Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do ge¬ nerowania, zapisywania i odtwarzania sygnalów te¬ legrafiozinych alfabetu Morse'a, w sposób czysto elektroniczny, znajdujace zastosowanie podczas pra¬ cy operatora na radiostacji .nadajacej emisja tele¬ graficzna.Lacznosc z wykorzystaniem alfabetu Morse'a ma stale duze znaczenie zwlaszcza w trudnych warun¬ kach propagacyjnych. Podczas eksploatacji radio¬ stacji telegraficznej wystepuje czesto problem wie¬ lokrotnego powtarzania sygnalów wywolawczych i rozpoznawczych niezbednych dla nawiazania lacz¬ nosci z radiostacja korespondenta-. Podczas realizo¬ wania kolejnych lacznosci z wieksza iloscia radio¬ stacji identyczne fragmenty tekstu lub pewne spe¬ cyficzne dla radiotelegrafii zwroty nadaje sie nie¬ rzadko do wszystkich kolejnych korespondentów.Wreszcie moze zajsc okolicznosc zmuszajaca ope¬ ratora do opuszczenia radiostacji przy jednoczesnej koniecznosci dalszego nadawania pewnej wiadomos¬ ci, na przyklad informujacej o istniejacym zagro¬ zeniu, jak to moze miec miejsce w przypadku ra¬ diostacji tonacego okretu. Oprócz zastosowan zwia¬ zanych z eksploatacja radiostacji urzadzenie to znajduje zastosowanie podczas cwiczen i egzaminów przy przeprowadzaniu kursów dla radiotelegrafi¬ stów.Problem zapisu i odtwarzania sygnalów telejgra- ficznych alfabetu Morse'a dotychczas najczesciej rozwiazywano mechanicznie, zwykle poprzez perfo- 10 15 20 25 30 rowanie tasmy papierowej, a nastepnie przepusz¬ czanie jej przez odpowiedni czytnik elektromecha¬ niczny. Urzadzenie takie, stosowane powszechnie do dzis, jest duze, ciezkie i klopotliwe w obsludze.Znane sa równiez urzadzenia do telegrafowania wyposazone w pamiec czysto elektroniczna, których cecha wspólna jest sposób wprowadzania i wypro¬ wadzania sygnalów do i z pamieci elektronicznej.Sposób ten polega na podawaniu poprzez jedno wejscie wprost do pamieci rejestru szeregowego sygnalów telegraficznych w takt równomiernie do¬ starczanych impulsów taktujacych. W takim przy¬ padku dlugiemu impuilsowi kresce i nastepujacej po niej krótkiej przerwie odpowiada zapisanie w pamieci kolejno sekwencji o poziomach logicznych 1110, natomiast krótkiemu impulsowi kropce i krót¬ kiej przerwie odpowiada sekwencja 10. Przerwe po¬ miedzy literami reprezentuje ciag odpowiedniej ilos¬ ci zer. Wypisujac z rejestru poprzez jedno wyjscie informacje w takt równomiernych impulsów zega¬ rowych przebieg wyjsciowy interpretuje sie bez¬ posrednio jako sygnal telegraficzny alfabetu Mor¬ ska. ' Zasada pracy takiego urzadzenia uniemozliwia scisle oznaczenie w pamieci konca zapisanej wia¬ domosci, poniewaz dluzszy ciag zer moze oznaczac zarówno przerwe pomiedzy literami tekstu jak tez jego koniec.. W celu zapisania kilku róznych wiadomosci od¬ czytywanych osobno, pamiec urzadzenia musi byc 123 730123 730 4 z góry podzielona konstrukcyjnie na odpowiednia ilosc zwykle równych czesci. Przy niejednakowej dlugosci kolejnych wiadomosci umieszczonych w poszczególnych czesciach pamieci powoduje to jej znaczne niewykorzystanie.Istota wynalazku poleca na tym, ze zespól prze¬ twarzajacy laczacy zespól pamieci z zesicolem ge¬ nerujacym sygnaly alfabetu Morse'a zawiera uklad kodujacy, którego jedno wejscie jest polaczone z wyjsciem Q przerzutnika D a jego dwa wyjscia polaczone sa z wejsciami danych obu pamieci glów¬ nych zeapolu pamieci, -zas wyjscia danych obu pa¬ mieci glównych