Przedmiotem wynalazku jest sposób selektywnego urabiania skal robotami strzalowymi, zwlaszcza w waskoprzodkowych wyrobiskach górniczych, umozliwiajacy za jednym odpalaniem ladunku materialu wybuchowego calego przodka otrzymanie urobku posegregowanego.Dotychczasowy stan techniki. Urabianie zlóz rudnych w kopalniach podziemnych prowadzi sie metoda strzelnicza, tzn. z zastosowaniem materialów wybuchowych. Zloza rudne charakteryzuja sie miedzy innymi zmiennoscia w ich okruszcowaniu, w szczególnosci w profilu pionowym, wystepowaniem w nich w postaci warstw partii nieokruszcowanych lub innych rodzajów skal, które w procesie eksploatacji stanowia niepozadane naturalne zanieczyszczenie zloza. Miazszosc zlóz rudnych jest bardzo zróznicowana i waha sie od kilkunastu centymetrów do kilkudziesieciu metrów.Wyrobiska eksploatacyjne, z róznych powodów jak np. przyjety system wybierania, stoso¬ wane maszyny i urzadzenia, musza posiadac odpowiednia minimalna wysokosc, czesto wieksza od miazszosci zloza. Wymienione czynniki powoduja, ze w profilu pionowym furty eksploatacyjnej oprócz samej rudy wystepuja skaly plonne, które wybierane razem z ruda podwyzszaja koszty wydobycia, transportu i przeróbki, bowiem biora one udzial w kazdym z wymienionych procesów.W przypadku kiedy zloze ma miazszosc mniejsza niz wysokosc wyrobiska wybierkowego, przy równoczesnym zaleganiu skal plonnych w spagu lub stropie, znane jest wykonywanie tzw. przy- bierki, która polega na tym, ze w pierwszej kolejnosci a wiec selektywnie, urabiana i wybieranajest skala plonna lub zloze, a w nastepnej kolejnosci odpowiednio zloze lub skala plonna. Sposób ten posiada szereg niedogodnosci, do których zaliczyc nalezy przede wszystkim koniecznosc wykony¬ wania dwóch niezaleznych cykli wydobywczych oraz zlozona organizacje pracy, bowiem w celu uzyskania jednego zabioru nalezy dwukrotnie wykonac: wiercenie otworów strzalowych, ladowa¬ nie otworów strzalowych, odpalenie otworów strzalowych, przewietrzanie przodka, kontrole niewypalów, wybieranie i odstawe urobku. Przy tak prowadzonym sposobie eksploatacji jest rzecza oczywista, ze wlasciwa organizacja pracy rzutujaca w zasadniczy sposób na efektywnosc, jest co najmniej trudna. Znany jest równiez z opisu patentowego ZSRR nr 591 586 inny sposób2 123 720 selektywnego urabiania rudy za pomoca materialu wybuchowego, w wyrobiskach scianowych a wiec o duzej dlugosci w których ruda zalega pod stropem a skala plonna w spagu. Sposób ten polega na zwlocznym odpaleniu trzech dlugich równoleglych do czolo przodka otworów odwierco¬ nych w skale plonnej wzdluz sciany oraz jednego rzedu otworów odwierconych nad warstwa rudy od strony podsadzki kamiennej w kierunku do stropu. Z otrzymanego urobku kamiennego jest wykonywana podsadzka sucha, natomiast ruda jest odstawiana ze sciany za pomoca skrepera.Wedlug tej metody, która moze byc stosowana wylacznie w wyrobiskach scianowych, nie stosuje sie wlomowania a kierunki otworów wzgledem siebie w rudzie i w kamieniu sa prostopadle.Ponadto jednostkowe uzycie materialów wybuchowych w warstwie odpalanej jako pierwsze jest mniejsze od odpowiedniej wielkosci dla rudy.Istota wynalazku. Istota wynalazku jest sposób selektywnego urabiania skal z furty wyrobisk górniczych polegajacy na tym, ze jest realizowany za pomoca robót strzalowych w ten sposób, ze za jednym odpaleniem ladunku calego przodka na zakladany zabiór uzyska sie posegregowany urobek i ze wszystkie otwory strzalowe odwierca sie czolowo a w wydzielonej partii skal furty eksploatacyjnej, która