Przedmiotem wynalazku jest sterowany dwójnik czynny majacy zastosowanie w ukladach laczników tyrystorowych jako element generujacy impulsy za¬ laczajace, zas w ukladach automatyki analogowej jako element logiczny realizujacy zalaczenie prze¬ kaznika malej mocy jedynie wtedy, gdy napiecie w jego obwodzie wzbudzenia ma wartosc wieksza od okreslonego progu, przy czym moze byc takze wykorzystane wszedzie tam, gdzie zachodzi potrze¬ ba programowego przetwarzania ladunku groma¬ dzacego przez kondensator na impuls pradu.Stan techniki, W znanych ukladach wytwarzania impulsów do programowego zalaczania laczników tyrystorowych sa wykorzystywane generatory sa- niodlawne lub generatory relaksacyjne oparte na tranzystorach jednozlaczowych, przy czym oddzie¬ lenie galwanicze obowodów wejscie-wyjscie zapew¬ niaja transformatory, zas energia impulsów prze¬ kazywanych do obwodu bramkowego tyrystora jest pobierana z ukladu sterujacego.Znany jest takze z polskiego opisu patentowego nr 103171 uklad wyzwalania bramkowego tyrysto¬ rów symetrycznych z oddzieleniem galwanicznym obwodu wyzwalania od obwodu roboczego tyrysto¬ ra — sterowany za pomoca transoptora dwójnik czynny wlaczony pomiedzy koncówki plus i minus mostka prostowniczego. W dwójniku tym kolektor fototranzystora jest polaczony z baza wzmacniaja¬ cego tranzystora, a przez rezystor z jego emiterem.Emiter tego fototranzystora jest polaczony poprzez 10 15 nastepny rezystor z kolektorem wzmacniajacego tranzystora. Opisany dwójnik nie ma napieciowego progu nieczulosci i dziala bez dodatniego sprzezenia zwrotnego, co wyklucza jego zastosowanie do im¬ pulsowego rozladowania kondensatora.Istota wynalazku. W stosowanym dwójniku wed¬ lug wynalazku pomiedzy baza pierwszego bipolar¬ nego tranzystora i kolektor drugiego bipolarnego tranzystora o przeciwnym typie przewodnictwa wzgledem pierwszego tranzystora jest wlaczony fo¬ totranzystor transportera. Sterowany dwójnik roz¬ wiazuje problem generowania impulsów duzej mocy zalaczajacych laczniki tyrystorowe sterowane fazo¬ wo i oprócz galwanicznego rozdzielenia obwodów wejscie-wyjscie zapewnia bardzo dobra odpornosc na zaklócenia przemyslowe, dzieki napieciowemu progowi dzialania od strony obwodu roboczego.Objasnienie rysunku. Przedmiotem wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonywania na ry¬ sunku przedstawiajacym ideowy schemat ukladu dwójnika.Przyklad realizacji wynalazku. Sterowany dwój¬ nik czynny zawiera transoptor 1, zaopatrzony w dio¬ de elektroluminiscencyjna wlaczona w obwód ste¬ rowania oraz w fototranzystor wlaczony miedzy baza pierwszego bipolarnego tranzystora Tl i kolektor drugiego bipolarnego tranzystora Tl o przeciwnym typie przewodnictwa wzgledem pierwszego tranzy¬ stora Tl, Pomiedzy emiterem pierwszego tranzysto¬ ra Tl i kolektorem drugiego, bipolarnego tranzy- 123 3633 123 363 4 stora T2 jest wlaczony kondensator Cl, zas miedzy emiterem i baza drugiego tranzystora T2 jest wla¬ czony rezystor Rl. Kolektor tranzystora Tl jest po¬ laczony z wyjsciowym zaciskiem A, natomiast z za¬ ciskiem B jest polaczony emiter drugiego, bipolar¬ nego tranzystora T2.Dzialanie ukladu. Jezeli przez elektroluminiscen- cyjna diode transoptora 1 nie przeplywa prad, to fototranzystor tego transoptora znajduje sie w stanie odciecia i sterowany dwójnik wedlug wynalazku nie przewodzi pradu pomiedzy wyjsciowymi zacis¬ kami A i B. Jezeli przez wspomniana diode transop¬ tora 1 przeplywa prad pobierany z obwodu stero¬ wania, to fototranzystor tego transoptora znajduje sie w stanie nasycenia, zas droga dla pradu pomie¬ dzy zaciskami A i B dwójnika moze byc zamknieta lub otwarta w zaleznosci od poziomu napiecia w ob¬ wodzie roboczym tego dwójnika.W przypadku gdy wymienione napiecie — np na wlaczonym w obwód roboczy dwójnika kondensa¬ torze, który ma zostac rozladowany — przekroczy wartosc okolo 8V progu lawinowego przebicia zla¬ cza baza — emiter tranzystora Tl, spolaryzowanego rewersyjnie, zwiekszonego okolo 0,7 V i jednoczes¬ nie plynie prad okreslonej wartosci przez diode transoptora 1, zaczyna przewodzic tranzystor T2 zwiekszajac tym samym prad bazy tranzystora Tl, co w konsekwencji powoduje gwaltowna zmiane stanu w kierunku nasycenia obydwu tranzystorów Tl i T2. Uklad dziala wiec z dodatnim sprzezeniem 15 20 25 30 zwrotnym. Nasyceniu tranzystorów Tl i T2 odpo¬ wiada zmniejszenie rezystancji pomiedzy zaciskami A i B dwójnika oraz przeplyw pradu w obwodzie roboczym, np. pradu impulsowego rozladowania kon¬ densatora.W przypadku gdy napiecie w obwodzie roboczym ma wartosc mniejsza od progu lawinowego przebi¬ cia zlacza baza — emiter tranzystora Tl, spolaryzo¬ wanego rewersyjnie, zwiekszonego okolo 0,7 V, dwójnik wedlug wynalazku nie przewodzi pradu pomiedzy wyjsciowymi zaciskami A i B niezaleznie od stanu transoptora 1. Rezystor Rl zamyka droge dla pradu zerowego tranzystora Tl, natomiast kon¬ densator Cl zwieksza odpornosc dwójnika na zakló¬ cenia przemyslowe.Zastrzezenie patentowe Sterowany dwójnik czynny, zawierajacy transop- tor-oddzielajacy galwanicznie obwody wejscie-wyj- scie — oraz dwa bipolarne tranzystory, przy czym miedzy emiterem jednego a kolektorem drugiego tranzystora jest wlaczony kondensator, zas miedzy emiterem i baza tego tranzystora jest wlaczony re¬ zystor, znamienny tym, ze pomiedzy baza pierwsze¬ go bipolarnego tranzystora (Tl) i kolektor drugiego bipolarnego tranzystora (T2) o przeciwnym typie przewodnictwa wzgledem pierwszego tranzystora (Tl) jest wlaczony fototranzystor transoptora (1).ZGK 179/1100/84 — 90 egz, Cena 100,* zt PL