Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do pomiaru metnosci.Znane i stosowane przyrzady do pomiaru metnosci dzialaja w oparciu o pomiar absorpcji i rozproszenia.Jednym z nowszych przyrzadów jest turbidymetr firmy Giovanola Frcres. S.A. CH 1970 Mothey, Schweiz. W przykladzie tym pomiar metnosci wykonuje sie przez pomiar wspólczynnika absorpcji. Uklad optyczny stanowia dwa zródla i dwa detektory, a procedura pomiaru i sposób obróbki wielkosci elektrycznych daje wartosc metnosci niezalezna od zmiany parametrów zródel swiatla, detektorów i niezalezna w znacznym stopniu od zabrudzenia okienek.Sposób pomiaru jest nastepujacy: w pierwszym cyklu pomiarowym jedno ze zródel swiatla zostaje wlaczone, wykonuje sie pomiar strumienia swietlnego docierajacego do dwóch detektorów, z których jeden jest traktowany jako sygnal odniesienia, drugi jako sygnal pomiarowy, w drugim cyklu po wylaczeniu pierwszego zródla swiatla nastepuje zalaczenie drugiego zródla swiatla i detektory zmieniaja sie rolami. Prady fotoelektryczne z detektorów wzmacniane sa wzmacnia¬ czami logarytmicznymi i w bloku obliczenionym przeprowadza sie dzielenie stosunku sygnalu pomiarowego do sygnalu odniesienia z pierwszego i drugiego cyklu pomiarowego. Wynik pomiaru jest w znacznym stopniu niezalezny od stopnia zuzycia zródel swiatla i detektorów oraz zabrudze¬ nia okienek. Wada tej metody jest to, ze barwa nosnika i zawiesiny jest mierzona przez przyrzad jako metnosc, co powoduje zawyzenie wyników pomiaru.Wady tej pozbawione sa przyrzady firmy Monitek, Monitor Technology Inc. 630 Proc.Avenue, Redwood City CA 94063 USA. Przyrzady firmy Monitek wyposazone sa w opatentowany uklad optycznej filtracji przestrzennej, który pozwala na oddzielenie swiatla rozproszonego w przód od swiatla przechodzacego bez rozproszenia. W przykladach zastosowano dwa detektory, z których jeden, rejestrujacy wiazke przechodzaca bez rozproszenia, jest detektorem odniesienia, a drugi, rejestrujacy swiatlo rozproszone, jest detektorem pomiarowym.Zaleta przyrzadów jest to, ze nie rejestruja barwy roztworujako metnosci. Wadajest zastoso¬ wanie dwóch detektorów gdyz zmiana parametrów jednego z detektorów prowadzi do blednych wyników.2 123721 Celem wynalazku jest opracowanie urzadzenia do pomiaru metnosci wykorzystujacegojedno zródlo swiatla i jeden detektor.Urzadzenie wedlug wynalazku charakteryzuje sie tym, ze otwór w przeslonie umieszczonej miedzy zródlem swiatla i badanym osrodkiem jest wiekszy od otworu w przeslonie znajdujacej sie miedzy badanym osrodkiem a detektorem.Przyrzad wedlug wynalazku podobnie jak metnosciomierz firmy Giovanola jest niewrazliwy na zmiane czulosci detektora, starzenie sie zródla swiatla, zabrudzenie okienek i dodatkowo, podobnie jak metnosciomierz firmy Monitek mierzy swiatlo rozproszone i jest niewrazliwy na barwe nosnika.Urzadzenie do pomiaru metnosci jest przedstawione przykladowo na rysunkach, na których fig. 1 przedstawia schemat metnosciomierza, a fig. 2 sektor wirujacy.Metosciomierz sklada sie: z zródla swiatla 1, kondensora 2 badanego osrodka 3, detektora 4, sektora 5, okienek 6 i 7 oraz przeslon 8 i 9 zotworami 12 i 13. Na rysunkach zaznaczono przeswit 10 oraz os 11 sektora 5.Zródlo swiatla 1 znajduje sie w ognisku kondensora 2. Miedzy kondensorem 2 i okienkiem 7 umieszczony jest sektor 5 wirujacy wokól osi 11. Przeslona 8 z otworem 12 przylega do okienka 7 od strony badanego osrodka 3. Okienka 7 i 6 sa równolegle. Miedzy okienkami 7 i 6 znajduje sie badany osrodek 3. Przeslona 9 z otworem 13 przylega do okienka 6 od strony badanego osrodka 3.Detektor 4 przylega do okienka 6 od strony przeciwnej. Zasada dzialania urzadzeniajest nastepu¬ jaca: zródlo swiatla 1 i kondensor 2 daja równolegla wiazke swiatla przechodzaca pod nieobecnosc sektora 5 i przeslon 8 i 9 z otworami 12 i 13 przez okienka 7 i 6, badany osrodek 3 i padaja na detektor 4. Przeslona 8 z otworem 12 i sektor 5 ograniczaja szerokosc i okreslaja polozenie wiazki w badanym osrodku 3. Przeslona 8 z otworem 12 jest tak umieszczona i ma takie wymiary, ze przepuszcza równoczesnie swiatlo przez co najwyzej dwa przeswity 10 sektora 5. Dzieki ruchowi wirowemu sektora 5 otrzymuje sie wiazke swiatla zmieniajaca periodycznie swój przekrój i poloze¬ nie w osrodku 3. Przeslona 9 z otworem 13 ogranicza szerokosc wiazki padajacej na detektor 4.Strumien swietlny dochodzacy do detektora 4 w zaleznosci od polozenia sektora 5 posiada szereg maksimów i minimów. Sygnal w maksimumjest rejestrowany, gdy swiatlo przechodzi wprost przez przeswit 10 i badany osrodek 3 do detektora 4. Minimum odpowiada rejestracja swiatla rozproszo¬ nego. Stosunek minimalnego strumienia swietlnego do maksymalnego jest miara i rosnie ze wzrostem metnosci.Zastrzezenie patentowe Urzadzenie do pomiaru metnosci zlozone z zródla swiatla, kondensora, okienek, przeslon z otworami, detektora oraz sektora wirujacego, znamienne tym, ze otwór (12) w przeslonie (8) umieszczonej miedzy zródlem swiatla (1) i badana substancja (3) jest wiekszy od otworu (13) w przeslonie (9) znajdujacej sie miedzy badana substancja (3) i detektorem (4).123721 11 -^ Fig.1123721 / 11 10 Fig. 2 Pracownia Poligraficzna LT PRL. Naklad 120 cgz.Cena ino zl PL