro- wane drutem, a otaczajaca ja kapilara zewnetrzna jest zakonczona zaworem dlawiacym. Czynnik roboczy, którym jest gaz sprezony w butli, jest doprowadzany oddzielnie do kazdej z kapilar. Strumien czynnika robocze¬ go, przeplywajac przez kapilare zewnetrzna, jest chlodzony przez czynnik roboczy przeplywajacy przez kapilare wewnetrzna. Po opuszczeniu zaworu dlawiacego czynnik roboczy skrapla sie i jest odprowadzany na zewnatrz chlodziarki, a nastepnie kierowany na chlodzony obiekt. Czynnik roboczy przeplywajacy przez kaRilare wewnetrzna, po opuszczeniu jej, wyplywa do atmosfery w postaci gazowej.Z opisu patentowego Stanów Zjednoczonych Ameryki Pln. nr 3477434, znana jest chlodziarka kriogenicz¬ na wykonana w postaci zwinietej srubowo kapilary, ozebrowanej drutem, która jest polaczona z wezownica spelniajaca role zaworu dlawiacego. Ponizej wylotu wezownicy znajduje sie komora zbiorcza, która jest polaczo¬ na z zamknietym naczyniem, stanowiacym robocza koncówke chlodziarki. Czynnik roboczy doprowadzany jest do kapilary, po czym przeplywajac przez wezownice ulega czesciowemu skropleniu i gromadzi sie w komorze zbiorczej. Skroplony gaz przeplywa do koncówki roboczej chlodziarki, a gaz nie skroplony chlodzi kapilare i jest odprowadzany do atmosfery.Z opisu swiadectwa autorskiego ZSRR nr378688, znana jest chlodziarka kriogeniczna skladajaca sie ze zwinietej srubowo kapilary roboczej, na której zwoje jest nawinieta srubowo kapilara pomocnicza, spelniajaca role ozebrowania. Czynnik roboczy jest doprowadzany do kapilary roboczej oraz na czas rozruchu chlodziar¬ ki — do kapilary pomocniczej.Zasadnicza niedogodnoscia techniczna znanych chlodziarek kriogenicznych jest ich mala sprawnosc cieplna, wynoszaca okolo kilku procent. Parametry robocze chlodziarek mozna zmieniac w bardzo waskim zakresie, poprzez zmiane cisnienia czynnika roboczego lub rozdzielenie strumienia czynnika roboczego na strumienie czesciowe.2 124 060 Wynalazek dotyczy chlodziarki kriogenicznej, zbudowanej w postaci zwinietej srubowo kapilary glównej, na która jest nawinieta kapilara pomocnicza. Na wylocie kapilary glównej jest umieszczony zawór dlawiacy, a pod nim znajduje sie komora zbiorcza i koncówka robocza chlodziarki. Istota wynalazku polega na tym, ze wylot kapilary pomocniczej jest polaczony z wnetrzem koncówki roboczej poprzez wezownice dodatkowa i przewód przeplywowy, przy czym wezownica jest umieszczona w komorze zbiorczej. Korzystne jest wyposaze¬ nie przewodu przeplywowego w zawór dlawiacy, wykonanie wezownicy dodatkowej i przewodu przeplywowe¬ go z przedluzonej kapilary pomocniczej oraz uksztaltowanie przewodu przeplywowego w postaci wezownicy uzupelniajacej.Chlodziarka kriogeniczna wedlug wynalazku zapewnia uzyskanie duzej mocy chlodniczej i duzej sprawno¬ sci cieplnej oraz stwarza mozliwosci zmian temperatury roboczej chlodziarki w szerokim zakresie, a ponadto pozwala na uzyskanie wiekszego, niz w chlodziarkach znanych, stopnia wykorzystania gazu sprezonego, w przypadku zasilania chlodziarki gazem ze zbiornika cisnieniowego.Przedmiot wynalazku jest objasniony w przykladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat ideowy chlodziarki kriogenicznej, wyposazonej w wezownice dodatkowa polaczona z wnetrzem koncówki roboczej prostym odcinkiem przewodu, a fig. 2 — schemat ideowy chlodziarki kriogenicznej, której wezownica dodatkowa jest polaczona z wnetrzem koncówki roboczej wezownica uzupelniajaca.Przyklad I. Chlodziarka kriogeniczna wedlug wynalazku jest zbudowana z roboczej, glównej kapila¬ ry 1 zwinietej srubowo, na której zwoje jest nawinieta srubowo robocza, pomocnicza kapilara 2. Wlot glównej kapilary 1 jest polaczony z zasilajacym przewodem 3, a wlot pomocniczej kapilary 2 jest polaczony z drugim zasilajacym przewodem 4. Do zasilajacych przewodów 3 i 4 doprowadzany jest