Przedmiotem wynalazku jest tloczaca lub ssaca pompa tlokowa dla materja¬ lów gazowych, wyrózniajaca sie takiego rodzaju urzadzeniem zaworów ssawnych i tlocznych, ze przestrzen szkodliwa zo¬ staje doprowadzona do minimum, oraz tern, ze zawory sa tak uksztaltowane, ze pompa moze pracowac z duza iloscia skoków bez narazania zaworów na uszko¬ dzenie, a na sprawnosc jej nie wplywa to ujemnie. Siodla klap lub zaworów pla¬ skich sa mianowicie skierowane promie¬ niowo do osi cylindra i urzadzone na pier¬ scieniach, które sa osadzone na pompie koncentrycznie do osi cylindra, przyczem wewnetrzne powierzchnie tych pierscie¬ ni moga tworzyc czesc powierzchni cy¬ lindra, czyli slizgowej powierzchni tloka pompy, wskutek czego szkodliwe prze¬ strzenie zaworów sa doprowadzone.do minimum. Juz poprzednio proponowa¬ no urzadzac siodla zaworów tlocznych przy sprezarkach promieniowo do osi cy¬ lindra z plaszczyzna koncowa w gladzi cylindra, lecz nie przewidziano jednocze¬ snie podobnego urzadzenia zaworów tlocz¬ nych. Plytki zaworowe, podlug wyna¬ lazku, skladaja sie z cieniutkich pasków metalowych, wzmocnionych nalozonemi na nie metalowemi paskami, które sa krótsze od poprzednich, a wszystkie sa koncami troche zagiete ku górze. Wsku¬ tek niewielkiej masy zaworów, mozna nie przyjmowac praktycznie pod uwage ich bezwladnosci, która zwykle nieprzy¬ jemnie odczuwa sie przy szybkobieznych pompach. Dla zabezpieczenia jednak tych zaworów p niewielkiej masie, bardzo czu¬ lych na kazda róznice cisnien, od zni¬ szczenia, i dla ograniczenia ich skoku, do-plyw gazii do zaworów lub odplyw tych¬ ze z zaworów zostaje dlawiony. Dlawie¬ nie to uskutecznia sie, np. w ten sposób, ze na stronie otwierania sie zaworów jest urzadzona komora, która przepuszcza gaz z zaworów tylko przez taki przekrój, któ¬ ry równa sie najwyzej przekrojowi prze¬ plywowemu, odpowiadajacemu najwiek¬ szemu skokowi zaworów; w ten sposób zostaje uniknióne nawet przy duzej ilo¬ sci skoków pompy zbytnie unoszenie sie zaworów, mogace je uszkodzic. W po¬ dobny sposób moze byc równiez dla¬ wiony doplyw do zaworu. Oczywiscie, urzadzenie takie wazniejsze jest dla za¬ worów ssawnych, niz dla zaworów tlocz¬ nych, gdyz te' i tak chronione sa przed zbyt gwaltownem otwieraniem sie -wsku¬ tek cisnienia w przewodzie tlocznym.Dalsza cecha charakterystyczna pompy wedlug niniejszego wynalazku jest to, ze siodlo zaworu ssawnego w cylindrze tak moze byc urzadzone, ze przy suwie tlocz¬ nym zostaje zasloniete tlokiem, wsku¬ tek czego wysokie cisnienie, panujace przy koncu tlocznego suwu w pompie, nie dochodzi do zaworów ssawnych.Wszystkie wyszczególnione cechy spra¬ wiaja to, ze pompa podlug wynalazku pracuje z duza iloscia obrotów, wykazu¬ jac wysoki stopien sprawnosci; pompe taka mozna wiec bezposrednio sprze¬ gnac z silnikiem elektrycznym, turbina i t. p. silnikiem.Fig. 1 rysunku przedstawia przyklad wykonania pompy wedlug wynalazku w przekroju osiowym odnosnej jej cze¬ sci; fig. 2 i 3 przedstawiaja w planie i wi¬ doku zgóry pierscien zaworowy; fig. 4 i 5 przedstawiaja dwa dalsze przyklady wy¬ konania pompy w przekroju osiowym.W przykladzie wykonania podlug fig. 1 cylinder pompy oznaczony jest przez 1. Na nim j est umocowana oprawa 21 na która jest nasadzona pokrywa 3, zamykajaca wne¬ trze cylindra. Oprawa 5 podtrzymuje we¬ wnatrz pierscienie 4 i 5, których powierzch¬ nie wewnetrzne znajduja sie na powierzch¬ ni cylindra i posiadaja promieniowo skie¬ rowane otwory 6 i 7. Pierscien 4ze swe- mi otworami 6 tworzy siodla dla zawo¬ rów ssawnych, pierscien o ze swemi otwo¬ rami 7 — siodla dla zaworów tlocznych.Przekrój takiego pierscienia jest przed¬ stawiony na fig. 2.Zawory same skladaja sie z paczki cienkich metalowych pasków 8, 9y 10, 11, umocowanych sruba 12 do pierscienia.Metalowy pasek 8, przylegajacy bezpo¬ srednio do pierscienia zaworu i pokry¬ wajacy otwory zaworowe jest najdluzszy.Paski,'lezace na nim