sa polaczone z- dwoma wejsciami danych dwubitowej* pamieci buforowej w jaka wy¬ posazony jest zespól przetwarzajacy.Wyjscia danych jpamieci buforowej polaczone sa t z wejsciami ukladu dekodujacego, przy czym jedno •--wyjscie ukladu dekodujacego polaczone jest z dru¬ gim wejsciem bramki iloczynowej a drugie wyjscie polaczone jest z wejsciem ustawiajacym przerzut¬ nika D a trzecie wyjscie poprzez bramke sumacyj- na zespolu generujacego sygnaly alfabetu Morse'a polaczone jest jednym wejsciem uniwibratora wy¬ krywajacego odstepy. Wyjscie tego uniwibratora polaczone jest z wejsciem wskaznika odstepów, z drugim wejsciem ukladu kodujacego i z jednym wejsciem bramki sumacyjnej. Drugie wejscie tej bramiki poprzez bramke -iloczynowa polaczona z trzecim wyjsciem ukladu dekodujacego, jest po¬ laczone z wyjsciem ukladu formujacego kreski a jej wyjscie polaczone jest z wejsciem zegarowym dwu¬ bitowej pamieci buforowej i z wejsciem zegarowym licznika adresowego zespolu pamieci oraz z jednym wejsciem uniwibratora impulsów zapisu zespolu przetwarzajacego.Wyjscie danych uniwibratora impulsów zapisu dolaczone jest do wejsc przelaczajacych zapis/od¬ czyt obu pamieci glównych, a jego drugie wejscie i trzecie wejscie ukladu dekodujacego oraz drugie wejscie uniwibratora wykrywajacego odstepy jak TÓwniez wejscie wskaznika zapisu dolaczone sa do wyjscia danych przerzutnika RS pelniacego role przelacznika zapis-odczyt dla calego urzadzenia.Jedno wejscie zerujace tego przerzutinika oraz trze¬ cie wejscie ukladu kodujacego i trzecie wejscie uni¬ wibratora impulsów zapisu dolaczone sa do wyjscia przeniesienia licznika adresowego a ponadto do drugiego wejscia zerujacego i wejscia ustawiajace¬ go przerzutnika RS dolaczone sa przyciski zapis-od¬ czyt, natomiast przycisk do zapisywania symboli stop jest dolaczony do 'pozostalych wejsc ukladu kodujacego i uniwibratora impulsów zapisu.Przycisk powiejkszajacy dodatkowo odstepy mie¬ dzyliterowe jest dolaczony do trzeciego wejscia uni¬ wibratora wykrywajacego odstejpy a przycisk start jest dolaczony do wejscia ustawiajacego dwubito- wej pamieci buforowej zas przycisk stop jest dola¬ czona do wejscia zerujacego tej pamieci.Zespól generujacy sygnaly alfabetu Morse'a jest uruchamiany przez operatora dwoma przyciskami manipulatora, z których pierwszy powoduje gene¬ rowanie kropek, natomiast drugi — kresek. Nacis¬ niecie obu dzwigni manipulatora powoduje wytwo¬ rzenie naprzemian kropki i kreski, co w znacznym stopniu ulatwia operatorowi uzyskanie pozadanej kombinacji reprezentujacej dana litere alfabetu.Stosunki czasowe pomiedzy poszczególnymi elemen¬ tami sygnalu morsowsikiego sa odpowiednio norma¬ lizowane przez urzadzenie niezaleznie od szybkosci 5 telegrafowania.Zespól przetwarzajacy pobiera z zespolu generu¬ jacego dane o sygnale telegraficznym i przetwarza do postaci dwubitowej liczby. Liczba dwubitowa umozliwia jednoznaczny opis czterech symboli: kropki, kreski, odstepu pomiedzy literami lub roz¬ kazu stop. Wprowadzenie do pamieci trzech pierw¬ szych symboli odbywa sie poprzez normalny proces telegrafowania manipulatorem. Rozkaz stop wpisy¬ wany jes; oddzielnym przyciskiem. Po uruchomie¬ niu odczytu urzadzenie odtwarza zapisany tekst do momentu natkniecia sie na symbol stop. Odczyt zo¬ staje samoczynnie zatrzymany, co umozliwia ope¬ ratorowi, bez dodatkowych manipulacji przelaczni¬ kami, dalsze telegrafowanie reczne.Takie