Przedmiotem wynalazku jest sekwencyjny uklad sterowania do programowo-logicznego zalaczania i wylaczania dowolnych urzadzen pracujacych okresowo, zwlaszcza agregatów pompowych, chlod¬ niczych, klimatyzacyjnych i innych.W znanych ukladach sterowania róznymi urza¬ dzeniami pracujacymi okresowo stosuje sie steror wanie czesciowo zautomatyzowane. I tak, np. w sy¬ stemach nawadniajacych grunty uprawne, stacje pomp sterowane sa automatami, w których kolej¬ nosc zalaczania i wylaczania pomp nastepuje za posrednictwem przekaznika elektromechanicznego.Uklad zawierajacy znane przekazniki programo¬ we elektromechaniczne umozliwia jedynie posobne wlaczanie i wylaczanie urzadzen zgodnie ze szty¬ wno narzuconym i nie zmienianym programem.W przekaznikach elektromechanicznych stosowane sa elementy obrotowe, po których slizgaja sie sty¬ ki, a program sterowania naniesiony jest, poprzez przerwy, na obwodzie elementu ruchomego.Znane sa równiez uklady sterowania wykonane w oparciu o przekazniki elektromagnetyczne i ele¬ ktroniczne, które równiez zapewniaja sterowanie posobne i takze szytwno-programowe.Wymienione rozwiazania w ukladach automa¬ tów moga realizowac posobne i okresowe sterowa¬ nie urzadzen poprzez wybieranie sekwencji pro¬ gramu za pomoca jednego kanalu zliczajacego..Dotychczasowe rozwiazania techniczne w tej dziedzinie automatyki stosowanej w takich urza- 10 15 20 25 30 Z dzeniach jak np. w deszczowniach nawadniajacych, stacjach pomp i klimatyzacyjnych, charakteryzuja sie tym, ze sztywno narzucony program nie daje mozliwosci sterowania nadaznego zapewniajacego równomierna eksploatacje posobnie sterowanych urzadzen. Okolicznosc ta jest szczególnie niedogod¬ na w sytuacji wywolanej koniecznoscia przymuso¬ wego wylaczenia niektórych z nich np. z powodu awarii, przeciazenia lub planowanego postoju.Uzywane w aparaturze sterowniczej przekazniki elektromechaniczne i elektromagnetyczne stanowia elementy zawodne o scisle okreslonej trwalosci i okresie uzytkowania, a takze o ograniczonych mozliwosciach realizowanych funkcji. Rozszerzenie realizowanych funkcji jest utrudnione i materialo- chlonne, przy czym uklady zbudowane przy uzyciu wymienionych przekazników sa wysoce zawodowe, charakteryzuja sie duzym poborem mocy elektrycz¬ nej, wymagaja czestego nadzoru i posiadaja nie¬ wielka odpornosc na trudne warunki klimatyczne.Majac na uwadze podane wyzej okolicznosci po¬ stawiono sobie cel usuniecia wad które ujawniaja sie w ukladach sterowania i wytyczono zadanie opracowania ukladu przeznaczanego do posobnego i programowo-logicznego sterowania zapewniajace¬ go niezawodne i optymalne dokonywanie zalaczen i w7ylaczen urzadzen.Wedlug wynalazku przetworniki sygnalów wej¬ sciowych zalaczania i wylaczania polaczone sa z zespolami warunków zalaczania i wylaczania 122 121/ 3 oraz blokiem sygnalów wejsciowych, który polaczo¬ ny jest z blokiem sterujacym zegarem. Blok ste¬ rujacy zegarem polaczony jest z zespolem warun¬ ków poczatkowych i blokad, a taktujacy zegar polaczony jest z zespolami warunków zalaczania i wylaczania, które poprzez liczniki zalaczania i wylaczania oraz dekodery polaczone sa z reje¬ strem sterujacym