czynnik roboczy albo dwa rózne czynniki robocze, o takim samym lub róznych cisnieniach. Glówna kapilara 1 jest zakonczona prostym odcinkiem przewodu, na którym jest zamontowany dlawiacy zawór 5/Pomocnicza kapilara 2, w dolnej swej czesci, otaczajacej najnizej polozony zwój glównej kapilary 3, przechodzi w prosty odcinek, a nastepnie jest zwinieta srubowo, tworzac dodatkowa wezownice 6. Powyzsze elementy konstrukcyjne sa umieszczone w zamknietym korpusie 7, otoczonym warstwa izolacji cieplnej i obudowa 8. Dodatkowa wezownica 6 jest umieszczona w dolnej czesci wnetrza korpusu 7, stanowiacej komore zbiorcza, w której zbiera sie skroplony czynnik roboczy, opuszczajacy dlawiacy zawór 5. Pod komora zbiorcza znajduje sie metalowe, zamkniete naczy¬ nie, stanowiace koncówke robocza 9 chlodziarki. Dodatkowa wezownica 6 jest zakonczona prostym odcinkiem kapilary, który tworzy przeplywowy przewód 10 laczacy wnetrze koncówki 9 z wezownica 6. W poblizu wylotu przeplywowego przewodu 10 jest zamontowany dlawiacy zawór 11. Wnetrze koncówki 9 jest ponadto polaczo¬ ne dodatkowym przewodem 12 z wnetrzem korpusu 7, a wnetrze korpusu 7 jest polaczone wylotowym przewo¬ dem 13 z atmosfera, Czynnik roboczy, przeplywajac przez glówna kapilare 1, rozpreza sie w dlawiacym zaworze 5, dzieki czemu jego temperatura obniza sie. Rozprezony gaz przeplywa we wnetrzu korpusu 7, chlodzac czynnik robo¬ czy przeplywajacy w obu kapilarach 1, 2, po czym wylotowym przewodem 13 jest odprowadzany na zewnatrz.W wyniku powyzszego procesu, po pewnym czasie, czynnik roboczy opuszczajacy dlawiacy zawór 5 zaczyna sie stopniowo skraplac i zbiera sie w dolnej czesci korpusu 7, chlodzac dodatkowa wezownice 6. Czynnik roboczy z wezownicy 6 przeplywa do wnetrza roboczej koncówki 9, rozprezajac sie w dlawiacym zaworze 11. Skroplo¬ ny czynnik roboczy splywa w dól roboczej koncówki 9, chlodzac jej metalowe sciany. Czynnik roboczy nie skroplony oraz gaz powstajacy w wyniku parowania skroplonego czynnika wyplywaja dodatkowym przewo¬ dem 12 do wnetrza korpusu 7, a nastepnie na zewnatrz chlodziarki.Przyklad II. Chlodziarka kriogeniczna wedlug wynalazku jest zbudowana analogicznie jak opisano w przykladzie pierwszym, z ta róznica, ze przeplywowy przewód 10, laczacy dodatkowa wezownice 6 z wnetrzem roboczej koncówki 9, jest zwiniety srubowo, tworzac wezownice uzupelniajaca 14. Ponadto korpus 7 nie jest izolowany cieplnie, natomiast obudowa 8 jest otoczona warstwa izolacji cieplnej. W górnej czesci scian roboczej koncówki 9 i korpusu 7 sa wykonane otwory, poprzez które sa odprowadzane czynniki robocze w postaci gazu. Uksztaltowanie przewodu 10 w postaci wezownicy zwieksza powierzchnie wymiany ciepla i polepsza warunki tej wymiany.Zastrzezenia patentowe 1. Chlodziarka kriogeniczna, wykonana w postaci zwinietej srubowo kapilary glównej, na która jest nawi¬ nieta kapilara pomocnicza, przy czym wylot kapilary glównej jest zakonczony zaworem dlawiacym, a pod nim jest usytuowana komora zbiorcza, a nastepnie koncówka robocza chlodziarki, znamienna tym, ze124 060 3 pomocnicza kapilara (2) ma wylot polaczony poprzez dodatkowa wezownice (6) i przeplywowy przewód (10) z wnetrzem roboczej koncówki (9), przy czym dodatkowa wezownica (6) jest umieszczona w komorze zbiorczej. 2. Chlodziarka wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze przeplywowy przewód (10) jest wyposazo¬ ny w dlawiacy zawór (11). 3. Chlodziarka wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ;ze dodatkowa wezownica (6) i przeplywowy przewód (10) sa wykonane z przedluzonej kapilary pomocniczej (2). 4. Chlodziarka wedlug zastrz. 1 albo 2i3, znamienna tym, ze przeplywowy przewód (10) jest zwiniety spiralnie, tworzac uzupelniajaca wezownice (14). 'i i t124060 I l l \^/ PracowniaPoligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 100 zl PL