rozwiazanie pozwala wtracac w stale pow¬ tarzajacy sie tekst pewne zmieniajace sie dane, jak równiez przygotowac w pamieci urzadzenia kolejne relacje jednej lacznosci. .W ten sposób symbol stop dzieli pamiec na odcinki wymagane przez opera¬ tora.Zespól pamieci umozliwia równolegle wprowadza¬ nie podczas zapisu lub wyprowadzanie podczas od¬ czytu dwubitowej liczby binarnej. Pamiec jest zbu¬ dowana w oparciu o uklady scalone pamieci sta¬ tycznej z dostepem swobodnym i wyposazona w przetwornik cyfrowo-analogowy, który zasilajac miernik magnetoelektryczny informuje operatora o aktualnej lokalizacji w pamieci.Urzadzenie umozliwia generowanie sygnalów te¬ legraficznych alJJabetu Morse'a oraz zapis i odczyt tych. sygnalów przy pelnym i ekonomicznym wyko¬ rzystaniu pojemnosci pamieci oraz zapewnia mozli¬ wosc podzialu tej pamieci na dowolna ilosc czesci o róznej dlugosci zaleznej od aktualnych potrzeb operatora radiostacji., Urzadzenie pozwala pomiescic o 20 do 30% wiecej informacji w porównaniu z metoda wykorzystywa¬ na dotychczas. Liczba ta moze kilkakrotnie wzros¬ nac przy uwzglednieniu potrzeby wpisania do pa¬ mieci kilku niezaleznych wiadomosci, a to dzieki wprowadzeniu podzialu pamieci na dowolnej dlu¬ gosci odcinki dokonywanego rozkazami „stop".Mozliwosc wpisywania symboli stop wynika bez¬ posrednio z przetwarzania sygnalu telegraficznego na równolegly dwubitowy kod zapisywany w pa¬ mieci urzadzenia, 'zamieniany z kolei podczas od¬ czytu na znormalizowane sygnaly alfabetu Morse a.Dodatkowa korzyscia jest prostota obslugi urzadze¬ nia'przy jednoczesnym zapewnieniu kilku dodatko¬ wych funkcji, takich jak: powtarzanie w nieskon¬ czonosc wybranego zdania — zapetlenie—, rozpo¬ czecie odczytu od dowolnie oznaczonego miejsca w pamieci, powrotu na poczatek ostatnio odczytanego zdania celem jego powtórzenia na przyklad w przy¬ padku gdyby korespondent nie odebral go za pierw¬ szym razem.Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest w przy¬ kladzie wykonania na rysunku przedstawiajacym schemat blokowy urzadzenia.Urzadzenie zawiera zespól pamieci 1 polaczony za 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60123 730 5 6 15 20 posrednictwem zespolu (przetwarzajacego 2 z zespo¬ lem generujacym sygnaly alfabetu Morse'a 3. Zes¬ pól generujacy sygnaly alfabetu Morse'a 3 ma dwa klucze 3J i 3K dolaczone do dwóch wejsc A, B bramki sumacyjnej 3C i dwóch wejsc A, B ukladu 5 wejsciowego 3A, którego wyjscie Y jest dolaczone do wejscia D przerzutnika 3B typu D. Wyjscie Q tego przerzutnika 3B jest polaczone z trzecim wej¬ sciem C ukladu wejsciowego 3A i z wejsciem usta¬ wiajacym S ukladu formujacego kreski 3E, którego ¦ 10 drugie wejscie A poprzez generator taktu 3D pola¬ czone jest z wyjsciem Y bramki sumacyjnej 3C zas jego 3E wyjscie Y polaczone jest z wejsciem zega¬ rowym T przerzutnika 3B i z jednym wejsciem A bramki iloczynowej 3F dolaczonej swoim wyjsciem Y ox wejscia stopnia kluczujacego 3G oraz poprzez kluczowany generator czestotliwosci 3H do wejscia przetwornika elektroakustycznego 31.Zespól pamieci 2 zawiera licznik adresowy 1A, którego n wyjsc danych Qn jest polaczonych z wej¬ sciami danych adresowych dwóch pamieci glów¬ nych AnlB, AnlD i z wejsciami danych Dn trze¬ ciej pamieci adresów 1C oraz poprzez przetwornik analogowo-cyfrowy 1E z wejsciem wskaznika loka¬ lizacji 1F w zespole pamieci 1, przy czym n wejsc danych Dn licznika