poprzez wzmacniacze elementa¬ mi wykonawczymi. Rejestr polaczony jest z blo¬ kami recznego zalaczania i wylaczania, które po¬ przez zespoly korygujace zalaczanie i wylaczanie polaczone sa z zespolami warunków zalaczania i wylaczania, a dekodery polaczoine sa z zespola- „mi korygujacymi zalaczanie i wylaczanie.Wykonane zgodnie z istota wynalazku automaty, uwierajace uklad—sekwencyjny i nadazny do po- sobnego ^pfrdg&mowo-logicznego sterowania stacji |omp deszczowni shizacych do nawadniania upraw¬ nych gruntów, wypakuja duza odpornosc na trudne ^arupki *klimatycznf, maly pobór mocy elektrycz¬ nej-i niewrazliwoscna zaklócenia. Uklad automa¬ tu zabezpiecza zupelnie urzadzenie przed subiek¬ tywnymi pomylkami obslugujacego personelu w czasie rozruchu i pracy i charakteryzuje sie prosta budowa. Ponadto uklad ten nadaje sie rów¬ niez do sterowania urzadzeniami chlodniczymi, klimatyzacyjnymi i hydroforowymi.Uklad wedlug wynalazku przystosowany jest do wspólpracy z komputerowym systemem teleme¬ chaniki dla centralnego sterowania i kontroli pra¬ cy z jednej glównej dyspozytorni calego systemu nawadniajacego obejmujacego wiele indywidual¬ nych deszczowni.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, który odtwarza schemat blokowy ukladu sterujacego ruchem do¬ wolnych urzadzen pracujacych okresowo.Uklad ma dwa identyczne czlony zalaczania i wylaczania. Czlon zalaczania sklada sie z zespolu warunków zalaczania 7, licznika zalaczania 9, de¬ kodera zalaczania 11 oraz zespolu korygujacego 14.Czlon wylaczania posiada identyczne elementy, a mianowicie: zespól warunków wylaczania 8, li¬ cznik wylaczania 10, dekoder wylaczania 12 oraz zespól korygujacy wylaczania 15. Oba czlony sa uruchamiane poprzez' zespól taktujacy 6, który polaczony jest z blokiem sterowania zegarem 5 oraz laczy sie z blokiem sygnalów wejsciowych 4 uruchamianym przez przetworniki sygnalów wej¬ sciowych zalaczania 2 i wejsciowych wylaczania 3.Ponadto blok sterowania zegarem 5 uruchamiany jest poprzez zespól warunków poczatkowych i blo¬ kad 1. Dekoder zalaczania 11 oraz wylaczania 12 laczy sie ze wspólnym rejestrem sterujacym 13, który z kolei laczy sie z elementami wykonaw¬ czymi 17 poprzez wzmacniacze wyjsciowe 16. Po¬ nadto rejestr sterujacy polaczony jest z blokiem zalaczania recznego lub awaryjnego 18 i z blokiem wylaczania recznego lub awaryjnego 19.Dzialanie ukladu sterujacego wedlug wynalazku w przykladzie zastosowania np. w deszczowni, po¬ lega na tym, ze po spelnieniu parametrów poczat¬ kowych, a mianowicie po podaniu zasilania ele¬ ktrycznego na uklad, zapewnieniu odpowiedniego zasobu wody na ujeciu, odpowietrzeniu pomp i po 121 4 wytworzeniu odpowiedniej poduszki powietrznej w hydroforze, uklad sterujacy jest gotowy do pracy automatycznej. W przypadku dojscia do ukladu sygnalu informujacego o nadmiarze ilosci wody 8 podawanej na pole w czasie jego pracy nastepuje zadzialanie przetwornika sygnalu wejsciowego wy¬ laczania 3 albo w przypadku mniejszego od potrzeb podawania wody nastepuje zadzialanie przetworni¬ ka sygnalu wejsciowego zalaczania 2. Sygnaly te lt. przekazywane sa dalej poprzez blok sygnalów wej¬ sciowych 4 i blok sterowania