jako pierwsza ma byc urabiana i odrzucona poza przodek stosuje sie wlomowanie i odpalanie momentalne lub zwloczne, najkorzystniej milisekundowe ladunków materialów wybuchowych natomiast w pozostalej partii skal furty eksploatacyjnej, która po urabianiu pozostaje w bezposrednim sasiedztwie czola przodka stosuje sie odpalanie ladunków materialów wybuchowych ze zwloka czasowa wieksza niz w urobionej i odrzuconej uprzednio partii skal, lub z ta sama zwloka ale pod warunkiem, ze najwyzszy numer zapalnika zwlocznego w partii urobionej uprzednio jest mniejszy od najnizszego numeru zapalnika zwlocznego w partii nastepnej. Ponadto ilosc materialów wybuchowych przypadajaca najednostke urobku w wydzielo¬ nej jako pierwszej do urabiania partii skal jest wieksza od odpowiedniej ilosci w nastepnej odstrzeliwanej partii zloza.Sposób selektywnego urabiania skal zgodnie z wynalazkiem przynosi szereg korzysci. Umozli¬ wia bowiem uzyskanie dwóch niezaleznych usypisk urobkujak np. skaly plonnej i rudy, które sa nastepnie odstawiane niezaleznie od siebie. Usypiska te sa okolo 80-90% nie wymieszane ze soba, tak, ze minimalne zubozenie rudy jest nieporównywalne w stosunku do innych sposobów urabiania skal, w których furta eksploatacyjna w profilu pionowym zawiera rózne skaly. Powazna zaleta tego sposobu jest otrzymywanie posegregowanego urobku za jednym odpalaniem calego ladunku wydobywczego jak wiercenie otworów, ladowanie matrialu wyuchowego, przewietrzanie, odstawa itd. wykonywane sa jeden raz w kazdym zabiorze.Wyjasnienie figur rysunków. Wynalazek jest zilustrowany na zalaczonych rysunkach, na których fig. 1 przedstawia czolowy widok przodka z rozmieszczeniem wszystkich otworów strzalo¬ wych, fig. 2 — widok boczny tego samego wyrobiska z zaznaczeniem kierunków otworów strzalo¬ wych, fig. 3 — rzut poziomy przodka ze wszystkimi otworami strzalowymi odwierconymi w wydzielonej jako pierwszej do selektywnego urabiania dolnej partii skal, fig. 4 przedstawia rzut poziomy wszystkich otworów strzalowych odwierconych w wydzielonej jako drugiej do selektyw¬ nego urabiania górnej partii skal, fig. 5 — zawiera tabelke rozlozenia zwlok czasowych na poszczególne otwory strzalowe, fig. 6 — przedstawia rozmieszczenie wzdluz wyrobiska rudy i skaly plonnej uzyskanej poprzez selektywne urabianie.Przyklad realizacji wynalazku. Zloze rudy R o malej miazszosci jest eksploatowane systemem filarowo-komorowym z zastosowaniem samojezdnych maszyn ciezkich. Ze wzgledu na przyjety system eksploatacji oraz maszyny i urzadzenia, wyrobiska wybierkowe tzn. komory maja wysokosc wieksza od miazszosci m o wartosc h, która stanowi grubosc wybieranej równiez skaly plonnej zalegajacej pod spagiem rudy. Tak wiec furta eksploatacyjna F zawiera rude oraz skale plonna (patrz fig. 1). Zgodnie z wynalazkiem skala plonna P jest tak urabiania robotami strzalowymi, ze nastepuje jej odrzucenie na pewna odleglosc od czola przodka, natomiast ruda po urobieniu równiez metoda strzelnicza, pozostaje w bezposrednim sasiedztwie przodka (patrz fig. 6).Zrealizowano to w ten sposób, ze w skale plonnej P odwiercono czolowo otwory strzalkowe z zastosowaniem wlomowania. W tym przypadku zastosowano wlom klinowy — otwory strzalowe nr 1-12. Pozostale otwory strzalowe nr 13-30 sa otworami pomocniczymi i obrysowymi. Nato¬ miast w rudzie R równiez czolowo odwiercone otwory strzalowe w trzech poziomych rzedach, po piec otworów w kazdym rzedzie — otwory nr. 31-45. W partii rudnej nie stosowano wlomowania.Ilosc otworów strzalowych w skale plonnej P, rudzie