Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia granulowanego nawozu fosforowego z nawozu pylistego otrzymywanego przez dzialanie trójtlen¬ ku siarki na rozdrobnione surowce fosforowe. Na¬ wozy fosforowe wytwarzane w formie pylistej sa zazwyczaj poddawane granulowaniu, poniewaz na¬ wóz w formie granulowanej nie wymaga opako¬ wania, jest dogodniejszy w transporcie, przeladun¬ kach, w wysiewaniu, a ponadto efektywnosc na¬ wozenia za pomoca produktu granulowanego jest wyzsza. Wynika to ze stopniowego jego rozpusz¬ czania i przyswajania przez rosliny.Nawóz fosforowy nowego typu wytwarzany we¬ dlug patentu nr 101.814 przez dzialanie gazowego trójtlenku siarki na rozdrobnione surowce fosfo¬ rowe otrzymywany jest w postaci pylistej. Jest to nawóz w którym fosforany rozpuszczalne w sla¬ bych kwasach organicznych, które to zwiazki uwa¬ zane sa za przyswajalne przez rosliny, w stosun¬ ku do calkowitej zawartosci fosforanów, stanowi nie wiecej niz 80%. Natomiaist fosforany rozpusz¬ czalne w wodzie w stosunku do ogólnej ich ilosci wystepuja zaledwie w kilku procentach. Dzialanie takiego nawozu jest wiec dlugotrwale lecz powcCne.Wykorzystywany jest on przez rosliny przez okres kilku lat, jednak rosliny szybko rosnace nie sa w stanie pobrac z niego odpowiedniej dawki fosforu w okrasie swojego rozwoju. Pylista postac nawozu wymaga stosowania opakowan podczas jego trans- portu, przeladunków i magazynowania. 10 2 Celem wynalazku jest usuniecie wyzej przedsta¬ wionych wad, a zadaniem technicznym — opraco¬ wanie sposobu zwiekszenia udzialu skladników przyswajalnych i rozpuszczalnych w wodzie oraz sposobu wytwarzania nawozu w formie granulo¬ wanej. W nawozie otrzymywanym przez dzialanie S03 na rozdrobnione fosforyty wystepuja glównie nierozpuszczalne w wodzie skondensowane fosfo¬ rany watpnia jak na przyklad . trójfosforan lub czterofosforan.Stwierdzono, ze dzialajac na taki material kwa¬ sami nieorganicznymi, fosforowym lub siarkowym, lub ich mieszanina uzyskuje sie zwiekszenie udzia¬ lu fosforanów rozpuszczalnych w wodzie oraz fos¬ foranów przyswajalnych. Ponizsze schematy podaja przyklady reakcji zachodzacych miedzy skonden¬ sowanymi fosforanami, na przyklad czterofosfora¬ nem wapnia z kwasami nieorganicznymi: 20 Ca3P40l8 + 2H^P04 -* 3CaH^P207 CasP40I3 + 2H^P04 + 3H20 -* aCa/H^PO^ CaaP4013 + H2S04 -* CaS04 + CaH^P207 + CafP03/t CasP40I3 + H2SO4 + 3H20 - CaSG4 + 2Ca/H2P04/2 25 Tworzacy sie tutaj kwasny pirofosforan wapnia jest znacznie lepiej rozpuszczalny niz czterofosfo¬ ran. W obecnosci odpowiedniej ilosci wody kon¬ cowym produktem reakcji staje sie ortofosforan jednowapniowy, sól w pelni rozpuszczalna w wo¬ dzie. 122 5253 122 525 4 W sposobie wedlug wynalazku material pylisty, uzyskany przez dzialanie S03 na mineralne surow¬ ce fosforowe miesza sie z kwasem fosforowym, siarkowym lub mieszanina tych kwasów w ilosci, po przeliczeniu na H3tP04, 0,1—0,5 kg/kg pylistego nawozu. Reagujaca mase intensywnie miesza sie i kieruje dalej bezjposrednao do granulatora na przyklad bebnpwego. Produkty reakcji zachodza¬ cych w wyniku-dzialania kwasów, szybko krysta¬ lizuja utwardzajac uformowane granulki. Zbedne staje sie, tutaj suszenie otrzymywanego nawozu.Utwardzony zgranulowany