Przedmiotem wynalazku jest uzwojenie transformatora stosunkowego, stosowanego w metro¬ logii elektrycznej, zwlaszcza jako indukcyjny dzielnik napiecia lub pradu o duzej dokladnosci podzialu.Znane sa precyzyjne transformatory, w których uzwojenie stosunkowe, wykonane w postaci wiazki multifilarnej, sklada sie z n izolowanych przewodów scisle skreconych ze soba i nawinietych na rdzen ferromagnetyczny. Przewody te polaczone szeregowo tworza q sekcji zapewniajacych podzial w stosunku równym wielokrotnosci l/n napiecia lub pradu wejsciowego. Dla uzyskania duzej dokladnosci podzialu wymaga sie aby rezystancje i indukcyjnosci poszczególnych przewo¬ dów oraz pojemnosci miedzy dowolnymi parami przewodów byly mozliwie jednakowe. W tym celu stosuje sie takie konstrukcje nawojów, które zapewniaja przypadkow4 zmiennosc kolejnosci przewodów na calej dlugosci wiazki. Konstrukcje te, poprawiajac równomiernosc pojemnosci miedzyprzewodowych, maja jednak istotna wade polegajaca na zwiekszeniu róznic dlugosci poszczególnych przewodów a tym samym róznic rezystancji i indukcyjnosci poszczególnych sekcji uzwojenia stosunkowego. Innym sposobem zmniejszenia róznic miedzy parametrami poszczegól¬ nych sekcji, czesto stosowanym wraz ze sposobem podanym wyzej, jest równolegle laczenie dwóch lub wiecej przewodów wiazki. Prowadzi to jednak do znacznego wzrostu pojemnosci miedzyprze¬ wodowych co wydatnie ogranicza pasmo czestotliwosci pracy transformatora.Celem wynalazku jest unikniecie niedogodnosci opisanych konstrukcji nawojów a zadanie polega na opracowaniu takiego uzwojenia multifilarnego, które zapewni szeroki zakres czestotli¬ wosci pracy transformatora a równoczesnie pozwoli na obliczenie bledów podzialu napiecia lub pradu w funkcji czestotliwosci.Uzwojenie wedlug wynalazku wykonane jest z wiazki nawinietej wokól rdzenia ferromagnety¬ cznego, korzystnie toroidalnego. Wiazka utworzona jest z przewodzacej lub nieprzewodzacej zyly srodkowej o odpowiednio dobranej srednicy, wokól której rozmieszczone sa symetrycznie izolo¬ wane przewody w ilosci równej liczbie sekcji uzwojenia stosunkowego. Przewody te sa skrecone ze soba tak, ze kazdy z nich tworzy linie spiralna wokól zyly srodkowej, przy czym w kazdym przekroju poprzecznym na calej dlugosci wiazki kolejnosc przewodów pozostaje taka sama.Wiazka moze byc dodatkowo umieszczona w przewodzacym oplocie stanowiacym ekran zewne-2 123 369 trzny. Ekran ten korzystnie jest polaczyc na obu koncach z przewodzaca zyla srodkowa, stano¬ wiaca ekran wewnetrzny. Sasiadujace ze soba izolowane przewody sa kolejlio laczone szeregowo, tworzac poszczególne sekcje uzwojenia stosunkowego.Przy takiej konstrukcji nawoju uzyskuje sie duza powtarzalnosc parametrów poszczególnych sekcji a jednoczesnie, dzieki wzajemnemu ekranowaniu przewodów zmniejsza sie wplyw poje¬ mnosci miedzyprzewodowych. W efekcie zakres czestotliwosci pracy transformatora z uzwojeniem wedlug wynalazku jest znacznie szerszy niz transformatora z dotychczas stosowanym uzwojeniem multifilarnym. Dodatkowa zaleta jest latwosc zmechanizowania procesu wykonywania wiazki wedlug wynalazku, co znacznie obniza koszt produkcji transformatorów. Korzystnym efektemjest takze mozliwosc obliczenia odpowiednich poprawek, które wobec duzej powtarzalnosci parame¬ trów nawoju pozwalaja rozszerzyc pasmo czestotliwosci, w którym podzial napiecia czy pradujest utrzymany na wymaganym poziomie dokladnosci.Przyklad wykonania uzwojenia transformatora wedlug wynalazku pokazany jest na rysunku na którym fig. 1 przedstawia przekrój poprzeczny wiazki, natomiast fig. 2 pokazuje schemat laczenia przewodów. Uzwojenie transformatora wykonane jest multifilarna wiazka skladajaca sie z dziesieciu izololowanych przewodów 1 do 10 srodkowej zyly 11 i oplotu zewnetrznego 12. Prze¬ wody ulozone sa symetrycznie wokól srodkowej zyly 11 i spiralnie wokól niej nawiniete tak, ze na calej dlugosci wiazki kolejnosc przewodów pozostaje taka sama. Wiazka umieszczona jest w oplocie 12. Sasiadujace ze soba przewody polaczone sa szeregowo a poszczególne odczepy powsta¬ lego uzwojenia stosunkowego oznaczone ulamkami dziesietnych od 0,1 do 0,9 odpowiadaja nominalnemu podzialowi jednostkowego napiecia wejsciowego.Zastrzezenia patentowe 1. Uzwojenie transformatora stosunkowego wykonane wiazka multifilarna, znamienne tym, ze sasiadujace izolowane przewody sa kolejno polaczone szeregowo ze soba i rozmieszczone w wiazce symetrycznie wokól zyly srodkowej o odpowiednio dobranej srednicy, przy czym w kazdym przekroju poprzecznym na calej dlugosci wiazki kolejnosc przewodów pozostaje taka sama. 2. Uzwojenie transformatora wedlug zastrz. 1, znamienne tyra, ze zyla srodkowa wiazki wykonana jest z materialu przewodzacego. 3. Uzwojenie transformatora wedlug zastrz. 1 znamienne tym, ze wiazka przewodów okryta jest przewodzacym oplotem.Pracownia Poligraficzna UPPRL. Naklad 120 egz.Cena 100 zl PL