R dobrano tak, by ilosc ich przypadajaca na123720 3 jednostke powierzchni partii skaly plonnej P byla duzo wieksza od odpowiadajacej jej ilosci dla partii rudnej, a tym samym by ilosc materialu wybuchowego przypadajaca na urobienie jednostki skaly plonnej P byla duzo wieksza od ilosci materialu wybuchowego przypadajacej na urobienie jednostki rudy R. Ladunki materialu wybuchowego w otworach strzalowych w partii nieokruszczo- wanej uzbrojono zapalnikami elektrycznymi milisekundowymi natomiast w rudzie zapalnikami elektrycznymi 0,5 sekundowymi, przy czym kazdy rzad poziomy otworów strzalowych w rudzie R posiadal ten sam stopien zwloki czasowej, ale coraz to wyzszy dla kazdego rzedu w kierunku stropu. Oczywiscie ladunek materialu wybuchowego calego przodka, a wiec wszystkie otwory w skale plonnej P i rudzie R odpalono elektrycznie jednoczesnie. Zastosowanie zwiekszonego ladunku oraz wlomu w skale plonnej P przy równoczesnym milisekundowym odpalaniu, zwieksza¬ jacym wspóldzialanie ladunków w otworach tej partii spowodowalo urobienie i odrzucenie skaly plonnej P na zakladana odleglosc od czola przodka, a tym samym powstanie dodatkowej plaszczy¬ zny odsloniecia pod partia rudna, do której sa równolegle otwory strzalowe odwiercone poziomo w rudzie R detonujace ze zwloka 0,5 sekundowa.Takwiec otwory strzalowe w pierwszym rzedzie partii rudnej detonuja po stosunkowo dlugim czasie wzgledem odstatnich detonujacych otworów w partii skaly plonnej P. Przy powstalej juz w miedzyczasie dodatkowej plaszczyznie odsloniecia równoleglej do rzedów otworów w rudzie ze stopniowymi zwlokami 0,5 sekundowymi i mniejszymi ladunkami, ruda urobiona zostala przede wszystkim w kierunku tej plaszczyzny, tzn. zrzucona zostala w dól, w miejsce gdzie uprzednio zalegala w caliznie skala plonna P.Zastrzezenie patentowe Sposób selektywnego urabiania skal robotami strzalowymi zwlaszcza w waskoprzodkowych wyrobiskach górniczych, umozliwiajacy otrzymanie urobku w duzym stopniu posegregowanego za jednym zwlocznym odpalaniem ladunku materialu wybuchowego calego przodka polegajacy na tym, ze ladunku materialu wybuchowego o otworach strzalowych w wydzielonej jako pierwszej do urabiania partii skal sa zbrojone zapalnikami elektrycznymi momentalnymi lub zwlocznymi a zwlaszcza milisekundowymi zas ladunki materialów wybuchowych w otworach strzalowych nastepnej partii skal sa zawsze zbrojone zapanikami elektrycznymi zwlocznymi ale o wiekszej zwloce czasowej niz w pierwszej partii skal lub tej samej zwloce przy czym najwyzszy numer zapalaników elektrycznych w partii skal urabianej jak pierwszej jest mniejszy od najnizszego numeru zapalników elektrycznych zwlocznych w nastepnej urabianej partii skal, znamienny tym, ze we wszystkich wydzielonych do selektywnego urabiania partiach skal furty eksploatacyjnej wszyst¬ kie otwory strzalowe wierci sie czolowo od plaszczyzny przodka, a w wydzielonej jako pierwszej do urabiania partii skal stosuje sie wlomowanie, przy czym stosuje sie w tej pierwszej partii skal calkowita ilosc materialów wybuchowych przypadajaca najednostke urobku z niej uzyskanego, nie mniejsza od odpowiedniej ilosci w partiach kolejno urabianych.123720 <: z\&ivf W? Pi*.ko fo< zabiór 4142,43,44.45 3+32,33,14.35 7,8^314,19,20.25,26 12 ' 1015.16.21,22.2128 A1%12,17;18l23.24l29,30 h2 u 'Pii 11 2 2?2115 9 3 292317 11 5 26 4 10 16 22 za 6 12 1S24 30 fig.3 v & Nr 11 muisekundONijeh 0 H 1 1-11 2 13-19 3 im 4 2530 Nr.ZEQ5-sekundl 2 31-35 3 m ±\ M-fb f,9.5 fw Pracownia PoLzraficzna UPPRL. Naklad 120 egz.Cena 100 zl PL