Przedmiotem wynalazku jest uklad zasilania paliwem lotniczego silnika turbi¬ nowego, wyposazony w obwód rozruchowy steru¬ jacy podczas rozruchu dozowaniem paliwa d^ wtryskiwaczy silnika.Stan techniki. W znanych ukladach zasilania pa¬ liwem lotniczych siMków turbinowych, przeplywem paliwa przez glówna linie zasilania steruje dozu¬ jacy zawór iglowy.Dla zapewnienia stanów przejsciowych oraz sta¬ nów ustalonych pracy silnika turbinowego, poloze¬ nie dozujacego zaworu iglowego jest ustalane przez serwotlok, którym podczas rozruchu silnika s»teruje automat rozruchu w postaci zaworu upustowego.Zawór upustowy automatu rozruchu jest stero¬ wany dzwignia, na która poprzez membrane, ane- roid i suwak, dzialaja sily od róznicy cisnien po¬ wietrza zza sprezarki i otoczenia oraz od cisnienia paliwa z glównej linii zasilania, przy czym prze¬ bieg charakterystyki dozowania jes-t korygowany doborem dyszek i sprezyn.Podczas rozruchu zawór upustowy automatu rozruchu jest otwarty i laczy ze zlewem glównym linie zasilania oraz komory serwotloka ustalajace polozenie dozujacego zaworu iglowego, przy czym samoczynnie utrzymuje przebieg charakterystyki dozowania bez mozliwosci regulacji z zewnatrz.Po zakonczeniu rozruchu, to Jest po osiagnieciu przez silnik obrotów biegu jalowego, dalszym przebiegiem charakterystyki dozowania paliwa ste- 20 ruja pozostale regulacyjne elementy ukladu, zas zawór upustowy automatu rozruchu jest zamknie¬ ty i nie wywiera zadnego wplywu na dozowanie paliwa.Ponowne otwarcie zaworu upustowego automatu rozruchu nastepuje, gdy w glównej linii zasilania cisnienie wzrosnie powyzej cisnienia dopuszczal¬ nego, bowiem wtedy zawór upustowy spelnia funkcje zaworu bezpieczenstwa, przy czym nie ma mozliwosci regulacji cisnienia otwarcia bez naru¬ szania charakterystyki dozowania paliwa podczas rozruchu. - Przyczyna wzrostu cisnienia w glównej linii za¬ silania jest stopniowe zmniejszanie przekroju o- twTorków wtryskiwaczy spowodowane powstawa¬ niem osadu wzglednie czesciowe zatykanie sie wtryskiwaczy przez ewentualne zanieczyszczenia.W takim przypadku zawór upustowy automatu rozruchu otwiera sie przed osiagnieciem maksy¬ malnych parametrów dozowania paliwa.Jest to duza niedogodnoscia zwlaszcza podczas startu lub lotu z maksymalna moca silnika, bo¬ wiem wtedy nieoczekiwane otwarcie zaworu upus¬ towego automatu rozruchu powoduje zaklócenie prawidlowosci startu lub lotu.Istota wynalazku. Celem wynalazku jest opraco¬ wanie takiego ukladu zasilania paliwem lotnicze¬ go silnika turbinowego, w którym nie wystepuja wymienione niedogodnosci. Zostalo to osiagniete wedlug wynalazku dzieki temu, ze w ukladzie za- 123 094123 094 3 silania paliwem lotniczego silnika turbinowego wy¬ posazonym w obwód rozruchowy, sterujacy pod¬ czas rozruchu dozowaniem paliwa poprzez dozuja¬ cy zawór iglowy do wtryskiwaczy, miedzy zawo¬ rem upustowym automatu rozruchu, a glówna linia zasilania oraz komora serwotloka umieszczono wy¬ lacznik w postaci zaworu suwakowego, którego su¬ wak posiada wybranie, przez które w fazie rozru¬ chu silnika, zawór upustowy jest przez jedna dysz- ke polaczony z glówna linia zasilania i przez dru¬ ga dyszke z komora nad serwotlokiem sterujacym dozujacym zaworem iglowym, przy czym jedna jczelowa Jtompja nad suwakiem wylacznika auto- •rrtatu^rozructiu jest polaczona przez zlew ze zbiór- jnikiem, zas druga .czolowa komora nad suwakiem •'wylacznika automatu rozruchu jest polaczona z ! wylffanliiem suwaka wylacznika automatu rozruchu. *~ ^ównoczeinie^eiem zabezpieczenia glównej li¬ nii zasilania przed nadmiernym wzrostem cisnienia umieszczono równolegle do wylacznika automatu rozruchu, miedzy zaworem upustowym automatu rozruchu a glówna linia zasilania, zawór bezpie¬ czenstwa w postaci zaworu zwrotnego, który przy nadmiernym cisnieniu w glównej linii zasilania otwiera przeplyw w kierunku zaworu upustowego automatu rozruchu i wypuszcza czesc paliwa do zlewu. Tak zbudowany uklad zasilania paliwem lotniczego silnika turbinowego, znacznie zwieksza niezawodnosc pracy silnika turbinowego i zwiek¬ sza bezpieczenstwo lotu obiektu latajacego oraz po¬ zwala na bezpieczne podwyzszenie cisnienia pracy silnika, a tym samym ekonomiczne zwiekszenie mocy silnika.Objasnienie rysunku. Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysun¬ ku, na którym jest pokazany schemat ukladu za¬ silania paliwem lotniczego silnika turbinowego, tyl¬ ko z zespolami istotnymi dla opisania wynalazku.Przyklad wykonania wynalazku. Uklad zasilania paliwem lotniczego silnika turbinowego 1, sklada sie z pompy nurnikowej 2, stalego wydatku poda¬ jacego paliwo ze zbiornika 5 i z dozujacego zawo¬ ru iglowego 3, wtryskiwacza 6, oraz zespolów ste¬ rujacych, które steruja cisnieniem glównej linii za¬ silania i przekrojem przeplywu dozujacego zaworu iglowego 3.Jednym z zespolów sterujacych dozujacym za¬ worem iglowym 3 jest automat rozruchu 12 wyko¬ nany w postaci zaworu upustowego 19, na który przez dzwignie 17 dzialaja sily «od suwaka 18 do¬ ciskanego cisnieniem z glównej linii zasilania 4 oraz sily od róznicy cisnienia powietrza doprowa¬ dzanego zza sprezarki przez wlot 13, pod membra¬ ne 15 i cisnienia otoczenia doprowadzanego przez wlot 14 do komory aneroidu 16.Automat rozruchu 12 jest podzielony na dwie szczelnie oddzielone komory powietrzna i paliwo¬ wa, z których ta ostatnia jest polaczona z jednej strony przez linie zlewowa do zbiornika 5, a z dru¬ giej strony przez zawór upustowy 19 jest polaczo¬ na z zespolami sterujacymi i glówna linia zasila¬ nia 4. Jednym z tych zespolów przylaczonych do zaworu upustowego 19 automatu rozruchu 12 jest 4 suwakowy wylacznik 21 automatu rozruchu 12, przez którego wybranie 25 w suwaku 22, zawór upustowy 19 jest przez dyszke 11 polaczony z glówna linia zasilania 4, a przez dyszke 10 jest 5 polaczony z komora 9 mad serwotlokiem 7 steruja¬ cym dozujacym zaworem iglowym 3.Suwak 22 wylacznika 21 automatu rozruchu 12 jest utrzymywany w polozeniu otwartym wylacz¬ nika 21 przez sprezyne 23 umieszczona w czolowej komorze 24, która jest przez linie zlewowa pola¬ czona ze zbiornikiem 5.Do drugiej czolowej komory 26 nad suwakiem 22 wylacznika 21 jest przez dyszke 11 doprowadzo¬ ne cisnienie z glównej linii zasilania 4.Przy przekroczeniu przez silnik 1 obrotów roz¬ ruchu czyli obrotów biegu jalowego, wzrost cisnie¬ nia w glównej linii zasilania 4 spowoduje przesu¬ niecie suwaka 22, który zamknie polaczenie miedzy zaworem przelewowym 19 i glówna linia zasilania 4 oraz zamknie polaczenie przez dyszke 10 z ko- nora 9 nad serwotlokiem 7, przez co zoistaje unie¬ mozliwiony wplyw automatu rozruchu 12 na róz¬ nice cisnien w komorach 9 i 8 serwotloka 7, a tym samym na ruch tego serwotloka 7 sterujacego dozujacym zaworem iglowym 3. Komora 8 jest bezposrednio polaczona z glówna linia zasilania 4.Zawór bezpieczenstwa 20 jest wlaczony równo¬ legle do wylacznika 21 miedzy zaworem upusto¬ wym 19 i dyszka 11 i otwiera sie przy nadmier¬ nym wzroscie cisnienia na glównej linii zasilania 4, przez co czesc paliwa z glównej linii zasilania 4 zostaje przez dyszke 11 i zawór upustowy 19 au¬ tomatu rozruchu 12 odprowadzana przez linie zle¬ wowa do zbiornika 5. Wtedy nastepuje spadek cis¬ nienia w komorze 9 i serwotlok 7 przestawia do¬ zujacy zawór iglowy 3 na mniejszy przekrój prze¬ plywu co powoduje zmniejszenie cisnienia w glów¬ nej linii zasilania 4.Zastrzezenia patentowe 1. Uklad zasilania paliwem lotniczego silnika tur¬ binowego, wyposazony w obwTód rozruchowy ste¬ rujacy podczas rozruchu dozowaniem paliwa po¬ przez dozujacy zawór iglowy do wtryskiwaczy sil¬ nika, Ziilmienny tym, ze miedzy zaworem upusto¬ wym (19) automatu rozruchu (12) a glówna linia zasilania (4) oraz komora (9) serwotloka (7) jest umieszczony wylacznik (21) automatu rozruchu (12) w postaci zaworu suwakowego, którego suwak (22) posiada wybranie (25) laczace zawór upustowy (19) poprzez dyszke (11) z glówna linia zasilania (4) a poprzez dyszke (10), z komora (9) nad serwotlokiem (7), przy czym jedna czolowa komora (24) wylacz¬ nika (21) jest polaczona ze zbiornikiem (5), zas druga czolowa komora (26) wylacznika (21) jest polaczona z wybraniem (25) suwaka (22.) 2. Uklad zasilania paliwem lotniczego silnika turbmiowego wedlug zastrz. \, znamienny tym, ze równolegle do wylacznika (21), miedzy zaworem upustowym (19) automatu rozruchu (12) a glówna linia zasilania (4) jest wlaczony zawór bezpieczen¬ stwa (20). 15 20 25 30 40 45 1:0 55123 094 IB 17 12 16 15 14 13 Fig.1 PL