sa stopniowo krót¬ sze i umieszczone sa tylko w celu wzmoc¬ nienia paska 8. Paski wzmacniajace sa nieco odgiete na swych koncach dla ula¬ twienia zmian ksztaltu plytki 8 przy otwie¬ raniu. W przykladzie wykonania zaworu tlocznego, przedstawionego na fig. 2, plyt¬ ka zaworowa pokrywa po dwa otwory zaworów po obu stronach punktu umo¬ cowania 13. Ze wzgledu na istnienie czterech grup otworów 7 zaworów, na obwodzie pierscienia znajduja sie rów¬ niez i cztery paczki pasków zaworo¬ wych 8, 9, 10, U.Podobne urzadzenie posiada pier¬ scien 4 zaworów ssawnych, przy któ¬ rym jednak zawory umieszczone sa na stronie wewnetrznej pierscienia. Dla wy¬ tworzenia miejsca dla pasków zaworo¬ wych, pierscien 4 posiada wyciecie 13 jak to widac z fig. 1, a dla ograniczenia skoku zaworu ssawnego w wycieciu 13 umocowane sa osiowo skierowane pre¬ ciki 14. Wielkosc przekrojów przeloto¬ wych • zaworów umozliwia stosowanie wiekszej ilosci obrotów, niz dotychczas Paski zaworów tlocznych moga byc z grubszego materjalu, niz paski zawo¬ rów ssawnych, wskutek czego nie sa wymagane specjalne ograniczenia wiel¬ kosci skoku, pomijajac juz to, ze cisnie- — * —nie, panujace w przewodzie tlocznym i dzialajace na zawory, powstrzymuje od zbyt wielkich zmian w otwieraniu sie za¬ worów.Poniewaz tlok 15 pompy przy suwie tlocznym, moze byc dosuniety bardzo blisko do wewnetrznej powierzchni po¬ krywy 3, a zawory umieszczone sa bez¬ posrednio przy przestrzeni tlokowej pom¬ py, szkodliwa przestrzen zostaje zmniej¬ szona do minimum. Wskutek tego, ze tlok 15 podczas suwu tlocznego pokry¬ wa, jak to widac z fig. 1, zawory ssaw¬ ne 6, przeto wysokie cisnienie, panuja¬ ce przy koncu tlocznego suwu w pom¬ pie, nie moze dzialac na te zawory.Do przysadu 16 przymocowywa sie prze¬ wód ssacy, do przysadu 17—przewód tloczny.W przykladzie wykonania podlug fig. 4 obydwa pierscienie zaworowe, a mianowicie pierscien 18 dla zaworów ssawnych, i pierscien 19 dla zaworów tlocznych sa umieszczone w sposób po¬ dobny, jak w wyzej opisanym przykla¬ dzie. Istotna róznica polega jedynie na tern, ze pomiedzy pierscieniem ssawnym zaworów 18i wnetrzem cylindra jest urza¬ dzona pierscieniowa komora 20y laczaca sie z wnetrzem cylindra szczelina 21, której przekrój przelotów}^ jest w ten sposób obliczony, ze równa sie najwy¬ zej sumie przekrojów przelotowych wszystkich zaworów ssawnych przy do¬ puszczalnym najwiekszym ich skoku.Pierscien 22, odgraniczajacy komore od wnetrza cylindra, sluzy jednoczesnie do ograniczenia skoku zaworów ssawnych.Przy suwie ssawnym zostaje wiec przez szczeline 21 dlawiony wyplyw ssanego przez zawory ssawne gazu, unika • sie wiec raptownego unoszenia sie tych za¬ worów pomimo ich niewielkiej masy i tern samem zapobiega sie uszkodze¬ niom zaworów.Moglaby, naturalnie, byc równiez urza¬ dzona taka komora i ze strony otwiera¬ nia sie zaworów tlocznych, gdzie to jest jednak mniej wazne, gdyz, jak to juz zo¬ stalo zaznaczone, cisnienie, którem za¬ wory tloczne sa obciazone, same przez sie przedstawia dostateczne zabezpiecze¬ nie przeciw niekorzystnym naprezeniom w zaworach W7przykladzie wykonania podlug fig. 5 w wycieciu cylindra 23 wstawiony jest jeden pierscien 24, posiadajacy na dole otwory 25 zaworów ssawnych, na górze otwory 26 zaworów tlocznych. Wewnetrz¬ na powierzchnia pierscienia zaworowego przy tem wykonaniu nie lezy w powierzch¬ ni cylindra, która bedac doprowadzona blisko do pokrywy 27 cylindra, pozosta¬ wia szczeline £8, laczaca sie z pierscie¬ niowa przestrzenia miedzy scianka cy¬ lindra i pierscieniem zaworowym.Wiec i tutaj istnieje tylko dlawiace polaczenie miedzy zaworem ssawnym a wnetrzem cylindra, uniemozliwiajace raptowne unoszenie sie zaworów ssaw¬ nych. Jednoczesnie jest równiez dlawio¬ ny szczelina 28 doplyw do zaworu tlocz¬ nego.Konstrukcyjne wykonanie samych za¬ worów, jako tez i cala budowa pompy, moga miec pewne zmiany w ramach ni¬ niejszego wynalazku. PL