adresowego 1A jest polaczo¬ nych z wyjsciami danych Qn pamieci adresów 1C.Do wejscia ustawiajacego S pamieci adresów 1C dolaczony jest przycisk zapamietania (znacznika II a do wejscia ustawiajacego S licznika adresowego 1A dolaczony jest przycisk 1H ustawiajacy licznik a do jego wejscia zerujacego R dolaczony jest przy¬ cisk zerujacy licznik.Zespól przetwarzajacy 2 zawiera uklad kodujacy 2G, którego jedno wejscie A jest polaczone z wyj¬ sciem Q przerzutnika 3B a jego dwa wyjscia Ylf Y2 sa polaczone z wejsciami danych obu pamieci glów¬ nych DIB, D1D. Wyjscia danych obu pamieci glów¬ nych Q1B, Q1D sa polaczone z dwoma wejsciami danych J)lt Da dwubitowej pamieci buforowej 2C, w jaka wyposazony jest zespól przetwarzajacy 2.Wyjscia danych Qlf. Q2 tej pamieci 2C polaczone sa z wejsciami A, B ukladu dekodujacego 2D, przy czym jedno wyjscie Yt ukladu dekodujacego pola¬ czone jest z drugim wejsciem B bramki iloczyno¬ wej 3F a drugie wyjscie Y2 polaczone jest z wej¬ sciem ustawiajacym S przerzutnika 3B a trzecie wyjscie Y3 poprzez bramke sumacyjna 3C zespolu generujacego sygnaly alfabetu Morse'a 3 polaczone jest z jednym wejsciem A uniwibratora wykrywa¬ jacego odstepy 2M. Wyjscie Q tego uniwibratora 2M polaczone jest ze wskaznikiem odstepów 20 z drugim wejsciem B ukladu kodujacego 2G i z jed¬ nym wejsciem A bramki sumacyjnej 2A zespolu przetwarzajacego 2.Drugie wejscie B tej bramki 2A poprzez bramke iloczynowa 2B zespolu przetwarzajacego 2 polaczo¬ na z trzecim wyjsciem Y, ukladu dekodujacego 2D, jest polaczone z wyjsciem Y ukladu formujacego kreski 3E. Wyjscie Y tej bramki 2A polaczone jest w z wejsciem zegarowym T dwubitowej pamieci bu¬ forowej 2C i 3/ wejsciem zegarowym T licznika ad¬ resowego 1A oraz z jednym wejsciem A uniwibra¬ tora impulsów zapisu 21 zespolu przetwarzajacego 2.Wyjscie danych Q tego uniwibratora 21 dolaczone & 25 30 35 40 45 50 55 jest do wejsc przelaczajacych zapis/odczyt B/W obu pamieci glównych IB, ID. Drugie wejscie B tego uniwibratora 21 i trzecie wejscie C ukladu deko¬ dujacego 2D oraiz drugie wejscie B uniwibratora wykrywajacego odstepy -2M zespolu przetwarzaja¬ cego 2 jak równiez wejscie wskaznika zapisu 2Z tego zespolu 2 sa dolaczone do wyjscia danych Q przerzutnika 2J typu RS pelniacego role przelacz¬ nika zapis-odczyt dla calego urzadzenia.Jedno wejscie zerujace Rj przerzutnika 2J oraz trzecie wejscie Ct ukladu kodujacego 2G i trzecie wejscie Cx uniwibratora impulsów zapisu 21 dola¬ czone sa do wyjscia przeniesienia CR licznika adre¬ sowego 1A. Drugie wejscie zerujace Rg i wejscie ustawiajace S przerzutnika 2J polaczone sa z przy¬ ciskami zapis-odczyt 2K, 2L.Przycisk 2H do zapisywania symboli „stop" jest dolaczony do pozostalych wejsc ukladu kodujacego C22G i uniwibratora impulsów zapisu Cysi. Przy¬ cisk 2P powiekszajacy dodatkowo odstepy miedzy- literowe jest dolaczony do trzeciego wejscia C uni¬ wibratora wykrywajacego odstepy 2M. Przycisk 2E „start" jest dolaczony do wejscia ustawiajacego S dwubitowej pamieci buforowej 2C zas przycisk 2F „stop" jest dolaczony do wejscia zerujacego R tej pamieci.Zespól pamieci 1 jest zbudowany przy wykorzy¬ staniu obwodów scalonych MOS statycznej pamieci RAM i jest zorganizowany w 2n slów dwubitowych, gdzie n jest liczba#naturalna zalezna od wymaganej pojemnosci pamieci urzadzenia. Kazde dwubitowe slowo moze przedstawic jedert ;z czterech róznych symboli: kropke, kreske, odstap