produkt poddaje sie se¬ gregacji wyodrebniajac odpowiednie frakcje. Nad- ziarno i podziarno zawraca sie do mieszalnika.Temjperature reagujacej masy w mieszalniku utrzymuje sie w granicach 350—420 K, przez wpro¬ wadzenie odpowiednio podgrzanego kwasu oraz wy¬ korzystujac ewentualnie temperature pylistego na¬ wozu.Ilosc i stezenie stosowanych kwasów mcze byc zmieniana w dosc szerokim zakresie w zaleznosci od zamierzonego udzialu poszczególnych zakresów rozpuszczalnosci fosforanów. Ilosc wprowadzanego kwasu w przeliczeniu na 100% H$F04 moze wy¬ nosic 0,1—0,4 kg/kg materialu pylistego.Istote wynalazku wyjasniaja ponizsze przyklady: Przyklad I. 100 kg pylistego nawozu zawie¬ rajacego: — fosforanów ogólem — fosforanów rozpuszczalnych w 2% kwasie cytrynowym — siarczanów — fosforanów rozpuszczalnych w wodzie 26,3% P205 18,8% PaOs 23,5% S03 1,6% P-A o temperaturze 300 K wymieszano z 35 kg kwasu fosforowego o stezeniu 71,5% H^P04 i temperatu¬ rze 390 K i nastepnie uzyskana mase o tempe¬ raturze 355 K poddano granulacji. Po 15 minutach granulowany material ulegl utwardzeniu. Uzyskano 130 kg nawozu zawierajacego: 34,2% P2Os 31,6% P2Os 16,7% P2Os Udzial fosforanów rozpuszczalnych w wodzie wy¬ niósl 49% w stosunku do calkowitej ich zawartosci. — fosforanów ogólem — fosforanów rozpuszczalnych w 2% kwasie cytrynowym — fosforanów rozpuszczalnych w wodzie Przyklad II. 100 kg pylistego materialu o skladzie jak w przykladzie I o temperaturze 360 K wymieszano z 23 kg kwasu fosforowego zawiera¬ jacego 65% H3PO4 o temperaturze 380 K. Tempe¬ ratura reagujacej masy wynosila 375 K. Po zgra- nulowaniu material ulegl utwardzeniu po oko¬ lo 10 minutach. Uzyskano 118 kg nawozu zawie¬ rajacego: 10 20 25 30 40 45 — fosforanów ogólem — fosforanów rozpuszczalnych w 2% kwasie cytrynowym — fosforanów rozpuszczalnych w wodzie 31,5% P205 28,4% P2O5 12,0% P*05 Udzial fosforanów rozpuszczalnych w wodzie wy¬ niósl 38% ogólnej ich zawartosci.Przyklad III. 100 kg pylistego nawozu o skladzie jak w przykladzie I, o temperaturze 400 K wymieszano z mieszanina kwasów, w sklad której weszlo 18 kg kwasu fosforowego o zawar¬ tosci 55,5% H3BO4 i 11 kg kwasu siarkowego o za¬ wartosci 95% H2SO4. Temperatura mieszaniny kwa¬ sów wynosila 355 K, temperatura reagujacej masy osiagnela 410 K. granulowany produkt utwardzal sie po ok. 7 minutach, uzyskano 125 kg nawozu o skladzie: — fosforanów ogólem 27,0% P2Os — fosforanów rozpuszczalnych w 2% kwasie cytrynowym 26,1% P205 — fosforanów rozpuszczalnych w wodzie 18,4% P205 Udzial fosforanów rozpuszczalnych wyniósl 68% ogólnej ich zawartosci.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania granulowanego nawozu fosforowego z nawozu pylistego otrzymywanego przez dzialanie trójtlenku siarki na rozdrobnione surowce fosforowe, znamienny tym, ze na pylisty material dziala sie kwasem fosforowym, lub siar¬ kowym lub mieszanina tych .kwasów w ilosci po przeliczeniu na HaP04, 0,1—0,4 kg/kg pylistego nawozu, reagujaca mase miesza sie intensywnie, po czym poddaje granulowaniu i segregacji wedlug znanych sposo'bów. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze temperature reagujacej mieszaniny utrzymuje sie w zakresie 350—420 K.PZGraf. Koszalin A-2375 85 A-4 Cena 100 zl PL