Przy stosowanych obecnie w przemysle sposobach oczyszczania olejów mineral¬ nych i wytworzonych z nich produktów u- suwa sie skladniki niepozadane przez do¬ danie kwasu siarkowego o róznym stopniu stezenia. Oczyszczanie przeprowadza sie obecnie okresowo, a mianowicie miesza sie pttodukt, podlegajacy rafinacji w duzych cysternach z odpowiednia iloscia srodka o- czyszczajacegb. Przy oczyszczaniu koniecz¬ ne jest scisle zetkniecie sie srodka oczy¬ szczajacego z olejem mineralnym, i z tego wlasnie powodu nalezy zaopatrzyc cyster¬ ny w urzadzenia do mieszania plynów.Przy stosowaniu kwasu siarkowego z po¬ wodu nagryzajacych wlasnosci tego srodka mieszanie zaczeto uskuteczniac zapomoca wdmuchiwania powietrza, jednakze uzywa sie w tym celu równiez mieszarek mecha¬ nicznych.. Po przetrzymaniu plynów we wzajemnem zetknieciu tak dlugo, aby po¬ zadana reakcja mogla sie odbyc w rozmia¬ rach dostatecznych, rozpoczyna sie odwi¬ rowywanie w zbiorniku rafinacyjnym lub innym osadu smoly siarkowanej wraz z nadmiarem kwasu siarkowego. Nawet po odwirowaniu w ciagu osmiu do dwunastu godzin, a po takim czasie zwykle przerywa sie oddzielanie, olej zawiera jeszcze znacz¬ ne ilosci kwasu siarkowego oraz czastki smoly w stanie zawieszenia. Celem usunie¬ cia kwasu siarkowego oraz reszty smoly, stosuje sie zwykle przemywanie oleju wo¬ da, która nastepnie usuwa sie przez odwi¬ rowanie. Nastepnie zobojetnia sie olej za¬ pomoca alkaljów, które oddziela sie w opi¬ sany poprzednio sposób. Alkalja, pozosta¬ jace po tern ostatniem odwirowaniu, a takzemydla, rozpuszczone w oleju, usuwa sie przez .wymywanie. Opisany powyzej spo¬ sób ppzosfewia wiele do zyczenia. Trudnosc tak scislego wymieszania kwasu siarkowe¬ go w cysternach z duza iloscia oleju, aze¬ by kazda drobina oleju zetknela sie z dro¬ bina kwasu siarkowego, czyni koniecznem stosowanie kwasu siarkowego w nadmia¬ rze, którego nie mozna tak latwo odwiro¬ wac z warstwy na dnie. Doswiadczenie wy¬ kazalo dalej, ze olej traci na wygladzie, je¬ zeli przez dluzszy czas pozostawi sie smo¬ le siarkowana w zetknieciu z olejem. W ra¬ zie niezupelnego oddzielenia smoly od ole¬ ju powstaja czesto znaczne trudnosci przy zobojetnianiu alkaljami z powodu emulsyj¬ nych wlasnosci smoly. Wobec powolnego odwirowywania, fabryki o malej produkcji wymagaja bardzo wielkich cystern i dobrze wyszkolonego personelu, szczególnie ze wzgledu na niebezpieczenstwo tworzenia sie emulsji przy zobojetnianiu.Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu ciaglej rafinacji olejów mineralnych lub po¬ dobnych produktów, wytworzonych z nich destylatów, pozostalosci destylacyjnych lub mieszanin takich produktów. W dal¬ szym ciagu opisu stosowac sie bedzie slowo olej wspólnie do wspomnianych wyzej pro¬ duktów. Sposób znamienny jest tern, ze nieprzerwane strumienie oleju, podlegaja¬ cego oczyszczaniu, i srodka oczyszczajace¬ go oraz plynu wymywajacego laczy sie ra¬ zem, miesza sie scisle i utrzymuje w tym stanie scislego wymieszania i ciaglego prze¬ plywu az do konca dokonywanej reakcji, pbczem zapomoca odwirowywania uwalnia sie olej od srodka oczyszczajacego, wzgled¬ nie od plynu wymywajacego, jak równiez od straconych z nich lub rozpuszczonych w nich substancyj, objetych równiez ogól- nem okresleniem smoly. Ponizszy opis