lub stop. Wyboru kolejnych slów z zespolu pamieci 1 dokonuje licz¬ nik adresowy 1A generujacy liczbe binarna n-bito- wa doprowadzona z jego wyjscia Qn do wejsc adre¬ sowych An pamieci IB i ID.Licznik 1A zbudowany jest z n szeregowo pola¬ czonych binarnych dzielników czestotliwosci. Ist¬ nieje w nim mozliwosc skasowania przyciskiem IG wszystkich n wyjsc danych Qn na stan logiczny 0, przez co realizuje sie powrót na poczatek pamieci IB i ID, oraz ustawienia przyciskiem 1H wyjsc Qn na taki stan, jaki zostal doprowadzony do wejsc danych Dn licznika 1A, 'dzieki czemu realizuje sie skok do wybranego punktu pamieci.Informacja o tym, na jaka liczbe nalezy ustawic licznik 1A, jest przechowywana w dodatkowej n- -bitowej pamieci adresów 1C. Wpisywanie informa¬ cji do pamieci 1C jest sterowane przyciskiem II.Przyciski 1H i II sa sterowane elektronicznie reali¬ zujac zapetlenie lub powrót na poczatek zdania.Wyjscia Qn licznika 1A zostaly doprowadzone do przetwornika cyfrowo-analogowego 1E, Napiecie dostarczone z przetwornika, do wskaznika lokaliza¬ cji. 1F jest proporcjonalne da4;*$artósci n-bitowej liczby binarnej okreslajacej a^i^s slowa zapisywa¬ nego lub odczytywanego z pamiiaci IB i ID. Wskaz¬ nikiem 1F jest miernik magnetoelektryczny, które¬ go wychylenie informuje operatora o aktualnej lo¬ kalizacji w pamieci. _£espól generujacy sygnaly alfabetu Morse'a.3 po¬ siada *plynnie przestrajanyr w zaleznosci od zada¬ nego tempa telegrafii, generator taktu 3D, urucha¬ miany przez wyjscie Y bramki sumacyjnej 3C i wyr123 730 7 twarzajacy przebieg prostokatny o wspólczynniku wypelnienia 1/2. Zwarcie przez operatora dowolne¬ go z kluczy 3J lub 3K powoduje, poprzez wejscie A i B bramki 3C, uruchomienie generatora taktu 3D. Operator wybiera klucz 3J lufo 3K oraz czas jego nacisniecia w zaleznosci od tego, czy w nada¬ wanej literze alfabetu Morse'a powinny znalezc sie „kropki" czy „kreski" oraz w jakiej ilosci. Informa¬ cja ta dostaje sie poprzez uklad wejsciowy 3A do przerzutnika 3B pod wplywem impulsów, taktuja¬ cych doprowadzonych do jego wejscia T, z ukladu formujacego kreski 3E.Zadaniem ukladu wejsciowego 3A jest doprowa¬ dzenia do wejscia D przerzutnika 3B naprzemien- * nych stanów logicznych w przypadku, gdy nacisnie¬ te sa oba klucze 3J i 3K, co powoduje generowa¬ nie naprzemian „kropek" i „(kresek*. Ulatwia to na¬ dawanie wiekszosci liter alfabetu Morse'a.Na wyjsciu 0 przerzutnika 3B pojawia sie stan logiczny 1 w przypadku kresek lub stan 0 dla kro¬ pek, sterujac odpowiednio dzialaniem ukladu for¬ mujacego kreski 3E. Uklad ten przenosi bez zmian sygnal z jego wejscia A na wyjscie Y w przypadku doprowadzenia do jego wejscia S stanu logicznego 0, czyli w przypadku zadania generowania kropek.W przypadku stanu logicznego 1, czyli zadania kre¬ sek, uklad 3E laczy po dwa kolejne krótkie impul¬ sy kropki oraz oddzielajaca je przerwe w jeden dlugi impuls — kreske.Sygnal telegraficzny z wyjscia Y ukladu 3E jest doprowadzony poprzez ^bramke iloczynowa 3F do wyjsciowego stopnia kluczujacego 3G, zapewniaja¬ cego wlasciwe sprzezenie urzadzenia z nadajnikiem, oraz do kluczowanego generatora 3H czestotliwosci okolo 1 kHz. Sygnal z generatora zasila przetwor¬ nik elektroakustyczny — glosnik 31, pozwalajac operatorowi sluchowo .kontrolowac prace urzadze¬ nia.Zespól przetwarzajacy 2 umozliwia wspólprace zespolu generujacego 3 z zespolem pamieci 1.Przerzutnik 