Przedmiotem wynalazku jest regulowane obcia¬ zenie dla pradu stalego, zwlaszcza do badania elek¬ tronicznych urzadzen zasilajacych. Regulowane obciazenie pradowe moze byc stosowane przy po¬ miarach charakterystyk statycznych i dynamicz¬ nych urzadzen zasilajacych, jak równiez da badan innych elementów i ukladów elektronicznych w warunkach laboratoryjnych.Przy badaniach urzadzen zasilajacych podsta¬ wowym przyrzadem laboratoryjnym jest regulo¬ wane obciazenie. Zwykle wykorzystuje sie do tego celu rezystor suwakowy odpowiednio duzej mocy.Przy badaniach zasilaczy niskonapieciowych na duze prady, na przyklad 5 V i 20 A, rezystancja obciazenia wynosi zaledwie kilka dziesietnych oma.W praktyce bardzo trudno jest wykonac odpo¬ wiedni regulowany rezystor o rezystancji rzedu ulamka oma na moc rzedu kilkudziesieciu watów.Znane konstrukcje rezystorów suwakowych maja duze rozmiary, sa niewygodne w uzyciu i nie za¬ pewniaja plynnej regulacji pobieranego pradu.Bardzo trudno jest bowiem zapewnic stabilny kon¬ takt elektryczny ruchomego suwaka z drutem opo¬ rowym przy przeplywie duzego pradu. Poza tym, rezystory regulowane w sposób mechaniczny nie pozwalaja na szybkie zmiany obciazenia, konieczne przy badaniach wlasnosci dynamicznych urzadzen zasilajacych. Nie pozwalaja tez na regulacje zdalna, wymagana w niektórych ukladach pomiarowych i regulacyjnych. 10 W praktyce laboratoryjnej konieczne jest regu¬ lowane obciazenie dla pradu stalego, umozliwiajace plynna regulacje i stabilizacje pobielanego pradu.Ponadto, bardzo pozadane jest, aby regulowanie obciazenie umozliwialo kluczowanie pobieranego pradu oraz regulacje zdalna.Wedlug wynalazku, w regulowanym obciazeniu dla pradu stalego, zwlaszcza do badania elektro¬ nicznych urzadzen zasilajacych, elementem o regu¬ lowanej rezystancji jest tranzystor duzej mocy, którego baza jest polaczona z wyjsciem wzmacnia¬ cza, a do wejscia tego wzmacniacza jest doprowa¬ dzone napiecie odniesienia, regulowane za pomoca potencjometru, w celu regulacji pobieranego pradu.Szeregowo z tranzystorem duzej mocy jest wla¬ czony rezystor, do którego jest przylaczone drugie wejscie wzmacniacza, realizujace ujemne sprze¬ zenie zwrotne, w celu stabilizacji pobieranego pra¬ du. Wzmacniacz i potencjometr sa przylaczone do wyjsc stabilizatora pomocniczego, którego wejscie jest przylaczone bezposrednio do zacisków glów¬ nych obciazenia. Wejscie wzmacniacza moze byc polaczone z wejsciem modulujacym w celu przy¬ laczenia zewnetrznego napiecia sterujacego pobie¬ ranym pradem.Zaleta regulowanego bociazenia wedlug wyna¬ lazku jest to, ze regulacja pobieranego pradu od¬ bywa sie na niskim poziomie mocy w ukladzie 3q wzmacniacza. Umozliwia to zastosowanie precy- 20 25 123 5533 123 553 4 zyjnego potencjometru malej mocy, pozwalajacego na zapewnienie plynnej regulacji.Zastosowanie rezystora próbkujacego i ujemnego sprzezenia zwrotnego pradowego daje stabilizacje ustawionej wartosci pobieranego pradu, niezalez¬ nie od napiecia na zaciskach obciazenia. Taka wlasciwosc regulowanego obciazenia pradowego bardzo ulatwia badania tych charakterystyk za¬ silaczy, które musza byc prowadzone przy stalym pradzie obciazenia.Dzieki temu, ze stabilizator pomocniczy pobiera potrzebna moc bezposrednio z zacisków regulowa¬ nego obciazenia, regulowane obciazenie wedlug wynalazku ma postac dwójnika o regulowanej re¬ zystancji dla pradu stalego i nie wymaga dodatko¬ wych ukladów zasilajacych do zasilania ukladu elektronicznego. Korzystne wlasciwosci regulowa¬ nego obciazenia wedlug wynalazku uzyskuje sie jirzy zastosowaniu takiego rozwiazania ukladowego wzmacniacza, przy którym wzmacniacz moze pra¬ cowac przy zasilaniu go niskim napieciem, na przyklad 2 V i pobiera ze stabilizatora pomocni¬ czego mdevielki prad, ponizej 1 imA, pomijalnde maly w porównaniu z pradem tranzystora duzej mocy. W tych warunkach regulowane obciazenie moze pracowac w szerokim zakresie zmian napiecia na zaciskach, a prad pobierany z tych zacisków przez stabilizator pomocniczy jest pomijalny w porównaniu z pradem