zegarem 5, który uruchamia zegar taktujacy 6. Zegar taktujacy 6 taktuje wedlug ustalonego uprzednio najkorzyst¬ niej algorytmu pracy, ito jest dla deszczowni wy- 15 syla sygnal po czasie tv a nastepnie taktuje z o- kresem t2 wiekszym od tr Taktowanie zostaje przerwane w wypadku zaniku sygnalu wejsciowe¬ go na zegar taktujacy 6, a ponojwny powrót tego sygnalu uruchamia zegar taktujacy 6 wedlug tego 10 samego algorytmu. Sygnaly z tego zegara poda¬ wane sa na zespól warunków zalaczania 7 i zes¬ pól warunków wylaczania 8, w zaleznosci od tego, który z przetworników sygnalu wejsciowego 2 lub 3 jest wzbudzony i wysyla sygnal startowy, 25 zespól warunków zalaczania 7 lub zespól warun¬ ków wylaczania 8 uruchamia licznik zalaczania 9 lub licznik wylaczania 10. Cyfrowe sygnaly z licz¬ nika zalaczania 9 lub licznika wylaczania 10 poda¬ wane sa poprzez dekoder zalaczania 11 lub deko- 30 der wylaczania 12 na wspólny rejestr sterujacy 13 oraz na zespól korygujacy zalaczania 14 lub zes¬ pól korygujacy wylaczania 15. Rejestr sterujacy 13, poprzez wzmacniacze wyjsciowe 16, uruchamia ele¬ menty wykonawcze 17. 35 W wypadku zalaczania recznego lub awaryjnego poprzez blok zalaczania recznego lub awaryjnego 18 sygnal z zespolu korygujacego zalaczania 14 podawany jest na zespól warunków, zalaczania 7.Sygnal ten koryguje stan licznika zalaczania 9 40 powodujac pominiecie tej pozycji licznika, której odpowiada zalaczanie odbiornika wczesniej juz u- ruchomionego recznie albo awaryjnie poprzez blok 18. Podobnie w wypadku wylaczania recznego albo awaryjnego poprzez blok wylaczania recznego lub 45 awaryjnego 19 sygnal z zespolu korygujacego wy* laczenia 15 podawany jest na zespól warunków \ wylaczania 8. Sygnal ten koryguje stan licznika wylaczania 10 powodujac pominiecie tej pozycji licznika, której odpowiada wylaczenie odbiornika bo wczesniej juz wylaczonego recznie lub awaryjnie poprzez blok 19.Zastrzezenie patentowe Uklad sterujacy ruchem dowolnych urzadzen pracujacych okresowo, skladajacy sie z dwóch nie¬ zaleznych identycznych czlonów, z których jeden jest kanalem zalaczania, drugi zas kanalem wy¬ laczania, znamienny tym, ze przetworniki (2) i (3) sygnalów wejsciowych zalaczania i wylaczania po- M laczone sa z zespolami (7) i (8) warunków zala¬ czania i wylaczania oraz blokiem (4) sygnalów wejsciowych, który polaczony jest z blokiem (5), sterujacym zegarem (6), przy czym blok (5) pola¬ czony jest z zespolem (1) warunków poczatkowych w i blokad, a taktujacy zegar (6) polaczony jest z se-122121 spolami (7) i (8) warunków zalaczania i wylacza¬ nia, które poprzez liczniki (9) i (10) zalaczania i wylaczania oraz dekodery (11) i (12) polaczone sa z rejestrem (13) sterujacym poprzez wzmacniacze (16) wykonawczymi elementami (17), przy czym rejestr (13) polaczony jest z blokami (18) i (19) 6 recznego zalaczania i wylaczania, które poprze- zespoly (14) i (15) korygujace zalaczanie i wyla¬ czanie polaczone sa z zespolami (7) i (8) warun¬ ków zalaczania i wylaczania, a dekodery (11) i (12) polaczone sa z zespolami (14) i (15) kory¬ gujacymi zalaczanie i wylaczanie. 18 13 17 M6I 19 U 15 11 L ZE 3ZT 10 ze TT |5l i? H I TfTT PL