2J pelni funkcje przelacznika zapis- -odczyt. Zmiany jego stanu mozna dokonywac przy¬ ciskami 2L zapis i 2K odczyt. O stanie przerzutnika 2J inforjmuje wskaznik optyczny 2Z.Ustawienie przerzutnika 2J w pozycji zapis po- . woduje zadzialanie uniwibratora 21 formujacego impulsy przelaczajace pamiec IB i ID poprzez wej¬ scia W/R na zapis. Uniwibrator wytwarza impuls : pod wplywem narastajacego zbocza sygnalu dopro¬ wadzonego do jego wejscia-A z wyjscia Y ukladu formujacego kreski SE poprzez bramki 2B i 2A.Opadajace zbocza tego sygnalu sa impulsami zega¬ rowymi licznika 1A generujacego kod adresowy.Dzieki temu zapis .informacji do pamieci i zmiana adresu nastepuja naprzemiennie, po jednym razie na kazdy symbol: kropke, kreske, odstep. Uklad kodujacy 2G przeksztalca informacje z róznych punktów urzadzenia do postaci dwubitowej liczby zapisywanej w zespole pamieci 1* Sygnal z wyjscia Q przerzutnika 3B, doprowadzony do wejscia A ukladu kodujacego 2G, jest uzalezniony od tego, czy .nadawana jest kreska czy kropka.Bramka sumacyjna 3C steruje wejscie A'uniwi¬ bratora 2M wykrywajacego odstepy miedzylitero- we. Zbyt dhigie wylaczenie^ generatora taktu SD, 8 odpowiadajace chwilowej przerwie w zapisywanym tekscie, a wywolane stanem niskim na wyjsciu Y bramki 3C, powoduje przerzut uniwibratora 2M.Zmiana stanu wyjscia Q uniwibratora wymusza po¬ przez wejscie B w ukladzie kodujacym 2G pozio¬ my logiczne zgodne z symbolami odstep, oraz wpi¬ suje je do kolejnej pary komórek pamieci IB, ID w wyniku uruchomienia poprzez bramke 2A wej¬ scia T licznika adresowego 1A, oraz poprzez wej¬ scie A uniwibratora impulsów zapisu 21. Wpisanie symbolu odstep do pamieci jest sygnalizowane op¬ tycznym wskaznikiem odstepów 20.Uruchamiajac dodatkowo przyciskiem 2P uniwi¬ brator 2M uzyskuje sie dowolne wydluzenie odste¬ pu do wielkosci wymaganej dla czytelnego rozróz¬ nienia poszczególnych grup liter w tekscie.Kazde wpisane do pamieci zdanie zakonczone jest symbolem stop, zadawanym przez nacisniecie przez operatora przycisku 2H. Wymusza to na wyjsciach Yi i Y2 ukladu kodujacego 2G starny zgodne z zada¬ nym symbolem stop, oraz poprzez uruchomienie uniwibratora 21 wpisanie ich do pamieci. Zapis ten jest dokonywany w miejsce ostatniego zapamieta¬ nego symbolu odstep, w zwiazku z czym nie ma ko¬ niecznosci zmiany stanu licznika adresowego 1A.Zapelnienie calej pamieci urzadzenia - nastepuje po zapisaniu 2°—1 symboli i wywoluje stan zero na wyjsciu CR licznika lA. Powoduje to, poprzez wejscie Cj ukladu kodujacego 2Gf pojawienie sie na jego wyjsciach Yl9 i Y2 symbolu stop oraz za¬ pisanie go do ostatniej 2n-tej pary komórek pamie¬ ci IB, ID dzieki uruchomieniu poprzez wejscie Ci uniwi/bratora 21. Przerzutnik 2J zostaje wejsciem Rt przelaczony w pozycje odczyt uniemozliwiajac omylkowe skasowanie tekstu zapisanego na poczat¬ ku pamieci.Odczyt informacji z pamieci urzadzenia nastepu¬ je po przelaczeniu przerzutnika 2J kluczem 2K, lub w sposób opisany powyzej, w pozycje odczyt. Zmia¬ na stanu przerzutnika 2J blokuje przez wejscie B uniwibrator impulsów zapisu"tl oraz przez wejscie B unieruchamia uniwibrator odstepów 2M. Przez wejscie C zostaje wlaczony uklad dekodujacy 2D.Do wejsc A i B ukladu dekodujacego 2D dopro¬ wadzona jest poprzez dwubitowa pamiec buforowa 2C informacja o odczytywanych symbolach z pa¬ mieci IB i ID. Zadaniem pamieci buforowej 2C jest eliminowanie stanów