pobieranym przez regulo^ wane obciazenie.Dzieki zastosowaniu wejscia modulujacego regu¬ lowane obciazenie ma wlasciwosci sterowanego zródla pradowego i moze byc wykorzystywane jako liniowy czwórnik aktywny duzej mocy w róznorod¬ nych badaniach laboratoryjnych i w miernictwie elektronicznym.Wymienione wlasciwosci regulowanego obcia¬ zenia wedlug wynalazku daja znacznie szersze mozliwosci jego zastosowan, w porównaniu z zasto¬ sowaniem regulowanego rezystora suwakowego.Przedmiot wynalazku jest pokazany w przykla¬ dzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 po¬ daje podstawowy schemat blokowy, a fig. 2 przy¬ klad realizacji szczególowej regulowanego obcia¬ zenia dla pradu stalego.Baza tranzystora mocy 1 jest polaczona z wyj¬ sciem wzmacniacza 2. Wejscie nieodwracajace wzmacniacza 2 jest polaczone z potencjometrem 3, na którym wystepuje stabilizowane napiecie od¬ niesienia. Drug-Je wejscie wzmacniacza 2 jest po¬ laczone z rezystorem próbkujacym 4, wlaczonym szeregowo z tranzystorem mocy 1. Stabilizator po¬ mocniczy 5 jest przylaczony do zacisków regulo¬ wanego obciazenia i dostarcza napiecie do zasilania wzmacniacza 2 i napiecie odniesienia, wystepujace na potencjometrze 3. Wejscie modulujace 6 jest polaczone z jednym z wejsc wzmacniacza 2.Przy otwartym wejsciu modulujacym 6, regulo¬ wane obciazenie bedzie pobieralo taki prad lQ, -nie¬ zalezny od napiecia U0 , przy którym spadek na¬ piecia na rezystorze próbkujacym 4 zrównowazy sie na wejsciu wzmacniacza 2 z napieciem odnie¬ sienia, ustawionym za pomoca potencjometru 3.Prad Ia pobierany przez stabilizator pomocniczy 5. jest pomijalnie maly w porównaniu z pradem I0 Po wprowadzeniu napiecia sterujacego na wejscie modulujace 6, spadek napiecia na rezystorze prób¬ kujacym 4, pod wplywem pradu I0 , bedzie sledzil za zmianami napiecia sterujacego. Przy kluczo¬ waniu wejscia modulujacego przebiegiem prosto¬ katnym uzyskuje sie kluczowanie pradu I0 .Na figurze 2 podano szczególowy schemat ideowy regulowanego obciazenia, szczególnie korzystny ze wzgledu na mozliwosc uzyskania szerokiego zakre¬ su regulacji i stabilizacji pobieranego pradu w szerokim zakresie zmian napiecia. W celu zwiek¬ szenia dopuszczalnej mocy wydzielane] w obcia¬ zeniu, zastosowano w podanym przykladzie wyko¬ nania dwa tranzystory duzej mocy, sterowane rów¬ nolegle, umieszczone na radiatorze. W przykladzie realizacji szczególowej wedlug fig. 2 zastosowane oznaczenia cyfrowe odpowiadaja poszczególnym blokom z fig. 1.Korzystne, ze wzgledu na wygode uzytkowania, jest wykonanie regulowanego obciazenia w postaci zwartej konstrukcji mechanicznej, laczacej wszyst¬ kie elementy ukladu, przy czym elementy elektro¬ niczne, ustalajace punkt pracy wzmacniacza, a za¬ lezne od temperatury, nie powinny byc narazone na bezposrednie promieniowanie cieplne radiatora i tranzystorów mocy.Zastrzezenia patentowe 1. Regulowane obciazenie dla pradu stalego, zwlaszcza do badania elektronicznych urzadzen za¬ silajacych, znamienne tym, ze elementem o regu¬ lowanej rezystancji jest tranzystor duzej mocy (1), którego baza jest polaczona z wyjsciem wzmac¬ niacza (2), a do wejscia tego wzmacniacza jest do¬ prowadzone napiecie odniesienia, regulowane za pomoca potencjometru (3), w celu regulacji pradu tranzystora mocy. 2. Regulowane obciazenie wedlug zastrz. 1, zna¬ mienne tym, ze szeregowo z tranzystorem duzej mocy (1) jest wlaczony rezystor (4), do którego jest przylaczone drugie wejscie wzmacniacza (2), reali¬ zujace ujemne sprzezenie zwrotne w celu stabili¬ zacji pobieranego pradu. 3. Regulowane obciazenie wedlug zastrz. 1, zna¬ mienne tym, ze wzmacniacz (2) i potencjometr (3) sa zasilane z wyjsc stabilizatora pomocniczego (5), którego zaciski wejsciowe sa przylaczone bezpos¬ rednio do zacisków glównych obciazenia. 4. Regulowane obciazenia wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienne tym, ze wejscie wzmacniacza (2) jest polaczone z wejsciem .modulujacym (6) w celu przylaczenia zewnetrznego napiecia sterujacego pobieranym pradem.123 553 D ka 4 Rfl.t.F.g.2. PL