wy¬ mienia szereg róznych odmian sposobu, wy¬ chodzac z zalozenia, ze oczyszczanie wyko¬ nywa sie zwyklemi srodkami rafinacyjne- mi, to jest kwasem siarkowym i alkaljami.Nie nalezy jednak oceniac z tego powodu znaczenia niniejszego wynalazku, jakoby ograniczal sie on do stosowania jedynie wymienionych srodków, lecz przeciwnie, sposób wedlug wynalazku mozna przepro¬ wadzic równiez zapomoca innych srodków oczyszczajacych.Fig. 1 przedstawia instalacje, przezna¬ czona do wykonywania sposobu wedlug wy¬ nalazku. Nieoczyszczony olej i kwas siar¬ kowy prowadzi sie kazdy osobno z jednego ze zbiorników 1 i 2 do odrebnych odbiorni¬ ków w aparacie regulujacym 3, skad odpro¬ wadza sie odpowiednio dobrana ilosc oleju i kwasu siarkowego do mieszarki 4, przed¬ stawionej w wiekszej skali na fig. 2. Od¬ biorniki 5 i 6 zaopatrzone sa rurami od- plywowemi 7 i 8 dla utrzymania stalego poziomu plynu oraz wentylami, osadzonemi w przewodach rurowych, laczacych je z mieszarka. Wentyle te daja sie przestawiac z zewnatrz, skutkiem czego mozna dowolnie i z cala dokladnoscia regulowac powierzch¬ nie przekroju przeplywowego. Staly po¬ ziom plynu w odbiornikach ma ten skutek, ze ilosci poszczególnych plynów, przepro¬ wadzane z odbiorników do mieszarki, zale¬ za wylacznie od powierzchni przekrojów przeplywowych i ze wobec przestawiania wentyli od zewnatrz mozna bez przerywa¬ nia ruchu zmieniac wzajemny stosunek 1- losciowy plynów. Mozna równiez sprze¬ gnac ze soba wentyle, zeby mozna bylo zmieniac ogólna ilosc plynów bez narusze¬ nia stosunku ilosciowego miedzy olejem a kwasem siarkowym. Przez przewody 10, polaczone z wentylami, prowadzi sie plyny do mieszarki 4, która powinna byc od gó¬ ry zamknieta. Oczywiscie, mozna uzyc róz¬ nych odmian aparatów regulujacych i mie¬ szarek. Co sie tyczy aparatu regulujacego, to zamiast rur odplywowych i przestawial- nych wentyli mozna zastosowac plywaki.Mozna równiez przy utrzymaniu stalej po¬ wierzchni przekroju przeplywowego zmie¬ nic ilosc przeplywu iprzez odpowiednia — 2 —zmiana wysokosci slupa cieczy w odbiorni¬ kach, W pewnych wypadkach, szczególnie zas wtedy, gdy zbiorniki 1 i 2 umieszczo¬ ne sa wysoko ponad mieszarka, a zatem, gdy cisnienie plynu nad wentylami tylko w malym stopniu zalezy od poziomu cieczy w zbiornikach 1 i 2, odbiorniki 3 4 staja sie zbedne i mozna obydwa plyny wprowa-. dzac do mieszarki przez odpowiednio na¬ stawione wentyle.Plyny, przeznaczone do zmieszania, wprowadza sie do górnej czesci mieszarki, zaopatrzonej w mieszadlo 11 ze skrzydla¬ mi 12 odpowiedniego ksztaltu. Nalezy sto¬ sowac mieszadlo mechaniczne, a nie wdmu¬ chiwanie powietrza, z powodu wspomnia¬ nych wyzej niedogodnosci, zwiazanych z domieszka powietrza do oleju, scisle wy¬ mieszanego ze stezonym kwasem siarko¬ wym. Dlugosc czasu, w ciagu którego ply¬ ny w mieszarce pozostaja ze soba w ze¬ tknieciu, mozna regulowac, a mianowicie zapomoca spuszczania mieszaniny przez jeden z kurków 13, rozmieszczonych na róznej wysokosci, do rurociagu 14r który mozna polaczyc z jedna lub kilku wirówka¬ mi 15; z tych ostatnich prowadzi sie olej do cysterny ió, a smole do cysterny 17. W wielu wypadkach dobrze jest wprowadzac plyny na dno mieszarki, a mieszanine od¬ prowadzac do wirówek z górnej czesci a- paratu. Wirówki nalezy