nieustalonych pojawiajacych sie na wyjsciach Q pamieci IB i ID podczas zmia¬ ny kodu adresowego doprowadzonego do nich z licz¬ nika 1A. Wejscie zegarowe T pamieci 2G reaguje na narastajace zbocze przebiegu prostokatnego, na¬ tomiast wejscie T licznika adresowego 1A reaguje na opadajace zbocze tego przebiegu. Dzieki temu pobieranie informacji z pamieci IB i ID oraz zmia¬ na stanu licznika 1A beda nastepowaly naprze¬ miennie.Uklad dekodujacy 2D steruje praca urzadzenia podczas odczytu informacji z pamieci na podstawie dwubitowej liczby doprowadzonej do jego wejsc A i B. Liczba odpowiadajaca symbolowi stop po¬ woduje, poprzez wyjscie Yt tego ukladu, zamknie¬ cie bramki sumacyjnej 3C i przez to wylaczenie generatora taktu SD. Zamknieta zostaje równiez po¬ przez wejscie A bramka iloczynowa ZB, odcinajac 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60droge impulsom taktujacymi pamiec buforowa 2C oraz licznik 1A. Urzadzenie jest zatrzymane. Ope¬ rator moze w tym czasie telegrafowac przy uzyciu przycisków 3J i 3K manipulatora7 urucha¬ miajac tylko zespól generujacy 3 urzadzenia.Zapoczatkowanie odczytu z zespolu pamieci X urzadzenia nastepuje po wymuszeniu w pamieci buforowej 2C, przyciskiem 2E start liczby binarnej róznej od symbolu stop. Powoduje to taka zmiane stanu wyjscia Y, ukladu dekodujacego 2D, ze zo¬ staje otworzona bramka 2B, oraz poprzez bramke 3C wlaczony zostaje generator taktu 3D, doprowa¬ dzajac przebieg prostokatny do ukladu formujacego kreski 3E. Sygnal z wyjscia tego ukladu, doprowa¬ dzony poprzez bramki 2B i 2A, jest przebiegiem taktujacym pamiec buforowa 2C i licznik 1A.W przypadku odczytywania liczby odpowiadaja¬ cej kresce, uklad dekodujacy 2D Wymusza wyj¬ sciem Y, w przenzutniku 3B taki stan, ze sterowa¬ ny nim uklad 3E polaczy dwa kolejne krótkie im¬ pulsy w jeden dlugi — kreske. Dla pozostalych symboli uklad 3E przenosi niezmieniony sygnal z generatora taktu 3D.W przypadku odczytywania liczby odpowiadaja¬ cej symbolowi odstep lut stop przebieg z wyjscia Yj ukladu dekodujacego 2D zamknie bramka 3F droge sygnalowi z ukladu 32 na zewnatrz urzadze¬ nia.Proces odczytu zostanie zatrzymany po pojawie¬ niu sie w pamieci buforowej 2C symbolu stop, co przez uklad dekodujacy 2D i brantke 3C wylaczy generator taktu 3D. Odczyt moze byc równiez za¬ trzymany na zadanie operatora przez zwarcie klu¬ cza 2F, którym wymuszony zostaje poprzez wejscie R w pamieci buforowej 2C. symbol „stop".Zastrzezenie patentowe Urzadzenie do generowania, zapisywania i odtwa¬ rzania sygnalów telegraficznych alfabetu Morse*a wykorzystujace pamiec elektroniczna polaczona za posrednictwem zespolu przetwarzajacego z zespo¬ lem generujacym sygnaly alfabetu Morse*a, którego dwa klucze manipulatora dolaczone sa do dwu wejsc bramki sumacyjnej i dwu wejsc ukladu wejsciowego a wyjscie tego ukladu jest do¬ laczone do wejscia D przerzutnika D o wyj¬ sciu Q polaczonym z trzecim wejsciem ukladu wej¬ sciowego i z wejsciem ustawiajacym ukladu for¬ mujacego kreski, którego drugie wejscie poprzez generator taktu polaczone jest z wyjsciem bramki sumacyjnej zas jego wyjscie polaczone jest z wej¬ sciem zegarowym przerzutnika D i z jednym wej¬ sciem bramki iloczynowej dolaczonej swoim wyj¬ sciem do wejscia stopnia kluczujacego oraz poprzez kluczowany generator czestotliwosci do wejscia przetwornika elektroakustycznego, natomiast w ze¬ spole pamieci wyjscia danych licznika adresowego polaczone sa z wejsciami danych adresowych dwóch pamieci glównych i z wejsciami danych trzeciej pa¬ mieci adresów oraz poprzez przetwornik cyfrowo- -analogowy z wejsciem wskaznika lokalizacji w ze¬ spole pamieci przy czym wejscia danych licznika !3 730 10 adresowego polaczone sa z wyjsciami danych pa¬ mieci adresów a do jej wejscia ustawiajacego do¬ laczony jest przycisk zapamietania znacznika zas do wejscia ustawiajacego licznika adresowego do- 5 laczony jest przycisk ustawiajacy liaznik a do jego wejscia zerujacego dolaczony jest przycisk zeruja¬ cy licznik, znamienne tym, ze zespól przetwarza¬ jacy (2) zawiera uklad kodujacy (2G), którego jed¬ no wejscie (A) jest polaczone z wyjsciem (Q) prze- w rzutnika D a jego dwa wyjscia (Yt, YJ polaczone sa z wejsciami danych obu pamieci glównych (DIB, D1D) zas wyjscia danych obu pamieci glównych (Q1B, Q1D) sa polaczone~z dwoma-wejsciami da¬ nych (Dl, D2) dwubitowej pamieci buforowej (2C) 15 w jaka wyposazony jest zespól przetwarzajacy (2) i wyjscia danych (Ql9 Oj) tej pamieci (2C) polaczo¬ ne sa z wejsciami (A, B) ukladu dekodujacego (2B) przy czym jedno wyjscie (Yj) ukladu dekodujacego (2D) polaczone jest z drugim wejsciem (B) bramki ao iloczjmoweg <3F) a drugie wyjscie (Y^) polaczone jest z wejsciem ustawiajacym (S) przerzutnika D a trzecie wyjscie (YJ poprzez bramki sumacyjna (3C) zespolu generujacego sygnaly alfabetu Morse'a (3) polaczone jest z jednym wejsciem (A) uniwibra- . ** tora wykonujacego odstepy (2M) polaczonego swoim wyjsciem (Q) ze wskaznikiem odstepów (20, z dru¬ gim wejsciem (B) ukladu kodujacego (2G) i jednym wejsciejrt (A) bramki Sumacyjnej <2A), której dru¬ gie wejscie (fi) poprzez bramke# iloczynowa <2B) 30 polaczona z trzecim wyjsciem (Y$) ukladu dekodu¬ jacego (2D), jest polaczone z wyjsciem (Y) ukladu formujacego kreski (3E) a jej (2A) wyjscie (Y) po¬ laczone jest z wejsciem zegarowym (T) dwubitowej pamieci buforowej (2C) i z wejsciem zegarowym 35 (T) licznika adresowego (1A) zespolu pamieci (1) oraz z jednym wejsciem (A) uniwibratora impul¬ sów zapisu (21) zespolu przetwarzajacego (2), któ¬ rego wyjscie danych (Q) dolaczone jest do .wejsc przelaczajacych zapis/odczyt (R/W) otiu pamieci 40 glównych (IB, ID) a jego drugie wejscie (B) i trze¬ cie wejscie (C) ukladu dekodujacego (2D) oraz dru¬ gie wejscie (B) uniwibratora wykrywajacego odste¬ py (2M) jak równiez wejscie wskaznika zapisu (2Z) dolaczone sa do wyjscia danych (Q) przerzutnika 45 RS (2J) pelniacego role przelacznika zapis — od¬ czyt dla calego urzadzenia, którego jedno wejscie zerujace (Rt) oraz trzecie wejscie dujacego (2G) i^trzecie wejscie (Ct) uniwibratora impulsów zapisu (21) dolaczone sa do wyjscia prze- so niesienia (CR) licznika adresowego (1A) a ponadto do drugiego wejscia zerujacego (Rj) i wejscia usta¬ wiajacego (S) przerzutnika RS dolaczone sa przy¬ ciski zapis-odczyt (2K, 2L) natomiast przycisk (2HK do zapisywania symboli „stop" jest dolaczony do 55 pozostalych wejsc ukladu kodujacego (C*2G) i uni¬ wibratora impulsów zapisu (€^21)* zas przycisk (2P) powiekszajacy dodatkowo odstepy miedzyliterowe jest dolaczony do trzeciego wejscia (C) uniwibrato¬ ra wykrywajacego odstepy (2M) a przycisk (2E) •o „start" jest dolaczony do wejscia ustawiajacego (S) dwubitowej pamieci buforowej (2C) zas przycisk (2F) „stop" jest dolaczony do wejscia zerujacego (R) tej pamieci (2C).123 730 A3FYU- J~3~h1 PL