wykonac z mate- rjalu dostatecznie odpornego na nadmiar kwasu, jaki sie ewentualnie jeszcze znaj¬ duje w odwirowywanej mieszaninie. Prócz tego powinny znalezc zastosowanie wirów¬ ki, nadajace sie do ciaglego odprowadza¬ nia dwóch plynów o róznych ciezarach wla¬ sciwych. Poza tem dobrze byloby, aby przynajmniej jeden z tych upustów dawal sie regulowac, a skutkiem tego mozna by¬ lo w ten sposób nastawic wirówke, azeby nadawala sie ona do odwirowywania ole¬ jów o róznych ciezarach gatunkowych.Opisany wyzej sposób przedstawia na¬ stepujace korzysci.Wobec ciaglosci pracy w urzadzeniu i- losc produktów, podlegajacych równocze¬ snie oczyszczaniu, staje sie bardzo niewiel¬ ka, a w malej mieszarce, jakiej wymaga o- mawiany sposób, scisle wymieszanie kwa¬ su siarkowego z olejem jest latwiejsze, niz w duzej, wobec czego mozna skrócic czas trwania reakcji i uzyc mniejszego nadmia¬ ru kwasu siarkowego. Skrócony czas trwa¬ nia reakcji, mniejsza ilosc kwasu siarko¬ wego, jak równiez znaczne skrócenie czasu potrzebnego do oddzielenia smoly, które zawdziecza sie odwirowywaniu, sprawiaja, ze szkodliwe dzialanie kwasu siarkowego na wartosciowe skladniki oleju znacznie sie zmniejsza, poniewaz dziesieciogodzinny lub dwunastogodzinny okres czasu, potrzebny zwykle do wykonania calej pracy, reduku¬ je sie do kilku minut. Odwirowywanie na sprawnej wirówce oddziela w zupelnosci kwas siarkowy i wytracone przezen zanie¬ czyszczenia, skutkiem czego mycie, ko¬ nieczne przy stosowanych obecnie sposo¬ bach, jest w przewaznej ilosci wypadków zupelnie zbyteczne. Poza tem, skutkiem lepszego usuniecia kwasu siarkowego, zmniejsza sie zuzycie alkaljów i niebezpie¬ czenstwo tworzenia sie emulsji, poniewaz smoly tworzace emulsje przez odwirowa¬ nie usuwa sie prawie w zupelnosci. Na¬ stepna zaleta opisanego sposobu pole¬ ga na moznosci kontrolowania w kazdej chwili rezultatów po odwirowaniu i natychmiastowego przedsiewziecia po¬ trzebnych kroków zaradczych. Przy oczy¬ szczaniu w duzych cysternach, w których cala zawartosc równoczesnie podlega mie¬ szaniu, trudniej jest oczywiscie kontrolo¬ wac wynik przed oczyszczeniem calego ma- terjalu.Po usunieciu przez odwirowanie smoly mozna przeprowadzic wspomniane wyzej okresowe wymywanie i okresowe zobojet¬ nianie alkaljami. Jednakze dobrze jest tak¬ ze do tych prac, jak równiez do bielenia o- leju, które w wielu wypadkach nastepuje — 3 t-po zobojetnieniu, zastosowac sposób ciagly, który mozna przeprowadzic w aparatach zasadniczo tak samo zbudowanych, jakie zastosowano do wykonywania opisanego sposobu. Przy uzyciu takiego kompletnego urzadzenia daje sie przeprowadzic sposo¬ bem calkowicie ciaglym oczyszczanie, któ¬ re nie zabiera wiecej niz kilka minut czasu. | Bardzo wazna jest konstrukcja mieszar¬ ki, poniewaz dokladne wymieszanie ply¬ nów bezposrednio po wejsciu do mieszarki skraca oczywiscie czas trwania reakcji. Z tego powodu dobrze jest wstawic pomie¬ dzy aparat regulujacy a przedstawiona na rysunku mieszarke o stalym przeplywie cieczy odpowiedni aparat, któryby doda¬ wal dokladna ilosc kwasu siarkowego do oleju. Aparat taki moze byc najrozmaitszej konstrukcji. Mozna np. zastosowac szybko wirujacy krazek, o który uderzaja obydwa plyny, przyczem nastepuje rozpylenie ich.W razie dostatecznie wielkiej szybkosci obrotu plyny opuszczaja krazek w postaci bardzo drobnego deszczu. Celem uzyskania dobrej mieszaniny zaleca sie przy tej kon¬ strukcji polaczyc plyny w jeden strumien jeszcze przed spotkaniem sie z krazkiem.Mozna równiez zastosowac aparat emul¬ syjny znanej konstrukcji, np. skladajacy sie z dwóch polaczonych ze soba krazków wirujacych, z pomiedzy których plyny wy¬ plywaja waska szczelina w postaci drobno- rozpylonej. Dostateczne rozdrobnienie i zmieszanie mozna uzyskac równiez, prze¬ puszczajac plyny przez dysze, urzadzone podobnie, jak w palniku ropnym, w którym ciecz wyplywa pod cisnieniem z otworu od powiedniego ksztaltu i nabiera przytem tak szybkiego obrotu, ze jej strumien roz¬ pyla sie przy wyjsciu z dyszy. W pewnych wypadkach mozna dokonac rozdrobnienia zapomoca jakiegokolwiek obojetnego gazu, np. spalinowego, który wprowadza sie pod cisnieniem przez odpowiednio uksztalto¬ wane dysze w zetkniecie z plynami.Przy rafinowaniu plynów, które reagu¬ ja bardzo szybko, mozna wprowadzac je bezposrednio do bebna rozdzielacza, w któ¬ rym po wejsciu, zapomoca odpowiednio u- mieszczonych skrzydel, zostaja rozpylone i dokladnie wymieszane, skad po przejsciu komory reakcyjnej, umieszczonej w srod¬ ku bebna wirówki, prowadzi sie je do ko¬ mory rozdzielczej. Przy takim ukladzie mozna stosowac bardzo krótki czas trwania reakcji, poniewaz latwo jest uniknac do¬ mieszki powietrza i skutkiem tego mozna bez szkody przekroczyc dopuszczalna tem¬ perature plynów.Najwieksza zaleta wynalezionego spo¬ sobu jest jednak ulepszenie jakosci otrzy¬ mywanych wytworów. Wiadomo bylo od- dawna, ze smola siarkowana wywiera nie¬ korzystny wplyw na oleje, a w szczególno¬ sci pogorsza znacznie ich barwe, jezeli przez dluzszy czas pozostawi sie ja w ze¬ tknieciu z olejami. Bezposrednie próby po¬ równawcze wykazaly równiez, ze zapomo¬ ca niniejszego sposobu uzyskuje sie znacz¬ nie lepsze zabarwienie przy mniejszem zu¬ zyciu kwasu siarkowego.Opisany sposób redukuje w stopniu bar¬ dzo znacznym zuzycie pary. Przy dotych¬ czasowym sposobie caly proces oczyszcza¬ nia wraz z wymywaniem mydel i odmetnie- niem zabiera przy ciezkich olejach do 48 godzin czasu, a w ciagu tego calego okresu trzeba utrzymywac olej w temperaturze 70—80°C. Przy pracy ciaglej i uzyciu wi¬ rówek mozna zredukowac potrzebny czas do kilku minut i odpowiednio do tego zao¬ szczedzic na zuzyciu pary do ogrzewania.Pewna odmiana powyzej opisanego spo¬ sobu pozwala na otrzymanie produktów wyzszej jakosci, niz dotychczasowe przy mniejszem zuzyciu srodków oczyszczaja¬ cych. Polega ona na tern, ze oczyszczanie przeprowadza sie, zanim nastapi znaczniej¬ sza polimeryzacja lub utlenienie oleju. O- czyszczanie mozna przeprowadzic jeszcze przed ostygnieciem oleju bezposrednio po — 4 —destylacji, poniewaz w takim razie jest zby¬ teczne osobne ogrzewanie celem rafinacji.Ta odmiana sposobu wykonania wyna¬ lazku pozwala na uzyskanie nastepujacych korzysci. Zuzycie srodków oczyszczajacych, a przedewszystkiem kwasu siarkowego, ob¬ niza sie znacznie. Rafinowanie odbywa sie szybciej, a przytem produkty wytracone z oleju oddziela sie w takiej postaci, ze od¬ wirowywanie staje sie latwiejsze. Ponadto uzyskane wyroby posiadaja jasniejsze za¬ barwienie i posiadaja przeto wieksza war¬ tosc handlowa. PL